Руханият • 21 Наурыз, 2021

Аштық кезінде де Наурыз мерекесі аталып өтті

34 рет көрсетілді

Наурыз қазақ даласында ежелден келе жатқан мейрамның бірі. Омар Һайям, Әбу Райхан әл-Бируни сияқты әйгілі тұлғалардың шығармаларында Шығыс халықтарының Ұлыстың ұлы күнін қалай атап өткендігі жазылады. Ықылым замандарда бұл күні әр жерге от жағып, отқа май құю, жаңа өнген жеті дәнге қарап болашақты болжау, ескі киімдерді тастау, ескірген ыдыстарды сындыру секілді дәстүрлер болған. Ал қазақ халқының ежелгі танымы бойынша бұл күні даланы Қыдыр аралап, әр үйге бақ-бе­реке тілейді. Наурыз мейрамы қарсаңында жеті түрлі дәмнен нау­рыз-көже пісіріп, оны халыққа тарату үрдісі ел ішінде әлі де сақ­талған.

Кеңес өкіметі заманында Нау­рыз мейрамын тойлауға ты­йым салынғанымен, Ұлы да­ла­мыздың әр жерінде бұл күнді атап өту ұмытылмаған. Тіпті ел ба­сына күн туған қиын-қыстау кезеңде де ел Ұлыстың ұлы күнін атаусыз қал­дырмаған. Мұны сол заманды көзімен көрген қа­рия­лардың естеліктерінен бі­луге болады. Бұл күнде 110 жас­қа келіп отырған Жамбыл ауданы Аса ауылының тұрғыны Күлбарам Сүгірова Наурыз мере­ке­сінің ашар­шылық кезінде де той­лан­ға­нын айтады. Көпті көрген кейуана өзі куә бол­ған аумалы-төк­пе­лі заманды еске алып, тарих қойнауына кеткен жылдардан есте­ліктер айтты. Нау­рыз мейра­мын сол заманда елдің қалай атап өткені туралы әңгімеледі. «Біз қиын-қыстау заманда өмір сүрдік. Аштықты да, соғысты да көрдік. Тылда ер-азаматтармен бірге еңбек еттік. Сол заман­да да қазақтар ата-бабаларынан мұра болып қалған салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрыптарын көздің қарашы­ғын­дай сақтайтын. Мен өзім қырғыз елінің қызымын. Бірақ қа­зақ пен қырғыздың негізінен салт-дәстүрлері ұқсас, діні де бір. Тілдері де түсінікті. Мен ес білген 1920 жылдардан бері Наурыз мейрамы тойланатын. Өйткені сол кездегі халықтың түсі­нігінде жыл басы – Наурыз бо­латын. Ол кезде қараша халық ұлттық құндылықтарды, салт-дәс­түрлерді Наурыз мейрамы ар­қылы дәріптейтін. Ол кезде жұрттың бәрі бір жерге жиналып, барлығы бір күнде Наурыз мерекесін атап өтетін. Жеті түрлі дәмнен наурыз көже әзірлеп, елге тарататынбыз. Аштық кезінде де Наурыз аталып өтті. Адамдар тап­­қан ас-ауқатын бір-біріне ұсы­натын. Адамдардың бәрі бірдей емес, әрине. Кейбір байлар қой сойса, жоқ адамдар көже істейтін. Жүгеріні алдымен диірменге жаратын, содан оны түйіп, кебегін желге ұшырып, көжеге қосатын. Би­дайды қол диірменге тартып, ке­ліге түйіп, дәу қазанға салып, түк­теп қуыратын. Жасымық деген болатын. Өзі мия секілді. Біз­дер соны қосатынбыз. Түк таппағаны бір қазан быламық істеп беретін. Ал енді бү­гінде елдің бәрі бірдей. Не керек, барлығы бар.

Наурыз мейрамы қазақ да­ла­сын­­да бұрыннан бар. Наурыз – ол жай мереке емес, ол – ата-баба дәс­түріне құрметпен қарау­ды үлгі ететін үлкен мейрам. Барлы­ғы­мызға ортақ мереке», деді өз әңгі­месінде Күлбарам әже.

Ғасырдан да ұзақ жасаған әженің әңгімесінен сол кезең­дер­дегі суретті көріп қана қой­май, елдің салт-дәстүрге деген құр­метін де аңғаруға болады. Әйтпесе, «Балапан басымен, тұ­рымтай тұсымен кеткен» кер за­манда мерекені атап өтпек тү­гілі, әркім өз басымен қайғы бол­ған еді ғой. Соған қарамастан, Ұлыс­тың ұлы күнін ұлықтаған ел­дің бұл көрегендігі ерлік бола­тын. Біз де мұны еркіндікті аң­саған ата-бабалардың ұрпа­ғы­ның алдындағы адалдығы мен да­налығы деп түсіндік.

 

Жамбыл облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Шыңғыстаудың Шәкірі

Әдебиет • Кеше

Жаны ізгі журналист

Егемен Қазақстан • Кеше

Ұқсас жаңалықтар