Руханият • 03 Маусым, 2020

Айтылмаған құпиялар, зерттелмеген құжаттар аз емес

53 рет көрсетілді

Президент өте дұрыс мәселені көтерді. Еліміздің әр өңіріндегі саяси қуғын-сүргін, ашаршылық құрбандарының нақты санын анықтап, жан-жақты зерттеп-зерделеу үшін әр облыста, әр ауданда комиссиялар құрылуы керек деп ойлаймын.

Саяси қуғын-сүргін құрбандарына қатысты құжаттардың біраз бөлігі Ұлттық қауіпсіздік комитетінен Ішкі істер департаменттеріне берілгені белгілі. Департаменттердегі архивтерде әлі де зерттелмеген, ашылмаған құжаттар аз емес. Ғалымдарға, зерттеушілерге сол құжаттарды қарау кезінде жеңілдіктер қарастырылса, кедергілер жасалмаса дұрыс болар еді. Әйтпесе Ішкі істер департаменті құжаттарды қарауға жалпы рұқсат бергенімен, ішіндегі кейбір беттерді аштырмайды. Қызметкерлері жаныңда қарап тұрады. Әр құжаттың құпиялылығын сақтау уақыты бар десек те, 1937 жылдан бері қанша уақыт өтті ғой. Енді қарауға болатын шығар. Ішкі істер департаментіне Ұлттық қауіпсіздік комитетінен келген құжаттардың өзі толық емес, кейбір беттері алынып тасталған.

Өзім облыстық департаменттің архивінде болып, Ұлан, Катонқарағай және Зайсан аудандарынан «Халық жауы» ретінде айыпталған адамдарға қатысты құжаттармен танысып шықтым. Мәселен, Ұлан ауданының өзінен бір айдың ішінде ғана 28 адам, Катонқарағайдан екі айдың ішінде 61 кісі сотталған. Үш ауданды қоса алғанда бір-екі айдың көлемінде 150-ге жуық адам қуғындалған. Бұл әлі де зерттеуді қажет ететін мәселе. Саяси қуғын-сүргінді тек қазақтар ғана емес, өзге этнос өкілдерінің зиялы қауымы да көрген. Олар да жер аударылған, сотталған, атылған. Осының бәрін анықтау – ғалымдар мен зерттеушілердің міндеті.

Қазақстанға қатысты қаншама құжат шетелдерде жатқанын да естен шығармаған жөн. Осыдан бірнеше жыл бұрын Магаданда (Ресей) болғанда бұл жаққа КСРО бойынша 1 млн, 200 мың адам, оның ішінде 21 мың қазақ жазасын өтеуге келді деген дерек­терді оқыдым. Бұл 21 мыңның 2 мыңы әлі ақтал­маған.

Осы мәселені сол уақытта Қазақстанның Ресейдегі Төтенше және өкілетті елшісіне жаздым. Бұл құжаттарды қарауға кез келген адамға рұқсат бермейді. Үкіметтік деңгейде келісім керек. Сондықтан Президент пәрменімен құры­латын мемлекеттік комиссия осы мәселелерді назарға алады деп сенеміз.

 

Алдияр ӘУБӘКІРОВ,

мұрағатшы, өлкетанушы

 

Шығыс Қазақстан облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Бразилияда вирус басылмай тұр

Коронавирус • Бүгін, 13:50

Ұры алыстан келмепті

Аймақтар • Бүгін, 10:15

Шаштан шахмат тасын жонады

Таным • Бүгін, 07:44

Онлайн-сөреде – ойлы кітаптар

Руханият • Бүгін, 07:42

Дәрігерлерге көлік сыйлады

Оқиға • Бүгін, 07:17

Соңғы пациент үйіне қайтты

Қоғам • Бүгін, 07:05

Жамантауды жоғалтып алмайық

Руханият • Бүгін, 06:50

Сенат депутаттары сайланды

Сайлау • Бүгін, 06:48

Әдепті әдемі ұстаз

Руханият • Бүгін, 06:47

Ұқсас жаңалықтар