Саясат • 27 Шілде, 2021

Ауқымды жобаның бастауы

52 рет көрсетілді

Әкім­дер сайлауы – шын мәнін­де үлкен революциялық маңы­зы бар қадам. Себебі бұл сайлау – бүгінгі биліктің табиғатын, болмысын, құрылымын өзгер­тетін бірден-бір саяси құбылыс.

Себебі өзіміз көріп отырғаны­мыздай, биылдан бастап ауыл әкімдерін сайлауды бастадық. Бұл, ең алдымен, билік пен халықтың арасын жақындата түседі. Қоғамның, азаматтардың саяси таңдауына деген жауапкершілігін арттырады. Бұрын тағайындалған әкімдерді сырттан келген маман дейтін еді. Ал енді бұл әкімдерді халықтың өзі сайлап отыр, яғни бұл – олардың талғамы мен мұң-мұқтажынан туындаған таңдау.

Ендігі басты мәселе – ауыл жұрт­шылығы өздері сайлаған әкімге болысып, алдағы уақытта ауылдың өкілетті органы – кеңестер құрып, сол арқылы ауылдың тыныс-тіршілігін айқындап, ортасын дамытудың мүм­кіндіктерін бірлесе қарастыруы. Барлығымыз білетіндей, қазір заң­намаға өзгерістер енгізіліп жатыр. Салықтың бірнеше түрі ауылдың өзіне қалатын болады. Алдағы жылдары ауыл тұрғындары өздері жиналып, кеңес арқылы болсын кейбір салықтың мөлшерлемелерін өздері бекітетін болады. Мысалы, ауылдың ішіндегі жер осынша тұруы керек деген секілді пікір білдіре алады. Бұл ха­лықтың биліктің шешім шығару про­цесіне қатысуына мүмкіндік береді.

Ал өткен сайлау нені көрсетті? Саяси партиялардың, негізінен, қала­ларда ғана шоғырланғанын бай­қаймыз. Алдағы уақытта еліне шын жаны ашыған, жалпыұлттық дәре­жеге жеткен партия кем деген­де аудан, ауылға жетіп, сонда тіршілік жасауға ұмтылады. 2 345 ауыл әкімі бар. Оның ішінде 200-ге жуық аудан әкімі бар. Олардың барлығы алдағы 2-3 жылда сайланатын қызметке айналатын болады. Бұл дегеніміз – әкімдердің 90 пайыздан астамын халықтың өзі тікелей сай­лайтын дәрежеге жетеді деген сөз. Қазақ­стан бұл тұрғыдан үлкен демо­кра­тия­лық қоғамға қадам жасап отыр. Орта­лық Азия елдерінің ішінде алғаш­қылардың бірі болып осыған келдік.

Ал ауыл әкімдерін сайлау нені білдіреді дегенге келсек, біріншіден, алдағы уақытта, 2 жылдан кейін аудан әкімдерін сайлай бастаймыз. Аудан – 30-40 мың тұрғыны бар аймақ. Барлығы бірін-бірі біледі, таныс. Ол жерге сырттан біреуді тағайындау мүмкін болмайды. Айналып келгенде, осы жолы сайланған әкімдер – болашақ аудан әкімдігіне әлеуетті үміткерлер. Халықтың өзі рейтинг жа­сап, әкімдердің бағасын беріп оты­рады. Қай әкімнің қолынан іс келе­тінін біліп отырған жұртта біз­дің ауданға осындай әкім керек деген сияқты таңдау пен пікір пайда бола­ды. Бұл талғам мен сұраныс өз кезе­гін­де саяси партиялардың белсен­ді жұ­мыс істеуіне, іскер азаматтар­ды ал­дың­ғы қатарға шығаруға итермелейді.

Ал енді аудан әкімдерін сайла­дық делік. Облыста он аудан бар деп алсақ, болашақта орталық рес­публикалық дәрежеде облыс әкім­дерін тағайындаған кезде сол азаматтар ескерілетін болады. Себебі қоғамда, облыс аумағында белгілі бір талап қалыптасады. Сайлаушылар арасында мына ауданның әкімі белсенді, жұмыс орындарын ашып, жаңа кәсіпорын тұрғызып жатыр екен, жұрттың ықыласына бөленіп, үдесінен шығып жатыр деген пікір қалыптасады. Мінекей, облысқа әкім ретінде осындай азаматтарды қою керек, осылар лайықты деген белгілі бір сұраныс туындайды. Осылайша Президент немесе Үкімет облыс әкімдерін тағайындайтын кезде маманды сырттан емес, сол аймақтан қарастыруға мәжбүр болады. Өйткені орталық облыста сөзі өтетін, беделді, ой-пікірін халық қабылдайтын азаматтарды тағайындауға мүдделі. Сол себепті қазіргі сайлауға түскен ауыл әкімдері болашақ аудан не облыс әкімі болып қалуы мүмкін, оны, әрине, болашақ көрсететін болады. Би­ліктің құрылымын, табиғатын өз­гер­тетін қадам дейтінім осыдан шығады.

Ауыл әкімдерін сайлау – ауқымды жо­ба­ның басы. Ел Президентінің өзі ай­тып кет­кендей, бұл сайлау сәтті өтіп, діт­теген мақсатына жетер болса, сай­ла­натын қызметтердің саны артады. Қо­ғамн­ың өзі ықпал ете­тін қызмет­тер­дің өсуі – үлкен жаңа­лық бол­мақ. Бастысы – халықтың билік қа­был­дайтын саяси немесе эконо­ми­ка­лық шешімдерге ықпалын арттыру мәселесі. Бұл сайлаушылардың жаңа сапасын береді. Қалай болғанда да, сайланған әкімге қолдау білдіріп, көмек көрсету керек, ауыл мен аудан тұр­ғын­дары жиналып, «Қайтсек ауылы­мызды көркейтеміз?», «Қандай қадам­дар жа­салуы керек?» деген үлкен мәсе­лені көтеруі керек. Бұл өз кезегін­де қа­был­данатын шешім­дердің сапасын арт­тырып, сыбайлас жемқорлық­ты азайтады.

 

Айдос САРЫМ,

саясаттанушы, Парламент Мәжілісінің депутаты               

 

Соңғы жаңалықтар

Қош бол, Америка!

Әдебиет • Кеше

Смартфонға сыйған сауда

Технология • Кеше

Қарымды қаламгер

Руханият • Кеше

Халықаралық кездесулер

Қазақстан • Кеше

Ұқсас жаңалықтар