Конституцияға енгізілетін өзгерістер жайы талқыланды

Санкт-Петербург  кәсіподақтардың гуманитарлық университетінің Алматы филиа­лында «Қоғамдық жаңғырулар дәуіріндегі экономика, құқық, мә­дениет» деп аталатын дәстүр­лі халықаралық ғылыми-тәжі­ри­белік мәслихат болып өтті. Мәслихат жұмысына Санкт-Петер­бург кәсіподақтардың гумани­тар­лық университеті филосо­фия және мәдениеттану кафедра­сының про­фес­соры, педагогика ғылым­дары­ның док­торы, мәдениеттану док­торы, Ре­сей Фе­де­ра­циясы ғылы­мы­ның еңбек сіңір­ген қай­рат­кері А.Марков, Ресей Феде­ра­­циясы Бас консулдығының Алматы қаласындағы консулы, Қазақ­с­тан Респуб­ликасындағы Ресей ын­тым­ақ­тастығының өкілдігі бас­шы­сы­ның орынбасары, доцент, фило­софия ғылымдарының кандидаты  И.Пере­верзева, Қазақстан Респуб­ли­касы Конс­титуциялық Кеңесінің мүшесі, про­фес­сор В.Малиновский, Қазақстан мен Ресейдің, таяу шет елдердің бірқатар белгілі ғалымдары қатысты. Жиналғандарға Санкт-Петербург  кәсіподақтардың гуманитарлық уни­вер­ситетінің Алматы филиалының дирек­­торы Т.Баталова құттықтау сөз­бен шықты. Ол қоғамдық дамудың бар­лық әлеуметтік-экономикалық үдеріс­теріне жүйе құраушы фактор ретінде ора­сан зор ықпал ететін мәде­ниеттің ерек­ше маңызына  кон­ференцияға қа­ты­су­шылардың наза­рын аударды. Осы тұрғыдан алғанда, елімізді әрі қарай дамыту бағытындағы жұмыстар­да Қазақстан Республикасының Прези­денті Нұрсұлтан Назарбаевтың үсті­міздегі жылдың 24 қаңтарындағы Үндеуінің орасан зор маңызы бар. Оның ережелері әлеуметтанушылардың, заңгерлердің, экономистердің кешенді түрдегі терең талдауын талап етеді. Сон­дықтан, аталған мәслихат аясында бұл міндет барлық тақырыптық секция­лардың алдына қойылып отыр. Осы­ған орай, мәслихаттың пленарлық мәжілісі Қазақстан Республикасы Конс­­ти­туция­лық Кеңесінің мүшесі, заң ғы­лым­дарының докторы В.Малинов­скийдің баяндамасынан басталды. Өзінің «Мемлекеттік билік тармақ­тарының арасында өкілеттіктерді қайта бөлу: қисын, жүйелілік, ғылыми­лық және халықтық» деп аталатын баян­дамасында В.Малиновский өкілет­тіктерді қайта бөлу қоғамның қазіргі даму кезеңіне сәйкес келетініне және Қазақстанның демократиялық құқық­­тық мемлекет ретіндегі страте­гия­сын жүзеге асырудың кезеңі болып табы­ла­тынына назар аударды. Мемлекеттік биліктің бірлігі мен оны бөлу қазіргі заманғы мемлекеттің халықтығы мен тиімділігін қамтамасыз ететін болуы тиіс. Ол өткен ғасырдың 90-шы жылдарында және Қазақстан Респуб­ликасының 1995 жылғы Конс­титу­ция­сының қызметінде көрініс тап­қан мем­лекеттік пішіннің тәжіри­бесі­не негізделіп отыр. 1998 және 2007 жыл­­дар­дағы конституциялық рефор­ма­лар Пар­ламенттің өкілет­тігін және Үкі­мет­тің жауапкершілі­гін арттыру­ға бағыт­талған. Қазіргі кезең бұл стра­тегия­ның дұрыстығын айғақтап беріп отыр. Заң жобасын бүкілхалықтық тал­­қы­лау барша қазақстандықты бас­қару­­д­ың президенттік пішінін әрі қарай ырық­­тан­­дыруға қосуға оң ықпал ететін болады. Талқылау жұмысына белгілі қазақ­стан­дық ғалымдар: заң ғылымдары­ның докторы, профессор С.Әлібеков, заң ғылымдарының докторы, профессор Е.Дүйсенов, заң ғылымдарының док­торы, профессор Е.Түзелбаев, заң ғы­лым­­дарының докторы, профессор О.Вер­­бовая, заң ғылымдарының док­торы, про­фессор А.Әубәкірова, заң ғылым­­­дары­ның кандидаты, доцент О.Громова (Санкт-Петербург) және тағы бас­қалар қатысқан юриспруденция сек­ция­­сында жалғасты. Үндеуде қозғал­ған шешуші проблемаларға байла­ныс­ты қызықты пікір алмасулар жүріп, Қазақ­стан Республикасы Конс­ти­­ту­­ция­сы­на ұсынылып отыр­ған өз­геріс­тер сара­ланды және жоспар­ланып отыр­ған біз­дің еліміздегі мемле­кеттік билік тар­мақтарының арасын­дағы өкі­леттік­тер­ді қайта бөлу тұрғысынан кел­генде Қазақ­станның консти­ту­ция­лық және салалық заңнама­ларын жетілдіру бойынша қызық­ты ұсыныс­тар көлденең тартылды. Қазақстан Республикасының Конс­титуциясына өзгерістер енгізу туралы жеке ұсыныстар ғалымдар тарапынан үлкен пікірталас туғызды. Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан» АЛМАТЫ