Руханият • 26 Маусым, 2020

Тіл жайына терең тоқталды

29 рет көрсетілді

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Ана тілі» газетіне берген сүбелі сұхбаты қазақ зиялыларын бейжай қалдырмайды деп ойлаймыз. Президент мырзаның тіл мәселесі төңірегіне тереңірек тоқталғаны бізді ерекше қуантып отыр.

Ең алдымен тілдің – құбылыс, тілдің – құндылық, тіл – ұлттың ең бас­ты тірегі екенін жан дүние­сі­­мен сезіне алатын жаңа заман ке­ле жатқаны бізді ерекше мерей­лендіреді.

Қазақ тілі деген сөз – қазақ әдебиеті деген сөз! Қазақ тілі – ол Абайдың тілі!

Тіл саясатын жүргізгенде жадағайлыққа ұрынбағанымыз жөн. Тіл мәселесі көшеде де емес, кабинеттерде де емес, қазақ әдебиетінің кең қанат жаюымен өркендейді! Абай рухын толық сезіне білген жұртқа ана тілін ардақтау мәртебеге айналады! Біз сол жолда мұрат-мүддемізді біріктіре білуіміз керек.

Жалған ұран жарға жығатынын ұмытпағанымыз дұрыс. Қазір де қазақ тілін қолдау да бар  да, қол­дану да бар. Оны Мемлекет бас­шысы өз сөзінде «Осы отыз жыл ішін­де қазақ тілін дамытуға қатыс­ты ештеңе істелген жоқ деуге бол­май­ды. Туған тіліміздің қол­дану ая­сын кеңейту үшін көп жұ­мыс ат­қар­ылды. Оған дау жоқ. Мұ­ны сырт көз – сыншылар да айтып жүр. Бірақ олардың кей­бірі мұн­дай үр­діске аса қуана қой­майды. Өйт­­кені енді қазақ тілінің дамуын те­жеп, ел ішінде кең өріс алуын тоқ­та­ту мүмкін емес екенін сезеді», деп ашық айтады.

Отыз жылдағы атқарылған сол ауқымды жобалардың бірі – «Бабалар сөзінің» 100 томдығы дер едік. Жадымызда жаңғырған жау­һар жырларымызды жинақтау, ерте заманнан бүгінге жеткен ер­те­гілерімізді екшеу, оны ұрпақ игі­лі­гіне аманаттау – ана тілінің ая­с­ын кеңейту екенін айта білуіміз керек.

Ана тілін аялауда Алаш идеясын, Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы бастаған қазақ зиялыларының айқын жолын темірқазық етсек ел ертеңіне жаңа есіктер ашылары сөзсіз!

Тіл – адаммен адамды ғана байланыстырып қоймайды, заманалар мен уақыттарды, құрлықтар мен ұлы өркениеттерді, әлем әдебиет­терін  байланыстыратын жанды құбылыс.

Осы аралықта қазақ тілінің қа­да­мы нық, болашағы айқын, мұ­ра­ты биік болғаны әрбірімізге аманат.

Қазақ тілі ананың ғана тілі емес, адамзаттың тілі, қазақ тілінде мыңжылдықтардың бай мұрасы сақтаулы жатыр.

Қазақ тілі – ұлттың жаны!

Әрине Қасым-Жомарт Кемел­ұлы айтқандай, тілдік проблеманың үлкен саяси мәні мен маңызы да жоқ емес. «Тіл мәселесіне бейжай қарап, немқұрайдылық танытатын болсақ, мемлекеттігіміз бен ұлттық қауіпсіздігімізге қатер төндіріп алуымыз мүмкін. Бұған Украинаны мысалға келтірсек те жеткілікті деп ойлаймын. Мемлекеттік тілді дамыту ісінде қызбалыққа салынып, оның қолдану аясын күшпен кеңейтуге ұмтылудың кері әсері болары анық. Өйткені оның соңы ұлтаралық араздыққа дейін жетуі мүмкін. Сонымен қатар бұл тұрғыда геосаяси жағдайды да назардан тыс қалдырмауымыз керек. Әсіресе Ресеймен арадағы шекарамыздың әлемдегі ең ұзын шекара екенін де әсте естен шығармаған жөн. Гео­графия – геосаясаттың маңызды факторының бірі», дейді Мемлекет басшысы.

Ендеше, тілді сыртқы күш­терден қорғай жүріп, тіл арқылы жаһанданудың күшінен қорғана білейік.

Халық – ұлттық рухта ғана еңсе көтереді! Халық – ана тілінде ғана тыныстайды, халық –  ұлттық әдебиетінде ғана өмір сүреді!

 

Серік АҚСҰҢҚАРҰЛЫ,

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері,  Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты

 

Соңғы жаңалықтар

Теріскейдің Самалы

Руханият • Кеше

Ұқсас жаңалықтар