Пікір • 01 Желтоқсан, 2022

Батыл көзқарас, байыпты жол

48 рет көрсетілді

Қайта сайланған Мемлекет басшысы мінберден мәлімдеме жасап, бірқатар міндетті атап көрсеткеніне барлығымыз куә болдық. Оның бірі – шетелге заңсыз кеткен қаражатты елге қайтару мәселесі. Бұл халық күткен, ел назарында тұрған өзекті мәселе болғандықтан, бұл істің жүзеге асу процестері де ашық түрде жүргізілуі керек.

Үкіметке де, қоғамға да, сарап­шы­ларға да бұл мәселенің мәнісі белгілі, түсінікті, ашық, транспарентті болуы қажет. Өйткені Президент көтерген бұл сұрақтың нақты іске асырылуы өте маңызды болып саналады. Бір жағынан шетел асып кеткен бұл активтер қазір бізге өте қажет болып отыр. Дегенмен қаржыны қайтару процесі әділеттілік принциптерімен сәйкес келуі керек.

Конституциялық реформаны іске асырудың келесі сатысы – Жо­­ғары аудиторлық палатасын то­лық­­қан­ды трансформациялау. Бұл бағыт­тағы жұмысты бастау үшін Пре­зидент арнайы Жарлыққа қол қой­ды. Ал біз трансформациядан не кү­теміз? Мысалы, қазіргі Есеп коми­теті Президентке бағынышты болса да қоғамның жұмысын жан-жақты білмейді, көп нәрседен бейхабар. Ал қазіргі конституциялық рефор­мадағы осы Есеп комитеті, Ауди­тор­лық палата Парламенттің алдына бір жылда екі рет келіп, істеріне жауап беріп отырады. Оны БАҚ өкіл­дері, сарапшылар, қоғам өкілдері, халық қарайды, ақшаларының қайда жұм­салып жатқанынан хабардар бо­лып отырады, содан ой түйеді. Бұл – трансформацияның алғашқы көрі­нісі. Өйткені халыққа ашық түрде есеп беріліп отыр. Мәселен, бюджет ақ­шасын Үкімет қайда жұмсап жатқанын Парламент көре алмайды, оларға бұл тақырып осы уақытқа дейін жабық болып келді. Егер заң шығарушы органда қаржының қажетті бағытта жұмсалып жатқаны белгілі болса, халық та бұл мәселеге бас қатырмас еді. Президенттің бұл бас­тамасын сарапшылар қолдап отыр. Мемлекет басшысының бұл мәселеге ерекше ден қойып отырғаны қуантады. Себебі Жоғары аудиторлық палатасы­ның кейбір мәселелері туралы заңға енгізілген өзгерістер – көлеңкелі экономиканы ретке салатын бірден-бір әдіс болмақ. Жемқорлықтың түбі жо­йылады деген үміт те бар.

Сондай-ақ ұлықтау рәсімінде Пре­­зи­дент сайлауалды бағдарла­масын­дағы міндеттерді іске асыру кезек күт­тірмес мәселе екенін айтты. «Қазір сайлаудағы жеңісті тойлайтын кез емес, аянбай еңбек ету керек», деді. Бұл ерекше, бұрыннан өзге­рек көзқарас. Негізі тәжірибеде «Прези­дент болып сайландым, басқа мәселе­лерді таққа отырған соң көре жатар­мын» деген ұстанымдардың болға­ны рас. Ал Қасым-Жомарт Тоқаевтың көзқарасы мен ұстанымы бұған қайшы. Ол «Президент болып сайландық, ертең Сенат, Мәжіліс сайланады, ол үшін біз бүгіннен бастап жұмыс істеуіміз керек», деген принципті ұстанып отыр. Өйткені қазір елде шешімін күткен мәселе көп. Олардың алдыңғы қатарында – экология, экономика, кадр мәселесі, құқық, сот жүйесіндегі проблемалар бар. Сот, құқық саласындағы, жалпы жем­қорлықты жою, жоғарыда айтып өткен активтерді қайтару жұмы­сы халық­тың жіті назарында тұр­ған маңыз­ды мәселелер. Осы жұ­мыс­тарды уақыт оздырмай қолға алу қажет. Президент осыны ай­тып тұр. Біз қазір сайлаудың жетегі­мен жүріп, жұмысты тоқтатып алмауы­мыз маңызды. Сондай-ақ заң үстем­дігі, Конституция үстемдігі деген ұғым­дардың болашақ ұрпаққа маңызды екенін ұқтыруымыз керек. Сондықтан қазірден аянбай еңбек ету қажет. Мемлекет басшысының бұл саяси бастамаларын сарапшылар саралап, жоғары баға беріп, қолдап отыр.

 

Марат БӘШІМОВ,

Еуропалық құқық және адам құқықтары институтының директоры

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар