Қоғам • 07 Қыркүйек, 2020

Тойхана ойханаға айнала ма?

88 рет көрсетілді

Дүниені дүрбелеңге салған коронавирус індетінің дүмпуі елдегі білім беру саласын да қыспаққа алғаны белгілі. Дегенмен, індет­тің екпіні саябырлағалы оқушы­лар онлайн оқудан гөрі, офлайн білім алуды жөн көріп, қайта мектепке бара бастады. Соның нәтижесінде туындаған мектеп тапшылығын еңсеру үшін халық тығыз орналасқан еліміздегі үшінші мегаполис – Шымкентте 500 адамға арналған тойхана мектепке айналды.

Негізі, қолданыс нысаны білім беру ісімен мүлде қабыспайтын ғимараттың мектепке айналуы шымкенттіктер үшін тосын жаңалық емес. Былтыр ғана шаһардың қақ ортасындағы №80 мектеп-лицейі монша кешені ғимаратын жалға алып, оқу жылын бастағаны ел есінде.

Шымкентте үш ауысымды мек­тептердің мәселесі неге әлі күнге толық шешімін тапқан жоқ? Бұл сауалға қала әкімінің бірінші орынбасары Шыңғыс Мұқан әлеуметтік желідегі парақшасында мәселенің түйінін тарқата отырып жауап берді.

«Шымкент қаласындағы 147 мем­лекеттік мектептің 19-ы үш ауысымда. Оқушылар саны жылына 12 мың балаға артып отыр. Қосымша білім тұрмақ, негізгі білімді қамту үшін жыл сайын қаншама мектеп салу керек», дейді ол.

Әкімдік берген ақпаратқа сүйенсек, биылғы жаңа оқу жылында Шымкентте 222 мың оқушы мектепке барды. Ал шаһардағы жалпы саны 172 мектеп жаңа оқу жылына дайын. Демек, бір білім беру мекемесінде орташа есеппен 1200-ден аса оқушы оқитын болады. Сон­дық­тан пандемия кезінде көпшілік орын­дарда ұзақ уақыт топтасудың соңы айтып келмес апатқа ұласпас үшін қала әкімі Мұрат Әйтенов шаһардағы мектеп жетіспеушілігі мәселесін шешудің жаңа жолын ұсынды. Тамызда білім саласының есебін тыңдаған қала басшысы бірінші кезекте жұмысы тоқтап, жабық тұрған тойханаларды қосымша білім беру ұйымдарына айналдыруды ұсынған.

1

Ендігі мәселе – аста-төк той-думан­нан айына 10-15 миллион теңге табыс та­ба­тын кәсіпкерлер бұл қайтарымы аз ұсы­нысқа келісе қояр ма? Әрине, ғи­­ма­­ратты жалға алу ақысы төленеді. Бі­­рақ тойдан түскен табыстай қомақты етіп беруге бюджет қалтасы көтермесі анық.

Дегенмен осы арада қала әкімі­нің бірінші орынбасары Шыңғыс Жұма­бекұлы тойханаларды ойхана­ларға айналдыру үшін кәсіпкер азамат­тарға азаматтық үндеуін жолдады. «Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев коронавирустың тағы екі жылға созылу мүмкін екенін айтты. Оған дейін қалай болатынын қазір ешкім дөп басып айта алмайды. Оған дейін халық тойды шағын етіп өткізуді әдетке айналдырады деп ой­лай­мын. Үлкен тойханалардың сұ­ра­­нысқа бұрынғыдай ие болатынына күмәнім бар. Оның үстіне, адамдар көпшілік жерге баруға аяқ тартып қалған. Осындайда Шымкенттегі 134 тойхананың тағдыры не болмақ? Бос тұра бере ме, әлде қоғамға басқалай қызмет ете ме? Мысалы, маңдайына «Салтанат» тойханасы деп жазылып тұрғаннан, сол ғимаратқа Білім сарайы деп жазып қойса, қандай керемет! Тіпті Білім сарайына иесінің атын берсін», деген үндеу тастады.

Айта кетерлігі, ұрпақ тәрбиесіне, ден­сау­лығына, біліміне қатысты жо­ба­ларға жекеменшік серіктестік негіз­де мемлекеттен қолдау бар екенін ескерсек, бұл бастамаға үн қосатын­дардың қатары көбейе түсуі әбден мүмкін.

Жергілікті биліктің бұл ұсынысы­нан соң алғашқылардың бірі болып «Нұрсәт» шағын ауданында орналас­қан «Оңтүстік» салтанат сарайы мектепке айналатын болды. Сәні мен салтанаты келіскен сарай алда тойшыл қауымға емес, білімпаз жас жеткін­шектерге қызмет көрсетпек. Бір ауысымда 500-ден астам баланы оқытуға мүмкіндігі бар ғимараттың қожайыны алдағы уақытта оқушы санын 2500-ге жеткізуді жоспарлап отыр. Кезінде ай сайын миллиондаған теңге табыс тапқан кәсіпкер сол межеден түскісі келмейтінін жасырмайды. Сондықтан ғимараттың жалдау ақысын да бала санына қарай алғысы келеді.

«Наурыз айынан бері той өткізуге тыйым салынды. Бес-алты ай жабық болдық. Енді бәрібір заманға бейім­деліп жұмыс істеу керек», дейді кәсіп­кер Есбол Қамбаров.       

Мұндай тәжірибе маусым айында індет өршіп тұрған тұста да болған. Қаладағы жеңіл атлетика спорт сарайы уақытша күндізгі стационар ретін­де пайдалануға берілген. Ал ата-ана­лар қауымының пікірінше, бұл жол­ғы жағ­дайдың жөні бөлек. Себебі еліміз­дің болашағы – балалар сапалы білім алуда ешқандай қиындық көрмеуі қажет.

Қалада білім саласына бағытталған 4 индикатордың 3-еуі, 28 көрсеткіш­тің 15-і ғана орындалғанын тілге тиек ет­кен Шыңғыс Жұмабекұлы осы­лардың ішінде «Қосымша біліммен қамтылған оқушылардың үлесі» деген көрсеткішке айырықша тоқталып өтті. Оның айтуынша, әлемдік тәжірибеде бар бұл әдістеме оқушылардың бір мезгіл білім алып, дәрістен тыс бос уақытында түрлі дағдыларын дамыту үшін ойластырылған, жасөскіннің жалындаған энергиясын дамыту­ға жұм­сайтын жоба. Өкініштісі, бала­ның жан-жақты өсіп-жетілуіне зор мүм­кіндік беретін бұл жобаның көр­сет­кіші Шымкентте ауыз толтырып айтарлықтай емес.

Шаһардың білім саласына жауапты әкім орынбасарының пікірі оқушыларды мектеп қабырғасында «қамап» ұстаудың орнына өздерінің сүйікті ісімен, қызығушылығымен айналысуға кеңістік қалдыру керек дегенге саятындай... Бұл да қаладағы мектеп жетіспеушілігін азайтудың бір амалы болса керек.

Шымкентте ата-аналар мен қоғам белсенділері тарапынан «Мем­лекетте мектеп салатын ақша жоқ па?» деген сауал біраздан бері айтылып қалып жүр. Бірақ респуб­лика­лық «Қаржы орталығы» АҚ маман­дары мұндай сұрақ негізсіз екенін айтады. Мәселен, 2013 жылы мемлекеттік тапсырыс аясында рес­публикада 13 мектеп қана салынса, 2019 жылы 114 мектеп салынды. Жылдың бастапқы үш айының өзінде жекеменшік мектеп салу жөніндегі 153 келісімшартқа қол қойлған. Бұл мектептерде 104 000 бала оқитын болады. Бюджеттен білім беру нысандарын салуға 2021-2022 жылдарға қаржы қарастырылған.

Дегенмен мектеп тапшылығы мәселесі әлі де аса өткір күйінде қалып отыр. Шымкенттегі тойхананы мектепке айналдыру осы күрделі мәселені шешуге талпыныстың бір көрінісі ғана. Бұл қаншалық дұрыс әлде бұрыс шешім екенін уақыт көрсетеді.

 

Өмір Шыныбекұлы,

педагог, қоғам белсендісі:

– Биылғы жағдай үшін ең дұрыс шешім – осы. Мектептердің жетіс­пеушілігін тудырған осыдан 15-20 жыл бұрынғы мамандардың қырсыздығы. Қазақстанда ең жоғары демографиялық өсім 1986-87 жылдары болды. Сол жылдары туған балалар шамамен 2010 жылдары жаппай отбасын құрып, өздері «өнім» бере бастады. Кезінде қаланың, оның ішінде Нұр­сәт­тің бас жоспарын жасағандар (2004-2005 жылдары) демографияны мүлдем еске алмаған. Соның зардабын соңғы оншақты жылда тартып отырмыз. Әлі біраз қиналамыз. Биыл Қазақстандағы мектеп оқушыларының 7%-ы Шымкент қаласында екенін ескере отырып, қалалық мәслихаттың депутаттары Үкіметтің алдына елдің көші-қон саясатын қайта қарап, «Еңбек» бағдарламасына өзгерістер жасау туралы ұсыныспен шығуы керек. Елдің солтүстік және шығыс өңірлерінде мектептер жабылып жатыр. Солтүстік Қазақстан облысында 2000 жылдан бері 200-ге жуық мектеп жабылғанын өткен жылы Петропавлда облыс әкімі орынбасарының өз аузынан естідік. 2-3 күн бұрын ғана Павлодар облысында мектеп ғимаратының 28 мың теңгеге сатылғаны туралы ақпарат тарады. Ал енді биыл іргелес жатқан Түркістан облысындағы мектеп оқушыларының саны 500 мыңға жетті. Алдағы жылдары олардың да үлкен бөлігі Шымкентке келетіні анық.

 

Шымкент

 

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар