21 Ақпан, 2017

Ақылы қызмет – заман талабы

86 реткөрсетілді

Теңдесі жоқ археологиялық-этнографиялық, тарихи-мәдени мұраларымызды көздің ағы мен қарасындай қорғау, мұқият мінсіз сақтау, үздіксіз толықтыру, жан-жақты білгірлікпен наисхаттау, яғни келешектің рухани игілігіне, кәдесіне жарату – асыл парызымыз. Статистикалық мәліметтерге ойыс­сақ, Мәдениет және спорт минис­­трлігінің 2015 жылдың 30 нау­рызындағы №119 бұйрығымен бекі­тілген республикалық маңызы бар Тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімінде 219 айтулы кө­не археологиялық қалалар, ерте темір, қола дәуіріндегі обалар, қорым­дар, композициялық қойтастар мен тас белгілер, кесене-мавзолейлер, сағанатамдар, күмбезтамдар, шырақ­тастар, мазарлар, мешіт-медре­селер, ескі тұрақтар, көпірлер, бекініс-қамалдар, қамал қақпалары, ғимараттар, әскери лазарет, казармалар, тарихи тұлғалар мүсіндері көрсетілген. Бұлардың әрқайсысы тізбек-тізбек тарихтың, мәдениеттің, бағзы заманның тірі куәгеріндей, көркем куәлігіндей. Қазақстан Республикасының мә­дени саясаты тұжырымдамасының негізі – «Әзірет Сұлтан», «Отырар» тәрізді алты мемлекеттік тарихи һәм мәдени қорық-музейлердің мәдени-ағартушылық, ғылыми-танымдық қызметін одан әрі жетілдіру көзделіп, «республикалық мемлекеттік кәсіп­орын» болып қайта құрылды. Өйт­кені, осылай еткенде қорық-музей­лер ақылы қызмет көрсету арқылы өздерінің инфрақұрылымын дамы­туға, материалдық-техникалық базасы­ның толысуына, жәдігерлерді сақтауға, қорғауға, зерттеуге, кеңінен наси­хаттауға мүмкіндік алады. Осын­дай ұйымдастыру-құқықтық түрінің заңнамалық сипаты бар. Бұған дейін музей-қорықтарды тамашалау тегін болатын. Ақысыз қолжетімділіктен, жүріс-тұрыс мәдениетінің олпы-солпы болғанынан, бойкүйездік жайлаған­дықтан, өзіне-өзі есеп бермегендіктен музей-қорық аумағында тазалық пен тәртіп сақтамау белең алған-ды. Біріншіден, музей аралау бейнебір тарих қойнауына саяхат жасау іспетті. Ал кесенеге кіру ақылы қызметі бір ғана Қазақстанда ғана деуге болмайды. Жаһандық деңгей-дәрежесіндегі музейлер тәжірибесінде бар үрдіс. Мысалы, өз басым Тайланд астанасы Бангкок және Самуи аралының, Иорданияның ғажапстаны Петраның, Түркияның жер асты қаласы Каппадокияның музей-қорықтарының, Пәкістанның Таксилла мен Силсилла қалаларының ескі орындарын көргенде ақысын төлеп, қызығына қанықтым. Өзбекстанның сәулет ескерткіштері – Хазірет Имам, Гүр-Әмір, Бибі-Ханым, Рухабад, Жаһангир, Күмбезді-Сеийдан кесенелеріне, Хазірет-Хызра мешітіне, Шахи-Зиндаға кіру сәулет ерекшеліктеріне қарай билет құны 200 сумнан 500-ге дейін болса, шет ел азаматтары үшін 3-7 доллар шамасында белгіленген. Музей ісі, туризм саласы бойынша озық үлгі танытып отырған Түркияда Ататүрік жерленген кесенеге кіру бағасы – 400 лира, Долмабахче ханым сарайына – 40 лира, Топкапы сарайына – 15 лира, Айя-София музейіне 40 лираны құрайды. Ұлы суреткер Лев Толстойдың «Ясная поляна» музейіне кіру – 250 рубль, орыс халқының ұлттық пантеоны іспетті Петропавловск қорғаны музейіне кіру – 200 рубль, «Русский» музейіне Ресей және Беларусь азаматтары үшін – 300 рубль, студенттер мен зейнеткерлерге – 150 рубль, шет ел азаматтарына, жас ерекшелігіне қарай, ересектерге 450 рубль, студенттерге 200 рубль екен. Ақылы қызмет түрін қолдану – заман талабы. Даңқты музей-қорықтарды сақтаудың және дамытудың бірден-бір дұрыс жолы осы. Және де мұнда сан сипатты ұшан-теңіз қисапсыз қыз­мет түрлері шоғырланған. Түркі жұрттарының шамшырақ тұлғасы, кемеңгер білімпаз, көсем ойлы ақын атын иеленген Түркістандағы «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейіне келушілер соншалықты нөпір. Мұнда Әмір Темір заманында құйылған, жасалған Тайқазан, Шырағдан (бірі Францияның Лувр музейінде сақтаулы), Кесене қақпасы... Сонымен қатар, музей-қорықтың құрамдас бөліктері Жұма мешіті, Қылует жер ас­ты мешіті, Рәбия Сұлтан Бегім кесенесі, Шығыс моншасы, Түркістанның төрт қақпасы, Сегіз қырлы сағана, Есім ханның кесенесі, Әулие Құмшық-ата хильветі, Шілдехана және т.с.с. Сонымен бірге, туристер үшін кинозалда деректі фильм көрсетеді. Тізбек-тізбек жұмыстар, іс-шаралар ақылы қызметті қажетсінетіні сөзсіз. Ол өз кезегінде тарихи-мәдени орындардың сервистік қызмет түріне де септігін тигізеді. Ендеше, музейлерге барып, тарихи танымымызды кеңейту де ұлттық мәдениетке қосылған үлес болып табылады.

Серік НЕГИМОВ,

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Соңғы жаңалықтар

Әлемдегі ахуал қандай?

Коронавирус • Бүгін, 10:57

Қызылорда: Тағы 3 адам тіркелді

Аймақтар • Бүгін, 09:57

ММА: UFC-ді сынға алды

Спорт • Бүгін, 09:20

Жұдырықтай жұмылайық

Руханият • Бүгін, 07:45

«Москваның» мәселесі көп

Аймақтар • Бүгін, 07:36

Зауалды бірлік жеңеді

Қоғам • Бүгін, 07:35

Жастар ауылдан кетпейді

Аймақтар • Бүгін, 07:34

Игіліктің бәрі халық үшін

Саясат • Бүгін, 07:25

Тұрғын үй бағасы қалай құбылады?

Экономика • Бүгін, 07:24

Ескінің жазығы – жаңаның қазығы

Руханият • Бүгін, 07:17

Гүлзада тіккен бетперде

Аймақтар • Бүгін, 07:12

Ұқсас жаңалықтар