Өнер • 01 Тамыз, 2021

Құбыжық мүсін

88 рет көрсетілді

Қазақ даласына қырық жылдан астам уақыт уытын төккен Семей ядролық полигонының жабылғанына – 30 жыл. Өкініштісі сол, сынақ тоқтағанымен, зардабын халық әлі тартып келеді. Соның бір айғағы – «Ядролық сынақтардан азат алаң» атты қолөнер шебері Құрман Айтмұханбетовтің көрмесі.

Абайдың «Жидебай-Бө­рілі» мемлекеттік қорық-му­зейінде өткен бұл көрмеге ағаш­тан жасалған құбыжық мүсіндер қойылды. Залдың ор­тасында қаз-қатар тұрған ком­позицияларға қарасаң, кө­мейге өксік тығылады. Ел­ді мекеннің қақ ортасында үз­діксіз жарылған бомбаның радиациясы топыраққа сіңіп қана қойған жоқ, адам ағзасын за­қымдаған, мутацияға ұшы­ратқан. Аң біткеннің бәрі дүм­пулерден бой тасалап, ауып кеткен. Көрменің төрінде тұр­ған бұлғынның мүсіні сол, адам қолымен жасалған қия­нат­қа өкпелі көзбен қарап тұр­ғандай. Көзінен тамып бара жат­қан мөп-мөлдір жас та небір ойға шомдырады. Мүсінің та­қырыбы да «Кінәлі сендер, адамдар». Рас, табиғатқа келті­рілген залалдың бәрі адам­дардың кесірінен орын алды. Оны мойындамасқа шара жоқ.

в

Мүсіндердің барлығы дер­лік мутацияға ұшыраған тірі ағзаны бейнелейді. Суретші Құрман Айтмұхамбетов кейбір мүсіндерді бүтін ағаштан шауып жасаса, енді бірін әлденеге ұқ­­сатып, композиция етіп ой­лас­тырған. Бірақ әр мүсіні ой­­лан­дырады, тәубеге түсіреді. Кейде қаныңды құж-құж қайна­тады.

Келушілер назары залдың шетінде жеке тұрған ақ жау­лықты ананың мүсініне ауды. Ауса, ауғандай. Мүсін бол­ғанымен, көзінде мұң, жүзінде зар бар. Сынақ салдарынан қа­ңырап қалған ауылына, ауруға ұшыраған ұл-қызына қарап тұрғандай.

– 1998 жылы Семейге көшіп келгем. Бір күні бақшамда қурап қалған алма ағашының түбін қазып жатсам, әлденеге ұқсас тамыры шықты. Содан композиция жасап, бір қолына нан, енді бір қолына тұз ұс­таттым. Полигон зардабын тарт­қан кемтар адамға ұқсап шыға келді. Алғашқы мүсінім осы, – дейді суретші Құрман Айт­мұхамбетов.

Ауыр тақырыпқа барып, үлкен көрме ұйымдастырған суретшіге музей әкімшілігі де бірауыз жылы лебізін білдіріп, естелік сыйлықтарын табыстады.

– ХХ ғасырдың ортасында қасиеті мол қазақ жерінде қызыл империяның ықпалымен қасіретті оқиға орын алды. Оның зардабы барша адамзат баласына бүгінде белгілі. Қазақ елінде адамзат баласына нәубет әкелетін ядролық сынаққа саяси тұрғыдан ғана емес, әлеуметтік қозғалыспен, өнер жолымен де күрес бір сәт толастамады. Бүгінгі Абай музейінде өтіп жатқан мәдени-шығармашылық шара соның көрінісі, – деді музей басшысы Тұрдықұл Шаңбай.

Сонымен қатар көрмеге «Семей Невада» қозғалысының мүшелері де қатысып, мүсіншіге жылы лебіздерін білдірді. Олар­дың тілегі жалқы: заман ты­ныштығы. Шынында да мұндай құбыжықтардың бейнесін тек көрмеден ғана көрейік.

 

СЕМЕЙ

 

Соңғы жаңалықтар

Еңбек – бейнет емес, зейнет

Қоғам • Бүгін, 08:46

Қуатовтың қолтаңбасы

Қоғам • Бүгін, 08:36

Астық жинау қашан аяқталады?

Экономика • Бүгін, 08:33

Дендеген дерттің беті қайтар емес

Коронавирус • Бүгін, 08:30

Бас прокурорлар бас қосты

Саясат • Бүгін, 08:19

Қош бол, Америка!

Әдебиет • Кеше

Смартфонға сыйған сауда

Технология • Кеше

Қарымды қаламгер

Руханият • Кеше

Халықаралық кездесулер

Қазақстан • Кеше

Ұқсас жаңалықтар