Аймақтар • 20 Ақпан, 2023

Ауылға ауған аңсары

225 рет
көрсетілді
6 мин
оқу үшін

Қали алғаш көрген адамымен де ашылып әңгімелесе береді. Ешкімді жатсынбайды, жатырқамайды. Өнерін өмірім деп түсінетін оның суретін саудаға салып жүргенін көрмеппіз. Әйтпесе сыр-шырай (живопись), кескіндеме (графика), сумен жазу (акварель), мүсіндеу (скульптура), карикатура секілді бірнеше бағытты жетік меңгерген Қалидың өнеріне қызықпайтын адам аз.

Ауылға ауған аңсары

Ол Шу ауданындағы балаларға арналған суретшілер мектебінде, балалар мен жасөспірімдерге арналған орталықта директорлық қызметте жүріп, талай жастың талабын ұштап, талантын аш­ты. Алайда онысын айтып мақтан­ғанын көрмеппіз. Айтатын әңгі­месі жалқы: ұлттық мүдде, ұлт­тың ертеңі туралы толғанғанда, байырғы шешендердей көсіліп сөйлеп, шешіліп әңгіме өрбітеді. Тәрбиелеген шәкірттерінің алды Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі.

Суретшінің туған жері Шу ауда­нында 200-ге жетеғабыл көрмесі ұйымдастырылса, облыс орталығында жиырма, респуб­ликалық деңгейде бірнеше мәрте көрмесі өткізілген. Сондай-ақ Тараз қала­сының 2000 жылдық мерейтойы аясында Әбілхан Қастеев атындағы өнер музейінде «Тұғыр» атты жеке көрмесі жұрт­шылықтың назарына ұсыныл­ғанын да айта кеткен жөн.

Ол Тараз қаласында өткен Қа­зақ хандығының 550 жылдық мерейтойына да өнерімен үлкен үлес қосты. Тастан, ағаштан жасалған мүсіндерін жиыстырып, жеке көрмесін жерлестерінің назарына ұсынды. Суретшінің «Ана – Жер- ана», «Ана» тақырыптарындағы графикалық жұмыстары жоғарыда аталған музейдің алтын қорында сақталса, табиғи тастан жасалған «Абыз» еңбегі Ұлттық му­зейдің, «Желтоқсан желі – 86» туын­дысы Тараздағы «Желтоқсан – 86» орталығында тұр.

Қалекеңді іздеген кісі шеберханасынан табады. Тасқа тіл бітіруге бекінген шебер табиғи тасты ұрғылап жатады. Әйтеуір ты­нымсыз еңбектің адамы екенін көргенде көз сүйсінеді.

«Хакім Абай адамның дүниеде екі құмарлығы болатынын айтады ғой. Біреуі жан құмарлығы болса, екіншісі тән құмарлығы екені мәлім. Әуелде мен балуан болуды армандағанмын. Күреспен де шұғылдандым. Жастар арасында түйебалуан атандым. Сөйтіп жүргенде аяғымды ауыртып, ауру­ханаға түстім. Ұзақ уақыт емделуге тура келді. Сол кезде бойымда бір жан құмарлығы пайда болды.

Атам мен әжемнің баласы бол­ғандықтан шығар, сол кісілерге қайырылып, қалам мен қағаз әке­ліп беруін өтініппін. Қысқасы, 7-8 жасымнан бастап қаламымды қолымнан тастамай келемін», дейді суретші.

Шу ауданы, Төле би ауылында өнерін өрістетіп отырған суретші Алматыдағы Гоголь атындағы көр­кемсурет училищесінде білім нәрімен сусындайды. Оқуды аяқ­тар тұста ол қалаға емес, далаға, яғни өз ауылына келуге шешім қабылдайды.

«Дипломды қорғау басталған шақта маған Жезқазған, Тараз қаласына бару туралы ұсыныс болды. Комиссия мүшелері екі қаланың бірін таңдауым ке­рек­­тігін айтты. Сол кезде мен ауылға жібе­рулерін өтіндім. Ор­нынан атып тұрған ұстазым: «Ба­лам-ау, ауылға барсаң жо­ғалып кетесің ғой», деді. Алайда мен өнерімді жоғалт­пайтыныма уәдемді беріп, ауылыма келдім. Өйткені мен өз тақырыбымның ортасында өмір сүргім келді. Егер мен ауылда тұр­масам, қазір жасап жатқан қазақы дүниелерді тудыра алмас едім», дейді шебер.

Ол ауылда жүріп-ақ өзге ел­дің суретшілерімен, қолөнер шебер­лерімен байланыс орнат­қан. Ға­ламтор арқылы басқа мемлекет­тердің мен деген шеберлеріне ең­бектерін жолдап, тәжірибе алмасады, пікірлеседі.

«Жалпы, қолөнер, сурет өнері – жанымның қалауы. Үлкен қалаларда өткен көрмелерде талай мықтының қасиетті өнерді тастап кеткенін көрдім. Бұл жігердің жетіспеуінен шығар. Солар келіп, талай дүниені сұрады. Пікірімді айта отырып, олардың өнерден алшақтағаннан кейін сырқатқа шалдығатынын білдім. Мен жа­ным­ды ауыртпау үшін тас тоқ­пақ­таймын, сурет саламын, майлы бояумен жұмыс істеймін. Қыс­қасы, елдің ортасында, ауылда жүріп өнермен тыныстаймын. Ауылға аңсарымның ауғаны да сондықтан», дейді суретші.

Оның шеберханасына бас сұқсаң, сурет галереясында жүр­гендей күй кешесің. Тамаша туындылар жаныңды емдейтін тәрізді. Мұнда өнер иесінің талай дода­лар­да топ жарған туындылары да топтастырылған. Әсіресе «Тағдыр», «Қилы заман» картина­ларын көргенде түрлі ойға шома­сың. Шығарма ашаршылық жылдарындағы азаматтарға және қуғын-сүргін құрбандарына арнал­ған. Суретші осылайша ұлт­тық трагедияны да жүрегінен өткізген.

Шу ауданына жолы түскендер Жастар саябағына ат басын бұрмай кетпейді. Өйткені мұнда Қалидың қолынан шыққан тас мүсіндер тұр. Аллеядағы тоғыз тас мүсіннің әр­қай­сысының өз айтары бар. Төле бидегі Жастар саябағына келген жұрт расында да жастықтың аурасын сезінеді. Бір-біріне қол созған екі жастың танысуын әйгілеген мүсін сонадайдан көзге түседі. Ал «Махаббат формуласы» ескерткішіне қараған адамның бойын әлдебір қимастық сезім жаулайтындай. Басқа да махаббат, достық тақырыбына арналған мүсіндер кісі баласын бейжай қалдырмайды.

«Ашық аспан астындағы ком­позициялар 2014 жылы дү­ниеге келді. Бұл – аудан жастарына арналған менің тартуым. Ас­танадан, өзге елден келген айтулы мамандардан бөлек, аудан тұрғындары осы еңбектерім үшін маған ылғи алғыс айтып жатады. Соған қуанамын. Мен үшін бұдан асқан бақыт жоқ», дейді суретші.

Алматы аспай, Астанаға қаш­пай, ауылда тұрып-ақ өнердің биігіне шыққан Қалиды елі құр­меттейді. Ауылдастарының ортасында жүріп-ақ өнерін өрістеткен Қали туралы жерлестері тек жақсы сөз айтады. Олардың мадағы Қале­кеңнің жанын семіртеді, шабытын қайрайды. Оған басқа ештеңе керек емес.

 

Жамбыл облысы,

Шу ауданы

Соңғы жаңалықтар

Нағыз ғалым еді...

Тұлға • 13 Шілде, 2024

Аурухана жағдайымен танысты

Саясат • 13 Шілде, 2024

Әскерилерді әлеуметтік қолдау

Саясат • 13 Шілде, 2024

Базалық мөлшерлеме төмендетілді

Экономика • 13 Шілде, 2024

Көршінің наны

Қоғам • 13 Шілде, 2024