Руханият • 08 Қыркүйек, 2020

Абылайханның арманы

210 рет көрсетілді

Иә, бұл Серік Сәпиевтің әлем чемпионы атағын алғаш иемденген 2005 жыл еді. Кеншілердің Абай атты шағын қаласы қайсар ұлының жеңісіне шаттанып, ата-аналар балаларын топ-тобымен бокс үйірмесіне беріп жатқан мезгіл-тін. Бірақ дәл сол кезде күндердің бір күнінде саңлақ Сәпиевтің құтты орынын басатын бір ұяң балақайдың да бокс залының табалдырығын имене аттағанын жан баласы білмеген еді...

 

Арқа төсінен шыққан былғары қолғап шебері Абылайхан Жүсіповтің бүгінге дейінгі спорттық жолына қарап отыр­саңыз, жасөспірімдер мен жас­­тар ара­сындағы додаларда ал­маған жүл­десі жоқ екен. Ең алдымен 15-ке жасы толғанда Ресейдің Якутск қала­сын­да ұйымдастырылған «Азия бала­лары» атты халықаралық ойындар тур­нирінде топ жарып, өзінің спорт­тық мансабындағы жеңісті жолына батыл қадам жасапты. Арада бір жыл өткен­де дарынды жас Шымкентте өткен жасөс­пі­рім­дер арасындағы Азия чем­пио­­натында жеңімпаз атанды. Сол жылдың күзінде Украина астанасында жалау көтерген әлем чемпионатына барып, алтын жүлдемен оралды. Жолындағының бәрін қоғадай жапырған бозбаланы 2013 жылы Халықаралық әуесқой бокс қауымдастығы (AIBA) «Ең үздік жас боксшы» ретінде ресми түрде таныған.

Буыны бекіп, бұлшық еті бұлтия бастаған бозбала бір жылдан кейін жас­тар арасындағы айқастарға білек сыбана кірісті. Ел ішіндегі жарыстар­да өзіне төтеп беретін қарсылас таппаған соң, Таиландта өткен жастар арасындағы Азия чемпионатына аттанды. Салмағы өсіп, 60 кило дәрежесінде өнер көрсеткен Абылайхан чемпион болғаны өз алдына, аталған турнирдің ең үздік бокс­шысы атанды. Азия чемпионатының алтын медалін қанжығаға байлаған соң, сол жылдың сәуір айында жас­тар арасындағы әлем чемпионатына берілген жолдаманы қалтаға салып, Болгарияның астанасы Софияны бетке алды. Қарт құрлықтың төрінде бабы мен бағы қатар шапқан өрен жеңістің ең биік тұғырына көтерілді.

Сол жылы, яғни 2014 жылдың тамыз айында Қытайдың Нанкин қаласында ІІ жазғы Жасөспірімдер олимпиадасының алауы жағылды. Шаршы алаңға 60 кило салмақ дәрежесінде көтерілген Абылайхан Жүсіпов өзіне артылған ел сенімін абыроймен ақтап, алтыннан медаль тағынды. Шешуші жекпе-жекте ол сол кезде әлем чемпионы деген атағы бар кубалық Алэн Лимонте Будені тізе бүктірген еді.

Міне, осындай дүбірлі жеңістерден кейін мамандар мен бокссүйер қауым Абылайханды бұл кезде спорттық мансабын аяқтаған Серік Сәпиевтің орнын басуға Жаратқанның өзі жібер­ген таңдаулысы ретінде қарай баста­ды. Мұны қазақ боксына жауапты тұл­ғалардың он сегізге жасы толма­ған жас періні Қарағандыда өткен Ғалым Жарылғапов атындағы XXXI халықаралық турнирдің додасына қосқанынан-ақ аңғаруға болушы еді. Ал бұл жарыс сүйегі қатқан ересектер арасындағы айтулы доданың бірі-тұғын.

Бокс деген жас екенсің деп басың­нан сипай қоймайтын спорттың қатал  түрі. Оның үстіне, Абылайхан өнер көрсеткен 64 кило салмақ дәрежесінде еліміздің ең мықты боксшыларының басы түйіскенін есепке алсақ, мұндай додаға  алғаш түскелі тұрған алғадай жасқа аянышпен қарағандар да көп еді. Бірақ сақа жігіттердің сарт-сұрт еткен сұрапыл соққыларына төтеп бергені өз алдына, қарсыластарының бәрін айқын басымдықпен жеңіп, Абылайхан турнирдің бас жүлдесін жеңіп алды. Сол жарыстан үйіне темір тұлпарды тақымына басып қайтқан.

«Жарылғапов турнирінде» топ жару дегеніңіз, А.Жүсіпов үшін ересектер арасындағы додаларға есік айқара ашылды деген сөз еді. Жасыратыны жоқ, боксқа қатысы бар жұрттың бәрі­нің көкейінде сол кезде 2016 жылы Рио-де-Жанейро қаласында өтетін жазғы Олимпиада тұрған еді... Бағы жанды деген сол емес пе, көп ұзамай жас жігіт Қазақстанның Ұлттық құрама командасының сапына шақырту алды.

Ел боксының бас командасы сапын­дағы алғашқы турнирінде топ жарып, өзіне сенім артқанмен, қалай болар екен деп іштей алаңдаған бапкер­лерінің  жүрегін орнына түсірді. Венг­рияда өткен Иштван Бочкаи атындағы жарыстың шешуші жекпе-жегінде Еуропа ойындарының чемпионы, Әзербайжан елінің атынан сынға түскен кубалық Лоренцо Сотомайорды сұлатып, алтын жүлдені қанжығаға байлады. Арада аз ғана уақыт өткенде Олимпиада жолдамасы үшін болатын айқастар да келіп жеткен болатын. Абылайхан 2016 жылдың сәуір айында Қытайда өткен Азия бойынша іріктеу турнирінде чемпион атанып, Рио-2016 Олимпиадасының жолдамасын жеңіп алды.

Рас, Абылайхан Жүсіповтің ересектер арасындағы өнеріне біржақты баға беруге болмас еді. Жастардың арасынан бұзып-жарып енгенімен, ересектер боксы бұған жылы қабақ таныта қоймады. Ең алғаш рет Риодағы Олимпия ойындарында шалғысы тасқа тиді. Бірінші жекпе-жегінде жеңіліп, салы суға кетіп, үйге қайтқан...

Олимпиададан кейінгі ірі жарысы 2017 жылы Ташкенттегі мамыр айында өткен Азия чемпионаты еді. Абылайхан бұл сында финалға дейін жеткенімен, ринг иесі, Рио-2016 Олимпиадасының күміс жүлдегері Шахрам Гиясовқа есе жіберді. Сол жылдың күзінде ол Гамбургтегі әлем чемпионатында 69 кило салмақта рингке көтерілді. Жар­ты­лай финалға жетіп, онда тағы да Шахрам Гиясовпен болған шайқаста жеңілістің кермек дәмін татты. Қола жүлде алды демесеңіз, бұл жас боксшы үшін өзекті өртеген өкініш еді, әрине...

Келесі жылы Астанада Азиадаға іріктеу додасы ретінде ұйымдастырылған Қазақстан Президентінің кубогы сынында өзінің басты қарсыласы Асланбек Шынбергеновпен финалда қолғап түйістіре алмады. Себеп – жартылай финалда өзбек боксшымен болған айқаста Абылайхан маңдайы жарылып, жарақат алып қалған еді. Соның салдарынан тамыз айында Индонезияда өткен Азия ойындарындағы бокс жарысын үйде отырып тамашалауына тура келген.

Шынбергеновпен арадағы кім мық­тыны анықтаудың сәті сол жылдың қараша айында Ақтауда өткен ел чемпионатында келген. Финалда ол қарсыласын ауыр нокдаунға түсіріп, Ұлттық құрама сапындағы өз орнын қайтарып алды.

Былтыр Ресейдің Екатеринбург қаласында болған әлем чемпионатында орыс боксшысы, баяғыда Серік Сәпиевпен талай қолғап түйістірген Андрей Замковойдан жартылай финалда жеңіліп, қола медальмен елге көңілсіздеу оралды...

Абылайхан Жүсіпов бала кезінен бокстағы пір тұтқаным Серік Сәпиев деп келді. Былайғы жұрт та екеуінің шаршы алаңдағы мәнерінен ұқсастық іздеп, әуреге түсті. Бұл турасында Әлем кубогының иегері Аркадий Топаев­тың жаттықтырушысы Қанат Жақ­сы­баевтың пікірі біздің ойды қуат­тай түседі. «Серік Сәпиев пен Абылай­ханның түлеп ұшқан ұясы бір – Абай бокс мектебі. Сол себепті де екеуінің мәнерінде ұқсастық болуы заңды. Екеуі де аяқпен жұмыс істеуге және техникаға қатты мән береді. Дегенмен, бажайлап қарасаңыз, екеуінің мәнері бәрібір де екі түрлі. Мәселен, Жүсіповтің соққылары салмақтырақ, керек жерінде ашық айқасқа барудан тайынбайды. Кейінгі кезде дененің күш-қуатын арттыруға көңіл бөліп жүргені байқалады. Рингтегі қимыл-қозғалысының үйлесімі аса келісті. Үнемі ойлы бокс жасайтын үздік шебердің бірі», дейді әйгілі бапкер сүйсінісін жасыра алмай.

Рас, кейінгі кездері Жүсіповтің атына соққылары әлсіздеу деген сын айтылып жүрді. Тіпті Ұлттық құраманың бас бапкері Ғалымбек Кенжебаевтың өзі бір сұхбатында Абылайханға дене күшін арттыру керек деген болатын. Әлбетте ақылды боксшы Абылайхан өзінің кемшін тұстарын жақсы біледі деген ойдамыз. Ол үнемі ізденіс үстінде жүретін спортшы. Кейінгі кездері бокс мамандары оның бұлшық еттерінің сыртқа теуіп, соққыларының да едәуір салмақ қоса түскенін байқап жүр.

Былтыр Абылайхан Қарағандының Индира есімді аруымен көңіл жарастырып, отау тікті. Жас келін де тегін адам емес: «Шамшырақ» атты би ансамблінің жетекшісі. «Келіннің аяғынан» деген бар ғой, үйлене салысымен  Иорданияның астанасы Амманға аттанып, онда өткен Азия және Мұхит жағалауы елдері­нің лицензиялық турнирінде атой салды. Өзінің өміріндегі екінші Олим­пиадасының арман еткен жолдамасына қол жеткізді.

«Абылайханның болашағы алда, – дейді Қарағандыдағы Жоғары жетіс­тіктер спорты мектебінің директоры Данияр Мыңбаев. – Жасөспірімдер мен жастар арасында дәл Абылайхандай атағы бар боксшы ТМД аумағында жоқ деп ойлаймын. Қазір ол ересектер бойынша Ұлттық құрамадағы нәтижелі шебердің бірі. Барған жарыстың барлығынан жүлдемен оралып жүр. Бұл оның өз ісіне деген кәсіби тұрғыдағы зор жауапкершілігін көрсетеді».

Иә, әлемдік бокста 69 килоны бейресми түрде «Қазақтың салмағы» дейді. Айтса, айтқандай-ақ: Бақтияр Артаев, Бақыт Сәрсекбаев, Серік Сәпиев және Данияр Елеусінов осы салма­қта олимптің шыңына шықты емес пе?! Осы тұрғыдан келгенде, Абы­лай­хан Жүсіповтей жампозға артыл­ған жауап­кершілік жүгі жеңіл емес. «Алдыңдағы ағаларың шыққан шың тым биік. Ел сенен де сондай жетістік күтеді. Жалпы, «Қазақтың салмағы» дегеннің салмағын қалай сезінесің? Пси­хо­логиялық тұрғыда әсері ауыр емес пе?», деп сұрағанымызда жас жігіттің байсалды түрде берген жауабы көкейге қонымды шықты. «Мен ғана емес, құрамадағы Олимпиада жолдама­сын жеңіп алған әріптестерімнің барлығы да жауапкершілікті сезінеді. Өзіне сенімді адамға алынбайтын асу жоқ деп ойлаймын», деген ойлы жас.

Өкінішке қарай, күллі әлемге әмірін жүр­гізген коронавирустың кесірінен То­кио олимпиадасының өтетін мерзімі келе­сі жылға қалдырылды. Амал қанша, Абы­лайхан да әлемнің өзге ең мықты спорт­шылары сияқты іштен тынып жүр. Был­ғары қолғап шеберіне «Олимпиада чем­пионы болсам» деген арзу-арманын тағы бір жылға аялдата тұруға тура келеді.

 

Қарағанды облысы

 

P.S. «Қазақстанның 100 жаңа есімі» байқауының жеңімпазы Абылайхандай алтын ұлдан барша қазақ тақым қысып жеңіс күтеді. Токиодан тарланым жарқыратып алтынмен келсе деп тілейді. «Бір жағынан алып қарағанда, – дейді Қарағанды облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының басшысы Темірхан Абылаев, – Токио Олимпиадасының кейінге шегерілгенін үлкен мүмкіндік деп те қарастыруға болады. Өйткені, біздің Абылайхан өзінің өміріндегі ең басты додасына есейген, күшейген қалпында барады деген үміт бар. Қазаққа қасиеті өткен Абылайхан деген атқа кір келтірмей, намысты қолдан бермес деген сенімдеміз».

 

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар