Қоғам • 09 Қараша, 2022

Арзан пәтер қайда бар?

1570 рет көрсетілді

Атырау қаласында 4 қабатты тұрғын үйді бұзуға сот шешімі шықты. Өйткені облыстық мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасының басшысы Ерлан Қабдиновтің айтуын­ша, нысан рұқсатсыз салынғаны анықталып отыр.

Коллажды жасаған Қонысбай ШЕЖІМБАЙ, «EQ»

– Біздің басқармаға былтырғы тамыз айында бір азаматтан өті­ніш түсті. Соған сәйкес Аты­рау қаласындағы «Лесхоз» ша­ғын ауданында 4 қабатты көп­пәтерлі тұрғын үй құрылысын жүргізген компанияға қатысты тексеру жүргізілді. Тексеру ке­зінде «Көктем» тұрғын үй кешенінің құрылыс-монтаж­дау жұмыстарын рұқсат құжат­тарынсыз жүргізіп жатқаны анық­талды. Атап айтқанда, келі­сілген нобайлық жоба, жұмыс жобасы, сараптаманың оң қоры­тын­дысы мен құрылыстың бас­­тал­ғаны туралы хабарлама алынбаған. Сонымен қатар учас­­кенің нысаналы мақсаты тұр­ғын үй кешені құрылысын салу­ға сәйкес келмейді, – дейді Е.Қабдинов.

Осыған байланысты мемле­кеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы 2021 жылғы 31 тамызда құрылыс компаниясына Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 314, 316, 321, 463-баптарына сәйкес 1 043 780 теңге сомасына айыппұл салған. Сондай-ақ заң бұзушылықтарды жоюға және рұқсат құжаттарын алғанға дейін құрылысты тоқтата тұру туралы нұсқама берілді. Кейін 7 қыркүйекте құрылыс саласындағы қолданыстағы заңнаманың бұзылуына байланысты аталған нысанның құрылысын тоқтату туралы сот шешімі шығарылды.

– Алайда сот шешіміне қара­мас­тан, компания құрылысты одан әрі жалғастырды. Осыған байланысты біздің басқарма тексеруді қайта жүргізді. Оның қорытындысымен құрылыс салушы тағы да 1 108 460 теңге әкімшілік айыппұлға тартылды. Бұған қоса Азаматтық кодекстің 244-бабының 1 және 2-тармағымен заңсыз нысанды бұзу туралы талап арыз берілді. Биылғы 21 шілдеде облыстық экономикалық соттың Атырау қаласында орналасқан «Көктем» тұрғын үй кешенін бұзу туралы заңды күшіне енген шешімі бар, – дейді Е.Қабдинов.

Оның айтуынша, Атырау қаласында тұрғын үй кешендері көптеп салынып жатыр. Әрбір құрылыс компаниясы түрлі жолмен үлестік құрылысқа салымшы тартып келеді. Өкінішке қарай, салымшылар уәде етіл­ген пәтерді алмаған, тіпті ақша­сынан айырылып қалған жайт кездесіп отыр.

– Тұрғын үй құрылысына үлес­тік қатысу туралы заңға сәй­кес, үлестікке қатысудың үш тәсілі бар. Біріншісі – нысан­ды екінші деңгейдегі банктің қаржыландыруы, екіншісі – көппәтерлі тұрғын үйдің қаң­қасы тұрғызылғаннан кейін үлескерлердің ақшасын тарту, үшіншісі – Қазақстандық тұр­ғын үй компаниясынан ке­пілдік алу. Бастапқы екі жағ­дайда құрылыс салушы үлес­керлердің қаражатын тар­туға әкімдіктен рұқсат алуға мін­детті екенін ұмытпауы керек. Ал үшіншісінде бірыңғай оператормен кепілдік шартын жасауға тиіс. Тұрғын үй құрылысын жүргізетін компанияда осындай құжаттар болғанда ғана азаматтар мен заңды тұлғалар салған қаражаттың сақталуына кепілдік болады. Сол себептен тұрғын үйге сенімді түрде қол жеткізу үшін әкімдіктің рұқсаты немесе бірыңғай оператордың кепілдігі бар нысандарға ғана қаражат салуға шақырамыз, – деп түсіндірді Е. Қабдинов.

Басқарма басшысының айтуына қарағанда, үлескерлердің ақшасын тартуға рұқсаты жоқ құрылыс компанияларынан пә­тер сатып алатын тұрғындар үлескер қатарына жатпайды. Өйткені құрылыс компаниясында алдымен үлескерлердің ақшасын тартуға рұқсаты болуы керек. Барлық рұқсат құжаты бар құрылыс салушылардың тұрғын үй кешендеріне қаражат құятын азаматтар ғана үлескерлер болып саналады. Тек осы жағдайда ғана үлескерлердің тұрғын үй кешендерінің құрылысына қосқан барлық салымы сақтан­дырылады. Тіпті құрылыс салушы банкротқа ұшыраса да, сақтандырылған қаржы тұрғын үй кешенінің құрылысын аяқтауға жұмсалады.

– Салынып жатқан тұрғын үй кешенінен пәтер сатып алмас бұрын, құрылыс салушы­дан құжаттардың толық жиын­тығын сұрауға кеңес береміз. Тіпті үлескерлердің ақшасын тартуға берілген рұқсат құжа­тына дейін сұрау қажет. Өйт­кені үлескерлердің тұрғын үй сатып алу кезінде рұқсат бе­ру құжаттамасымен танысу­ды талап етуге құқы бар. Ал тараптардың құқықтық қаты­настары қалалық әкімдікте тіркелетін үлестік қатысу туралы шартпен ғана бекітіледі. Қолданыстағы заңнамадан тыс жасалған алдын ала брондау, резервтеу, инвестициялау, талап ету құқығын беру шарты секілді барлық мәміле көппәтерлі тұр­ғын үй кешендерінің сатып алу­шыларын тиісті дәрежеде қор­ға­майды, – деді Е.Қабдинов.

Оның түсіндіруінше, Тұр­ғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы заңы коопера­тив иелерін қорғамайды. Сол себептен құрылыс компания­лары тұрғын үй-құрылыс коопе­ративтерін құруды жөн кө­реді. Мұндай кооперативтер көбі­несе тұрғын үйдің әр шаршы метрі үшін нарықтағыдан арзан бағаны ұсынады. Әрине, бұл әдіс сатып алушылардың қызығушылығын тудыратыны даусыз. Алайда қазір тұрғын үй кешені құрылысын төмен ба­ғамен талаптарға сәйкес және белгіленген мерзімде салу қиындық тудырып отыр. Демек, арзан бағамен баспана сатып алудың әрдайым ұтымды болмайтынын ескерген жөн.

– Тұрғын үй құрылыс коопе­ративіндегі пай иесінің құқық­тары кооперативтің жарғысымен анықталады. Ал оны құрылыс компаниясы нақты мүшелер кіргенге дейін дайындайды. Демек, бұл құжат құрылыс ком­паниясының мүддесін көбірек көздейді. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі арқылы құрылыс салушылар үшін құқықтық позициялардың икемділігі де маңызды болып отыр. Өйткені Тұрғын үй құрылысына үлес­тік қатысу туралы заңмен са­лыс­тырғанда, мұнда сатып алу­шының мүддесі аз қорғалған. Ал Тұрғын үй қатынастары туралы заңға сәйкес тұрғын үй-құрылыс кооперативтерінің салымшылары үлескерлер болып есептелмейді. Егер құрылыс компаниясы салымшыларға салынып бітпеген тұрғын үйді тұрғын үй-құрылыс кооперативін құру арқылы сатса, олар пайшылар болып саналады. Бұл жағдайда болашақ тұрғындар шаршы метрді емес, пай сатып алады, – дейді Е.Қабдинов.

Қазір Атырауда екі тұрғын үй құрылыс кооперативінің пайшылары баспанасына қол жеткізе алмай отыр. Өйткені тұрғын үй құрылысы бітпеген. Кооперативтің құрылтайшысы мен директорына қатысты қылмыстық іс қозғалған.

 

Атырау облысы

Ұқсас жаңалықтар