Сараптама • 22 Қараша, 2023

Жаһандағы инновациялық саясат

247 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

«Жаһандық инновациялық индекс-2023» зерттеуінде мемлекеттердің экономикалық және геосаяси жағдай шарттарындағы инновациялық қызметті дамыту көрсеткіштеріне талдау жүргізілген. Әлемдік тенденцияларды сараптаған индексті жасаушы авторлар цифрлық дәуірде «терең ғылымға» негізделген инновациялық дамудың арқасында көп мүмкіндікке қол жеткізуге болатынына тоқталады.

Жаһандағы инновациялық саясат

«World Intellectual Property Organization», яғни Дүниежүзілік зият­керлік меншік ұйымы дайын­даған 2023 жылғы Жаһандық инновациялық индекстің негізгі мақ­саты – әлемдік эконо­ми­ка­ның инновациялық даму тұр­ғы­сынан үздік елдерді баға­лау, олардың инновациялық қыз­метінің көрсеткіштері негі­зінде рейтинг құру және мемле­кет­тердің күшті және әлсіз жақ­тарын атап өту. Сонымен қатар зерттеуде жаһандық ауқым­дағы ең ірі 100 ғылыми-техни­ка­лық кластер көр­сетілген. Дүние­жүзінің әр­түрлі елдерінің үкі­меттері инно­вациялық қызметті салыс­тыр­малы бағалау, инновация көрсет­кіш­терін жақсарту және ғылыми негізделген инновациялық сая­сатты қалыптастыру үшін атал­ған индекс деректерін пайда­ланады. 2019 жылдан бастап Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсаттары контекс­тін­де ин­новациялық қызмет мәлі­мет­те­рін, оның ішінде пандемия аяқталғаннан кейінгі ағымдағы жағдайды бағалауда Жаһандық инновациялық индекс деректері үлгі ретінде танылады.

Зерттеу жұмысында әлемнің 132 елінің экономикасы мен ин­но­вацияның жаһандық үрдіс­тері талданып, рейтингті құрас­ты­ру кезінде 80 түрлі көрсеткіш пайдаланылған.

2023 жылғы Жаһандық инно­ва­циялық рейтингтегі үздік үш­тік­ті Швейцария, Швеция және АҚШ бастап тұр. Инновация саласындағы 25 жетекші елдің 16-сы, яғни басым бөлігі Еуропада ор­наласқан. Бұл 2022 жылмен салыстырғанда бір мемлекетке көп. 2023 жылғы рейтингте Еу­ро­падан қарастырылып отыр­ған 39 экономиканың 19-ы өз по­зи­цияларын жақсарта алған.

АҚШ инновациялық қыз­мет­тің 80 көрсеткішінің 13-і бо­йынша рейтингтік кестеде көш бастаған. АҚШ «жаһандық кор­поративтік инвесторлар», «алын­ған венчурлық инвестициялар», «университеттердің сапасы», «кор­поративтік материалдық емес активтерді пайдалану қарқындылығы» секілді бірқатар аса маңызды санатта бірінші орында.

Азия елдерінен алғашқы он­дыққа Сингапур, Оңтүстік Корея елдері енген. Қытай 12-орынға тұрақтаса, Малайзия – 36, Түркия – 39, Үндістан 40-позицияға орна­ласқан.

Үндістан жалпы рейтингте 40-орынды сақтап, орташа та­бысы төмен елдер тобын бас­қарады. Үндістан – 13 жыл қата­рынан елдің экономикалық дең­гейінен озық қарқынмен инно­вацияларды дамытқан мем­лекет мәртебесін сақтаған рекорд­тық көрсеткіштің иегері. Үнді елі «алынған венчур­лық инвестициялар» (6-орын), «жаратылыстану және инженер­лік ғылымдар түлектері» (11-орын) санат­тарында жоғары ұпай­ға ие.

ЖаҺандық рейтингте Ресей – 51, Иран – 62, Беларусь 80-орында тұрақтаса, Қазақстан 81-орынды иеленген. Көршілес мемлекеттерден Өзбекстан – 82, Әзербайжан – 89, Қырғызстан – 106, Тәжікстан 101-орынға тұрақтаған.

Қорытындылай алғанда, бүгінгідей технология қарқынды дамыған, өндірісті басқарудың инновациялық әдістері үшін өзара бәсеке қызған шарттарда әрбір мемлекет әлемдік дамудың көшінен қалмай, барынша тиімді инновациялық даму жолдарын қалыптастыруға тырысады. Әлемнің даму көрсеткіштерін инновациялық саясат тұрғысынан зерттеген Жаһандық инновациялық индекс зерттеуі мамандар мен тақырыпқа қызығушы қауымға тәжірибелік көмекші құрал бола алады.

 

Бауыржан СЕРІКБАЕВ,

Қазақстан қоғамдық даму институтының сарапшысы