Қоғам • 16 Тамыз, 2021

Дәулет пен тұлға

85 рет көрсетілді

 «Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды» дейді. Елдіктің өзі неде? Әлде санның көп­тігі сапаға ықпал етіп, ішінен озық ойлы ерлері іріктеліп шыға ма екен? Мәсе­ле са­ны­мыздың аздығында, бодандық қамы­тын көп жыл іліп жүргенімізде, ұлыққа ғана бас ұрып, өз араңнан шығып өрге қарай өрмелегенді етектен тартқан іш­тар­­лықтың құрты жеген бос кеуек кеудеге ай­налғанымызда ма? Құлдық сана ма ке­дергі?

Тарихты тұлғалар жасайды. Ерді елі ер етеді. Ер сол еліне қалтқысыз қызмет етеді, сол жолда басын бәйгеге де тігеді. Кешегі Әлихан, Ахмет, Міржақыптардай. Сол еңбегіне еш ақы сұрамастан, еш міндетсімей, «Ел бүгіншіл, ал менікі ертең үшін» деп бір күнгісін емес, елінің ертеңіне қызмет жасайды. Ал ерден ез жасаса ше? Біздің қоғам ерді тани ала ма? Қажетінде қолдап, өз басы шешпесе де ең болмағанда соңынан ере ала ма? Соған қарағанда біздің жұрт дімкәс, емдеуді қажет етеді. Дауасын тауып емделуіміз, сауығуымыз керек тәрізді.

Ыстанбұлдағы өнеркәсіпке арналған Рахми Коч музейін аралап жүргенде осы ой маза бермеді. Түркияда дәулетті отбасында дүниеге келіп, жоғары білімді Дж.Хопкинс универ­ситетінде (АҚШ) өнеркәсіп менедж­менті бойынша алған Рахми әкесінің компаниясына келіп еңбек етеді. Жастыққа тән жалынмен құлшына кіріскен ол әке байлығын еселейді. Бүгінде холдингтің жылдық табысы 12 млрд шамасында көрінеді. Түркияда шығарылатын тұрмыстық техника, машина жасау, тамақ өнеркәсібі, құрылыс, туризм, ақпараттық технология сынды тағы да басқа көптеген саланы қамтып, 40 мың адамға жұмыс тауып беріп отырған магнаттың ел ертеңіне салып отырған инвестициясының бірі осы музей ме дедім. 1550 жылдар ескерткіші, кейін түрлі мақсатқа, тіпті қойма болып кеткен сарайды алып, жөндеп музейге айналдыруының өзі бөлек әңгіме десек, мұндағы әр экспонат өнеркәсіп тарихын сөйлетеді. Байлықты тек өз айналасы мен отбасының ғана игілігі етпей, ел мұратына, болашағына қызмет еткізу қандай биік парасат десеңізші! Түркияда осымен екінші рет жеке адамның өз байлығын ел игілігіне, ұрпақ тәрбиесі мен елін танытуға жұмсағанын көрдім. Алғашқысы Ойыншықтар музейі болатын.

Жер-жерді аралағанда шетелдерде бала­лар­дың танымын кеңейтетін мәдени орындарды қалай ұйымдастыра білетініне қызыға қарайсың. Мейлі ол үкімет, мейлі жеке қалталы азамат болсын, әйтеуір баланың рухани дамуына инвестиция салудың ертеңмен байланысын бағамдап, оған зор ыждаһаттылық танытып жатады. Өкінішке қарай, біз бұл жағынан ұяттымыз.

Көне Ыстанбұлдың Азия тарапы, Кады­кей­дің Гезтепесінде орналасқан Ойыншықтар музейін жеке адамның балаларға жасаған сыйы десе сыйғандай. 2005 жылы ақын, кол­ле­к­­ционер Сунай Акын өзінің жиған ойын­шықтарынан осы музейді жасақтапты. Негізі оның коллекциясында 7 мың ойыншық болса, соның жартысынан көбі осында. Ойыншықтар жай қойыла салмай, белгілі бір сюжеттерге, театрлық көріністерге құрылған екен. Ең көне ойыншық 1817 жылғы болса, әр заман, әр ғасыр мен жылдарды көзге елестетер ойын­шық­тардың жалпы саны 4 мыңнан асады. Оларды Сунай Акын 20 жыл бойына әлемдегі түрлі аукциондар мен жеке коллекционерлерден сатып алып отырған көрінеді.

Жертөлесінен бастап жоғарыға көтерілген сайын неше түрлі қызық ойыншықтармен қа­уышасыз. Әлемнің түрлі елдері, материктер мен құрлықтардан жиналған ойыншық әлемі өте қызықты. Не жоқ дейсіз?! Асүйдің жиһазы, ыдыс аяғы, үй бұйымдары, қуыршақтың сан түрі. Және әр залда соған сәйкес музыка ойнап, паровоз, пойызға арналған залда вагондағыдай отырғыштар қойылыпты. Бала отыра қалса, ыш-пыш етіп дауыс шығарып ұзақ вагондар тіз­бегі қозғалып бара жатқандай. Ал мына залда ер балалардың қиялын шарықтатар қарақшылар олардың көз байлағыштары мен қарулары, байрақтары, кемелерінің сан түрі тұр. Бір зал әр ғасырдағы Германия ойын­шық­тарынан құралыпты. Сызылған алман бикештері, жиһаздар, неміс фашист әскері де тұр. Жазылған хаттар, суреттер де қабырғаға орналасыпты. Фашистерден тығылып төрт жыл күнделік жазып, одан аяғында ұсталып, аты­лып кеткен кішкентай қыз Анна Франктың суреті де ілініпті.

Қарап жүріп, біздің елдің дәулеттісі осындай бір шаруа атқара алды ма, байлығының жемісі бір күнге ғана емес, ел ертеңіне бағытталып жатыр ма деген сауал қойып, соған жауап таба алмадым. Соған қарағанда тек дәулетті болу аздық етеді, тұлғалық деңгейге өсуді бұйыртпаса.

 

Соңғы жаңалықтар

Тағы 1650 қазақстандық індет жұқтырды

Коронавирус • Бүгін, 09:00

Софиядан олжалы оралды

Спорт • Бүгін, 08:40

Жас теннисшілер жарады

Теннис • Бүгін, 08:32

Тұтынушы құқығын қорғайды

Қазақстан • Бүгін, 08:27

Ұқсас жаңалықтар