Саясат • 26 Сәуір, 2019

Жапонияда «Рэйва» дәуірі басталады

619 реткөрсетілді

Жапонияның 125-ші императоры Акихито көзінің тірісінде өзінің үлкен ұлы, 59 жастағы ханзада Нарухитоға 30 сәуірде тағын ерікті түрде өткізбек. Бұл Жапония тарихында соңғы 200 жылда алғаш рет императордың өз еркімен тақтан бас тарту оқиғасы ретінде тіркеліп отырғанын көрсетеді (Жапонияда соңғы рет 1817 жылы император Томохито (император Кокаку) жан қалауымен өзінің ұлы Аяхитоға (император Нино) билігін берген болатын).

Осылайша 1989 жылдан бері Жапонияның императоры болып келе жатқан Акихитоның тақтан кетуі себебінен отыз жылға созылған «Хэйсэй» (Бейбіт өмір) дәуірі аяқталады. Сонымен қатар алдағы 1 мамырда император тағына салтанатты жағдайда ханзада Нарухитоның отыруымен Жапонияда «Рэйва» дәуірі (Гүл­денген әлем) басталмақ. «Рэйва» атауын Жапония министрлер ка­бинеті құпия түрде таңдаған. Алайда оны таңдаудан бұрын қо­ғамдық пікірталастар барысында тарихшылар, әдебиетшілер және әлеуметтанушылар кеңестері үздік атаулардың тізімін ұсынған. Келесі империялық дәуірдің бұл атауы алдын ала ресми құжаттардың формаларын дайындау және бағдарламалық өзгерістер енгізу үшін ертерек жарияланды.

Император Акихито өзінің әкесі, алпыс үш жыл тақта отырып, «Сёва императоры» (Шуақты әлем) деп өзі атаған дәуір атымен тарихта қалған, 1989 жылы өмір­ден озған Хирохитоның орнына келген болатын. Акихито император болған күні Жапон үкіметінің арнайы жарлығы шығып, оның таққа отыруына орай Жапонияда «Хэйсэй» дәуірі басталған.

Соңғы жылдары денсау­лы­ғының нашарлауына қатысты өзі­нің қоғамдық бірқатар міндеттерін тақ мұрагері Нарухитоға жүктеп жүрген Акихито өз еркімен тақтан бас тарту туралы ұйғарымға 2016 жылы келген. Бірақ ол бұл ше­ші­мін ресми түрде жариялай қоймаған еді. Тарқата айтар болсақ, 2016 жылы тамызда император Акихито жапон халқына бейнежолдауын арнап, онда жасының ұлғайғанын және денсаулығының төмендегенін айта келіп, ел конституциясына сәйкес ұлт бірлігінің символы ретінде өзінің міндетін жауапкершілікпен атқарғанын, «Жаратушы иеден халқының тілеуін тілеп келгенін» жеткізген-ді. Бірақ тақты босату туралы ештеңе дей қоймаған. Бірақ Акихито бұл мәлімдемесі арқылы өзінің тақтан бас тарту ниеті бар екенін аңғарта отырып, халықтың осы тұрғыдағы пікірін білуді көздеген еді. Сондай-ақ ол үкіметке әлгі ниеті жөнінде емеурін танытқандай болған.

Іле ел ішінде сауалнама жүр­гі­зіліп, соның нәтижесінде халық­тың оның ішкі ниетіне түсініс­тікпен қарайтыны, яғни оның денсаулығына байланысты тақтан түсуіне қарсы еместігі белгілі болды. Негізінде қалыптасқан ғұрып бойынша жапон императоры тақта қайтыс болғанға дейін отыруы тиіс. Десек те, жапон парламенті халық пікірін ескере отырып 2017 жылдың маусымында Акихитоға тақты мұрагеріне дәстүр бойынша өз еркімен тапсыруына мүмкіндік беретін арнайы заң қабылдады. Одан кейін, яғни аталған жылдың желтоқсан айында үкіметтік комиссия Акихитоның тақтан кету жө­ніндегі тілегін ресми түрде қа­на­ғ­ат­тандырып берді әрі ауыс-түйіс жасалатын уақытты белгіледі.

Жалпы, мұрагер ханзада­ны император сарайындағы кеңес сайлайды. Бұл кеңестің құра­мына император әулетінің мүше­лерімен қатар, парламенттің кеңес­шілер палатасы мен өкілдер палатасының жетекшілері, жоғары соттың бас судьясы кіреді. Кеңеске елдің премьер-министрі төрағалық етеді. Конституцияға сәйкес, жапон императорының саяси күші жоқ. Ол ел бірлігінің символы ретінде қызмет атқарады.

Акихитоның перзенттері туралы айта кетер болсақ, мұрагер ханзада Нарухито 1960 жылы өмірге келген. Гакушюин университетінің әдебиет факультетінің тарих бөлімін бітірген, Оксфорд уни­вер­ситетінің аспирантурасында оқы­ған, құрметті ғылым докторы деген атағы бар. Ол 1993 жы­лы синтоистік салт бойынша зайыбы Овада Масакоға үйленеді. Бұлардың екі қызы бар. 1947 жылы америкалық генерал Д.Ма­картурдың жетекшілігімен қабыл­данған император сарайына қа­тысты заң бойынша тақ ұл балаға берілуі тиіс. Демек, әзірге бұл жұпта тақтың келесі мұрагері жоқ.

Ал Акихитоның екінші ұлы Акишинода екі қыз және 2006 жылы туған Хисахито есімді ұл бала бар. Хисахито – император әулетінде соңғы 40 жылда туған алғашқы ұл бала.

Императордың жалғыз қызы Саяко 2005 жылдың қараша айында токиолық Йошики Курода есімді дизайнерге тұрмысқа шы­ға­ды. Саяко қарапайым азаматқа тұр­мысқа шығуы салдарынан дәс­түрге сәйкес «құрметті ханшайым» деген мәртебесінен айырылды. Нақтылай айтқанда, Саяко 152,5 миллион иен сыйақымен ұза­тылады. Осы бір реттік сыйақыны алған соң ол император әулетінің мүшесі болып танылмайды. 

Енді Жапонияның импе­ра­тор­лық билік жүйесіне қысқаша шолу жасай кетейік.

Жапонияның бірінші императоры Дзиммудың таққа отырған кезінен басталған, яғни біздің жыл санауымызға дейінгі 660 жылдан бері жалғасып келе жатқан, 2700 жылға жуық тарихы бар, әлемдегі ең танымал императорлық жүйе халықаралық қоғамдастықтың үнемі назарында келеді. Аталған жүйе тарихында 58 император көзі тірісінде түрлі себептермен өз тағын босатып берген екен. Жоғарыда айтқанымыздай, өз қалауымен тақтан кету жағдайы соңғы рет екі ғасыр бұрын болған. 

Айта кетейік, біз сөз етіп отырған оқиғаға ұқсас жайт осыдан 5 жыл бұрын Испанияда болды. Нақтылай айтқанда, 2014 жы­лы Испания королі Хуан Карлос тақтан денсаулығының нашарлауына байланысты өз еркімен бас тартып, корольдік тәжін өзі­нің ұлы – ханзада Фелипке ұсын­ған. Ал қазіргі таңда жасы 93-ке келген Ұлыбритания ханшайымы Елизавета ІІ өзінің замандас­тары Акихито мен Хуан Кар­лостың жасаған әрекетін әзір­ге қайталағысы жоқ секілді. ІІ Елизаветаның тақ мұрагері ханзада Чарльздің жасы жетпісте.

Баннер
Соңғы жаңалықтар

«Әдеби өлкетану» - жаңа жоба

Аймақтар • Бүгін, 09:30

Біз - «BIRGE»!

Сайлау • Кеше

Ұқсас жаңалықтар