Пікір • 19 Қыркүйек, 2023

Үміт күттіретін сапар

147 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Мемлекет басшысының БҰҰ Бас Ассамблеясы саммитінің аясындағы бұл сапары қай жағынан алса да уақытқа сай. Бірақ біз үшін сапардың ең басты оқиғасы Орталық Азия көшбасшыларының АҚШ Президенті Джо Байденмен кездесуі болатыны анық.

Үміт күттіретін сапар

Түрлі арандатуларға, соның ішінде ресейшіл мамандардың «Бай­ден ымдап қалып еді, бәрі жүгі­ріп барды» дегенге саятын жазғыру­ларына мән берудің қажеті жоқ. Бұл – кейінгі 5-6 жылдан бері танымал форм­ат. Бұл форматта Орта­лық Азия көшбас­шы­лары Си Цзинь­пин, Вла­ди­мир Путин, Нарендра Модимен кез­десті. Араб түбегі мемлекеттерінің сам­митіне де осы форматпен қатысты. Осы тұр­ғыдан алғанда, бұл – қалыпты сапар.

Оның үстіне, АҚШ – әлемдегі ықпалды, қуатты мемлекеттің бірі. Бірінші орындағы мәселе эко­номикалық қарым-қатынас болатыны анық. АҚШ осы аймақтағы ықпалын арттыруға күш салатыны түсінікті. Қытай мен Ресейдің ортасындағы өңірге көбірек көңіл бөлу тиімді екенін түсінді. Бұл жерде Ауғанстаннан туындайтын қауіпті де ескеріп отыр. АҚШ та аймақтағы ықпалын арттырып, байланыстың жаңа арналарын табуға талпынады. Аймақ елдеріне санкциялар салып, күшпен әрекет етуден пайда жоқ екенін біліп отыр. Мұндай қатынас аймақ елдерін Ресей мен Қытайдың құшағына итермелеп, ертең мүлде байланыс үзілуі мүмкін екенін түсінеді.

Орталық Азия көшбас­шылары­ның АҚШ Президентімен кездесуінің нәтижесін өзіміздің БАҚ-тан, кейбір тұсын Батыс басылымдарынан білетін шығармыз. Ал жаһандық ауқымдағы корпорация басшыларымен өтіп жатқан кездесулердің бәрі «Жаңа Қазақстанның» эконо­микалық бағдарына негізделіп әзірленді. Қазір жер қойнауын барлау бағытында үлкен жоспарлар бар. Кеніштерді әзірлеп, іске қосуға өз қаражатымыз жетпейді. Сондықтан «Rio Tinto» басшылығымен кездесу өтті. Цифрлық теңге, экономиканы цифрландыру бағытында «Mastercard» басшылығымен әңгі­мелесу керек болды.

«GE Healthcare» басшылығымен кездесуде ультрадыбыс аппараттары өндірісінің жергілікті үлесін арттыру бағытындағы мүмкіндіктер талқыланды. Орталық Азияда халық саны қарқынды өсіп келе жатқанына қара­мастан, сапалы заманауи меди­цина­лық техникамен жеткілікті дең­гейде қамтамасыз етілмеген. Еліміз осы тұрғыдан «GE Healthcare» үшін үздік аймаққа кіретін орынға айналғысы келетіні анық. Бұл компания осы аймаққа келсе, өндірісті дамытып, қондырғыларды Орталық Азияға, тіпті кейін Ресейге сата алатын еді. Демек корпорация басшыларымен кездесулер нақты бағыттар бойынша, таза прагматикалық сипатта өтті.

Бұл сапардың жоспары жақсы дайын­далғаны көрініп тұр. Ірі ком­па­ниялардың бәрімен жаппай кездесу емес, нақты бағыттарда байланыс орнатуға талпыныс бар.

 

Ғазиз ӘБІШЕВ,

саясаттанушы