Әрбір қазақстандық мемлекет қолдауын сезінуі керек

Қазақстан тарихында 2017 жыл сөз жоқ өшпес із қалдырды. Елбасымыз халыққа Жолдауында Қазақстанның үшінші жаңғыруының басталғанын жариялады. Саяси реформа, экономикалық және қоғамдық сананы жаңғырту – бұл аталған құжаттың басты құраушысы болып табылады. 

 
Егемен Қазақстан
13.12.2017 709
2

Аталған жаңғыртуларды құқықтық рәсімдеу еліміздің Негізгі Заңына және соның салдарынан келесі конституциялық заңдар жиынтығына түзетулер енгізуден басталды: Президент, Парламент және оның депутаттарының мәртебесі, Үкімет, Конституциялық Кеңес, Тұңғыш Президент – Елбасы, Қазақстан Республикасындағы сайлау, Республикалық референдум, Сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы, сондай-ақ Прокуратура туралы жаңа заң қабылданды. Ел Президенті айтқандай, «конституциялық реформа билік тармақтарының нақты арақатынасын анықтап берді».
Қазақстанның экономикасын жаң­ғыр­туда Елбасымыз бірінші басым­дықты – экономиканың жеделдетілген технологиялық жаңғыртылуына берді. Оның ішінде мемлекетімізді цифрлы елге айналдыруға баса көңіл ауда­рыл­ған болатын. Осы бағыттағы басты қа­дам­дардың бірі – осы жыл соңында Парла­менттің ақпарат және коммуника­ция мәселелері туралы заңды қабыл­дауы болады. Ол «Цифрлы Қазақстан» бағ­дарламасын табысты жүзеге асыру үшін заңнамалық негізді құрайды. Ұлт жоспарында айтылған ақпараттық қоғамды дамыту бойынша нақты міндеттерді шеше отырып, жаңа заңда ақпараттық қауіпсіздік, соның ішінде «Қазақстанның киберқалқанын» құру мәселелері де ескеріледі.

Жолдауда айтылған тағы бір мәселе «Қазақстан шетел инвестицияларын тартуда көшбасшылығын сақтап қалуы тиіс» және «еліміздің экономикасына қаржылық ресурстарды тартуда «Астана» халықаралық қаржы орталығы (АХҚО) маңызды рөл атқаруға тиіс», оның қызметінің заңнамалық негіздерін жетілдіру жолында депутаттар Үкіметпен бірге ауқымды жұмыс атқаруда. Сонымен биыл жыл бойы АХҚО-ны қаржыландыру көздері, оның органдарының құрылымы мен өкілеттігі, АХҚО сотының судьяларын тағайындау тәртібі анықталды.

Сонымен қатар Президент эконо­ми­камыздың тұрақты өсімі үшін еліміздің кен-металлургиялық және мұнай-газ кешендерінің стратегиялық маңызын сақ­тау бойынша міндеттерді де алға қой­ды. Осы жағдайға байланысты Жер қойнауы және жер қойнауын пайда­лану туралы жаңа кодекстің қабыл­дану қажеттілігі туды. Ол пайда­лы қазбалардың қоры бойынша халық­аралық стандарттар есебін енгізуді, жер қойнауын пайдалануға келісім жасау әдісін жеңілдетуді, геологиялық ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз етуді, жер қойнауын пайдалану салдарын жою тәртібін жетілдіруді көздейді. Жаңа кодексте ұсынылған өзгерістерді жүзеге асыру жер қойнауын пайдалану саласында минералды-шикізаттық базаны толтыруға және инвестициялық климатты жақсартуға мүмкіндік береді.

Энергиямен қамтамасыз ететін компанияларды ірілендіруге бағытталған, электр энергетикасы мәселелері туралы қабылданған заң, өз кезегінде энер­гиямен жабдықтау сенімділігін артты­руға және электр энергиясын тарату шығындарын азайтуға жағдай туғызады. Бұл заңның маңызды тұсы, иесіз қалған электр жүйелері және шаруашылық жүр­гізу құқығы немесе мемлекеттік заңды тұлғалардың жедел басқару құқы­ғындағы электр жүйелеріндегі өзекті мә­селелерді шешуге бағытталған нормалар болып табылады. Аталған жүйе категорияларын энергиямен қамтамасыз ету­ші компаниялардың балансына беру, олар­ға тиісті күтім жасалуына және сапалы қызмет көрсетуіне септігін тигізеді.

Шағын және орта бизнестегі әкім­ші­лік жүктемені төмендету мақсатында Экологиялық кодексте қоршаған ортаға айтарлықтай әсерін тигізбейтін және жұртшылықтың қызығушылығын ту­дыр­майтын нысандар бойынша қоғам­дық тыңдаулар өткізу міндетін анықтай­тын нормаларды алып тастау ұсынылды. 

Мемлекетіміздің «Еліміздің қаржы секторын «қайта жүктеуге», банк секторын қалпына келтіруге және «Doing Bu­siness» рейтингінде Қазақстанның орнын жақсартуға бағытталған заңнамалық базасына да түзетулер енгізілді.

Биыл Еуразиялық экономикалық одақтың жаңа Кеден кодексіне сәйкес болу үшін «Қазақстан Республикасында кедендік реттеу туралы» жаңа кодексі де қабылданады. Аталған заңнамалық актінің новеллалары: электронды кедендік декларациялау басымдылығы, кеден декларациясын тіркеумен байланысты кедендік операцияларды орын­дау және кеден органдарының ақпа­раттық жүйелерімен тауарларды авто­матты түрде шығару мүмкіндігі; сырт­қы экономикалық қызметке қаты­су­шыларға тауарды кедендік декларация­лау кезінде кедендік баждар бойынша тө­леуді кейінге қалдыру немесе бөліп төлеу қызметтерін көрсету ке­зін­­дегі ережелердің жетілдірілуі; ауыз­ша жауап алу, кедендік бақылау, тауар­­дың маркасын тексеру, кедендік бақы­­лаудағы тауарларды есептеу, сон­дай-ақ тауарды есептеу жүйесі мен олар бо­йынша есеп беруді тексеру сынды фор­ма­ларды жою жолымен кедендік бақы­лау формаларын азайту болып табылады.

Осы жылы қабылданғалы жатқан жаңа Салық кодексі Мемлекет бас­шы­сының Жолдауларында айтылған тиім­сіз салық жеңілдіктерін жою, салық режім­дерін оңтайландыру, салық-бюджет сая­сатын жаңа экономикалық шынайы­лыққа алып келу, бизнесті көлеңкеден шығуға ынталандыру, шикізаттық емес салада салық базасын кеңейту, салық әкімшілігін жақсарту, сондай-ақ жер қойнауын пайдаланушылардың салық салу жүйесін жетілдіру және ин­вес­тициялық басым жобаларды жүзеге асыратын ұйымдарды салыққа ынталандыру механизмін жетілдіру міндеттерін жүзеге асыруға бағытталған. 

2018-2020 жылдарға арналған рес­публикалық бюджет те Парламент депутаттарымен еліміздің Президентінің тапсырмасын орындау қажеттілігін есепке ала отырып бекітілді. Мәселен қаржы тиімсіз бағдарламалардан үшінші жаңғырудағы міндеттерді жүзеге асыруды қамтамасыз ететін бюджеттік бағдарламаларға қайта бөлініп берілді. Бұдан басқа тиісті заңдармен 2020 жылға дейін республикалық бюджетке Ұлттық қордан бөлінетін кепілдендірілген трансферт көлемі кезең-кезеңмен 2 трлн теңгеге дейін қысқарады, қаржыны шы­найы экономикаға айтарлықтай жыл­дам әрі тиімді жеткізу мақсатында бюд­жеттік рәсімдер жеңілдейді, ква­зи­мем­лекеттік сектордың сыртқы және ішкі қарыздарын мониторингілеу және бақы­лау бойынша шаралар күшейеді.

Сонымен қатар жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту мәселелері бойынша заң қабылданды, ол аудандық маңызы бар қалалар, кенттер, ауылдар, ауыл аймақтары деңгейінде өз бюджеттерін кезең-кезеңмен енгізуге және жергілікті өзін-өзі басқаруда коммуналдық меншік институтын енгізуге, тиісінше жергілікті өзін-өзі басқару органдарының бюджет процесіндегі және жергілікті өзін-өзі басқаруда коммуналдық меншікті иге­рудегі өкілеттіктерін одан әрі кеңейтуге мүмкіндік береді.

Коллекторлық қызмет туралы жа­ңа заңның қабылдануы нәтижесінде коллекторлық агенттіктердің қызметтері үшін құқықтық алаң құрылды. Бұл өз кезегінде өз істеріне немқұрайлы қарайтын коллекторлық агенттіктердің борышкерлерге қысым жасауын шектеп, борышкерлердің құқықтары мен мүдделерін қорғауға мүмкіндік береді. 

Елбасы Жолдауларында агроөнер­кә­сіптік кешендерді дамытуға әрқашан да баса назар аударылады. Еліміздің Үкі­меті Парламенттің қарауына тиісті заң жобасын енгізді. Сонымен бірге «Қазақстан-2050» стратегиясы қалып­тас­қан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауда отарлы мал шаруа­шылығын дамыту және жаңа ғылыми, техникалық, басқарушылық жетістік­тер­дің есебімен отандық мал шаруашы­лығындағы дәстүрлерді жаңғырту қажеттілігі көрсетілген еді. Осы орайда депутаттардың бастамасымен енгізілген, сосын қабылданған «Жайылымдар туралы» дербес заңы уақтылы болды. Бұл ауыл шаруашылығына бе­ріл­ген жерлерді тиімді пайдалануға, ауыл­дық елді мекендердің жанындағы жайы­лымдық жерлердің жағдайын жақсар­туға, жайылымдық экожүйенің әрі қарай құлдырау барысын тоқтатуға, тұрақты азық базасын құру үшін отарлы жайылым жерлерін қолдану мүмкіндігін арттыруға және мал шаруашылығында экологиялық органикалық өнім алуға мүмкіндік береді.

Елбасы Жолдауындағы төртінші басымдық «адами капиталдың сапасын жақсарту» міндетін орындау мақсатында осы жылдың маусым айында бірқатар заңдарға түзетулер енгізілді. Тү­зетулерге сәйкес, зейнет жасындағы аза­маттардың өмір сүру деңгейін жақ­сар­ту мақсатында әлеуметтік және зейнет­керлік заңнамаларды жетілдіру, сондай-ақ аз қамтылған азаматтар санаты­на және балалары бар отбасыларға қолдау көрсету шараларын күшейту көзделген. 

Сонымен жоғарыда аталған новел­лалардың арқасында осы жылдың 1 шілдесінен: жасына байланысты және еңбек сіңірген жылдарына байланысты зейнетақы төлемінің және мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің көлемі, бала тууына байланысты бір жолғы мем­­ле­кеттік жәрдемақы көлемі 20%-ға кө­те­ріл­ді. Сонымен қатар жұмыс беруші­нің міндетті зейнетақы жарналарын енгізу мерзімі 2018 жылдан 2020 жылға дейін ауыстырылды.

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жағдайында тұрғындарға ме­дициналық көмек керсетуді жетілдіруге бағытталған тағы бір қабылданған заңда, басқа да мәселелермен қатар: тө­леушілердің жаңа категориясын және олар үшін жарнаны мемлекет төлейтін тұлғалар категориясын енгізу, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде және кепілдік берілген тегін медициналық көмек жүйесінде елді мекендерді дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету, әлеуметтік медициналық сақтан­дыру қорының жұмысын ұйымдастыру, әскери қызметкерлерге, құқық қорғау органдарының және арнайы мемлекеттік органдардың қызметкерлері мен олардың отбасы мүшелеріне медициналық көмек көрсету тәртібі регламенттелген. 

Елбасының Жолдауын жүзеге асы­ру биылғы жылғы бюджеттің де нақты­лануын талап етті, оның ішінде келесі басымдықтарға шығыстар бөлі­гінде: экономиканы жедел техно­ло­гия­лық жаңғырту (соның ішінде, респуб­ликалық және жергілікті маңызы бар жолдарды дамытуға, агроөнер­кәсіп­тік кешенді дамытуға, «Нұрлы жер» тұр­ғын үй құрылыс бағдарла­масын жүзеге асыруға); бизнес-ортаны түбе­гейлі жақсартуға және кеңейтуге (мем­лекет­тік қызметтерді автоматтан­дыру және нор­мативтік-техникалық құжаттарды жетілдіру); макроэконо­ми­калық тұрақ­тылыққа; адами капитал­дың сапасын жақсартуға; үш тілді білім беруге ке­зең-кезеңмен ауысуға; институттық түрлендіруге, қауіпсіздікке және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске баса назар аударылған. 

Сонымен қатар Мемлекет басшысы Жолдауында әкімшілік заң­наманы ізгілендіру бойынша шаралар қабылдауды тапсырды. Бұдан басқа, Президент кейінірек әкімшілік айыппұлдарды күшейтуді емес, салалық заңнаманың алдын алу әлеуетін барынша ұлғайту қажеттілігі турасында да айтқан еді. Бұл тапсырмалар Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне бірқатар нормаларды енгізу арқылы жүзеге асырылды. Атап айтсақ, әкімшілік айыппұл сомасы орта есеппен 30%-ға дейін қысқартылды, ескертумен шектелу сынды әкімшілік жазалау түрлерін қолдану, сондай-ақ әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарастыратын соттардың, органдардың (қызметтік тұлғаның) міндеттері айыпты ауырлататын жағдайлар болмаған кезде ескерту қолдану мүмкіндігімен кеңейтілді, жүзеге асыруға берілген бүкіл рұқсат құжаттарын емес, тек қызметтердің жеке түрлерін немесе тармағының қызметін тоқтату немесе айыру туралы нормалар қосылды. 

Ізгілендіру мәселесі тек әкімшілік қылмыспен шектелмей, бірқатар Қылмыстық құқық бұзушылықтарды ізгі­лен­діру мақсатында кәсіпкерлік саласын­дағы құқық бұзушылықтарға санкция­лар төмендетілді және қоғамдық қаупі жоғары емес дәрежедегі экономи­калық құқық бұзушылықтар қылмыс деп танылмайтын болды. Оның ішінде жалған кәсіпкерлік үшін қылмыстық жауапкершілік алынып тасталды. 

Сондай-ақ құқық қорғау жүйесін жаң­ғыртуға, қылмыстық және қыл­мыстық процестік заңнамаларды жетілдіруге бағыт­талған заңдар қабылданды. Көріп отырғандай, заң шығарушы процес­тің негізгі субъектілері Үкімет пен Пар­ла­менттің қызметі біріншіден Мемлекет басшысының Жолдауларын жүзеге асыру аясында дер кезінде заңдарды қа­был­дауға бағытталған. Бұл қажырлы және орасан зор жұмыстың басты мақсаты – әрбір қазақстандық өзін мемлекеттің қамқорлығында екенін сезінуі. 

Қайрат НҰРПЕЙІСОВ,
Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасы Парламентіндегі өкілдігінің басшысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Зейін Әліпбек Ұлттық музей директорының кеңесшісі болып тағайындалды

21.02.2019

«Болашақ» - керемет бағдарлама - Шамиль Аляутдинов  

21.02.2019

Әділхан Ержановтың «Түн құдайы» фильмі Үндістанда өтетін фестивальде бақ сынамақ

21.02.2019

Тұрмысы төмен отбасыларға үй беріледі

21.02.2019

Қызылордалық жастар екі жүзге жуық адамды тегін тамақтандырды

21.02.2019

Қызылордада 5 млн теңгені қолды қылған ұры 10 жылға сотталды

21.02.2019

Қазақстанның Қарулы күштері «Кыш-2019» оқу-жаттығуына қатысады

21.02.2019

Заң университеті жас ғалымдарға гранттар бөлді

21.02.2019

АҚШ-тың әуе компаниялары Қазақстанға биыл ұша алады

21.02.2019

Өзбекстан мен Қырғызстаннан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

21.02.2019

Қорғалжың қорығында балық аулауға тыйым салынды

21.02.2019

Инфекциялық аурулармен күресуге 2,3 млрд теңге бөлінді

21.02.2019

FlyArystan компаниясы мамырда Орал-Алматы әуе рейсін шығарады

21.02.2019

Маңғыстаулық көп балалы аналар қоғамдық көлікте тегін жүреді

21.02.2019

Маңғыстауда мұқтаж отбасыларға гранттар беріледі

21.02.2019

Маңғыстауда мүгедек балалардың емделуіне жағдай жасалады

21.02.2019

Маңғыстауда көп балалы отбасыларға 100 мың теңге төленеді

21.02.2019

Қарағандыда жас сарбаз өз-өзіне оқ атып, мерт болды

21.02.2019

2010 жылдан бері 120 мың тұрақты жұмыс орны құрылды - Жеңіс Қасымбек

21.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығы әскери бөлімдерінде жауынгерлік атыстар өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу