Руханият • 08 Мамыр, 2021

Бір шаңырақтан – үш майдангер

120 рет көрсетілді

Тоқсейіт әулетінің өмірі мен тағдыры халқымыздың тағдырымен байланысты. Екінші дүниежүзілік соғыста шайқалмаған шаңырақ қалды ма? Солардың бірі – менің атам Қазездің шаңырағы. Үш баласының үшеуін де майданға аттандырып, ұстараның жүзінде отырғандай күй кешкенін анам Марқаба айтып отыратын. Қайролла, Байзолла, Махмет Қазезұлдары – үш ағайындының үшеуі де соғыс ардагерлері.

Әкем Қайролла 1916 жылы Ақмола облысының Ақкөл ауда­нындағы Қарағай ауылында дүниеге келіпті. Өзінің айтуынша, 1926 жылы Масалы елді мекеніне қоныс аударған. Әке-шешесінің арқасында орта мектепті бітіріп, 1937 жылы Көк­шетау педучилищесіне оқуға түсіп, 1940 жылы бітірген. Ашар­шылық кезеңі, жарық жоқ, тамақ жеткіліксіз, бір үзім нан мен қара шайды қанағат тұтып, айдың жарығымен оқуға мәжбүр болған. Інісі Байзолла қыста ат-шанамен азық жеткізіп тұрған. Үнемдеп жеуші едік, деп жиі есіне алушы еді әкем.

1941 жылы наурыз айында әкем анамыз Марқаба Қасенқызына үйленеді. Алайда отбасылық өмірлері ұзаққа бармай, сұрапыл соғыс басталып, 1941 жылдың шілде айында майданға аттаныпты. Майданда жүріп партия қатарына өткен. Сержант атағын алған. Ата-енесінің жұбанышы болған – анам Марқаба мен әпкеміз Гүлшат. Әпкеміздің әкесі, атамның бауыры Мұхамедрахым Домаұлы 47 жасында майданға аттанарда әжеме: «Аман-сау келсем, қолыңыздан, сол жақта қалсам, о дүниеден аламын», деп аманат айтып кеткен екен. Сөйтіп Гүлшат әпкеміз 4 жасынан ата-әжемнің бауырында ешкімнен кем болмай еркелеп өскен. Әкесінен «қара қағаз» келіпті. Атамыздың есімі хабарсыз кеткен майдангерлердің тізімінде жазулы.

Әкеме соғыс біткен соң, Мәс­кеуде әскери қызметте қалуға ұсыныс жасалғанымен, ата-анасы рұқсат бермегеннен кейін елге оралыпты. Ол Ақсу орта мектебінде 45 жыл ұстаз болды, жоғары сыныптарға қазақ тілі мен әдебиеті және тарих пәндерінен сабақ берді. 

1995 жылы Жеңістің 50 жылдығының құрметіне әкем Елбасымыздың қолы қойыл­ған «ҰОС-ға қатысушыға Прези­денттен» деген жазуы бар қол­сағатты көзіне жас алып қабылдап, қолынан тастамай тағып жүрді. Сол тұста ата-анасын, бауырларын, майдандас жолдастарын есіне алып, арнайы ас берді. Біз Жеңіс солдаттарының қыздары болып өмірге келгенімізге ризамыз, бақыттымыз. Әкемнің артында үш қызы, жиендері қалды. Жиендері аталарының майдангер, мемлекеттік марапат иегері, ұлағатты ұстаз болғанын жақсы біледі, әрдайым мақтан тұтады. Өзім – әкемнің тұңғыш қызымын, 1947 жылы Ақсу жерінде өмірге келдім. Ата-анамыз үш қызын бетінен қақпай еркелетіп өсірді.

Әкемнің ІІ дәрежелі «Отан соғысы» орденімен марапат­тал­ғанын да айта кетейін. Құжаттары Ресей Қорғаныс министрлігінің Орталық архивінде (ЦАМО) сақ­таулы. 23-шкаф, 8-жәшік. Мен осы хабарламаны 2020 жылы алдым.

Әкемнің өзінен кейінгі інісі Байзолла Қазезұлы 1917 жылы туған. 1938 жылы әскер қатарына алынып, фин соғысына, кейін Жа­понияның Халхингол жеріндегі шайқастарға қатысқан. Әскери міндетін өтеп, елге оралайын деп тұрғанында Ұлы Отан соғысы басталып, Курск иінінде майданға кіреді. Соғыстың соңына дейін кеудесін оққа тосып, 7 жыл дегенде, яғни 1945 жылы ата-анасымен қауышыпты. Атамыз Қазез қуаныштан жалғыз биесін сойып, елге ас беріпті. Байзолла атамыз орыс тіліне өте жетік болған­дықтан, карточка жүйесі бюросына жұмысқа орналасып, ұзақ жылдар халыққа қызмет көрсеткен. Ол 1945 жылдың күзінде Мәриям Фазылқызы анамызға үйленіп, шаңырақ көтерген. Мәриям Ақсу орта мектебінде ұстаз болды. Байзолла атамыз бен Мәриям анамыз 4 қыз, 2 ұл өсіріп, олардан 10 немере сүйіп, атамыз – 71, анамыз 68 жасында өмірден өтті.

Әкемнің кіші бауыры Мах­мет Қазезұлы 1924 жылы туған. 17 жасында өзі сұранып, әскер қатарына алынып, соғысқа Ярославль майданында кірген. Ол да 1945 жылы шілдеде елге аман-сау оралған. Еңбек жолын өрт сөндіру қызметінде бастаған. 1950 жылы Айша Қалиқызына үйленіп, шаңырақ көтеріпті. Тәтеміз де Ақсу мектебінде ұстаз болған. Қазез атамыз бен Қабиба әжеміздің балалары мен келіндері ел мақтан тұтатын үлгілі отбасыларына айналған. Махмет пен Айша өмірге 4 ұл, 1 қыз әкелді. Өкінішке қарай, аңсаған армандарына жете алмай ағам – 45, тәтем 43 жасында өмірден өтті. Балалары аман-есен ержетіп, оқып, шаңырақ көтерді. Сөйтіп әке-шешесінің өмірлерін жалғастырып жатыр. Біз, ұрпақтары әр жыл сайы­н 9 мамырда бейіт басына барып, тағзым етеміз.

11 1

Бикеш ҚАЙРОЛЛАҚЫЗЫ

 

НҰР-СҰЛТАН

 

Соңғы жаңалықтар

Тәуелсіздіктің 30 жылдығы Лондонда тойланды

Тәуелсіздіктің 30 жылдығы • Бүгін, 10:52

Алматыда жылу жүйесі жарылды

Аймақтар • Бүгін, 10:32

Парижде Абай бюсті ашылды

Руханият • Бүгін, 10:28

6 өңір «сары» аймақта тұр

Коронавирус • Бүгін, 09:43

Талантты жастар танылды

Өнер • Бүгін, 09:33

«Төрттік финалдан» тыс қалды

Футбол • Бүгін, 09:31

Құлпырған Қызбел

Аймақтар • Бүгін, 09:26

Отар ауылындағы оңды тірлік

Аймақтар • Бүгін, 09:21

Ұқсас жаңалықтар