Торғайлықтарды толғандырған мәселе не?

Сенат депутаты Мұрат Бақтиярұлының Қостанай облысы Жангелдин ауданы тұрғындарының ежелгі Торғай жерінен Ресей зымырандарының қалдықтары құлайтын аумақ үшін жер бөлуге қарсылық білдірген хаттары негізінде Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтың атына жолданған сауалы «Егеменге» жарияланған (15.01.2018 ж.) болатын. 

Егемен Қазақстан
05.02.2018 1529
2

Сауалда Қорғаныс жә­не аэ­ро­ғарыш өнеркәсібі министрі Б.Атам­­құ­ловтың жауабы тұрғындарды қана­ғат­тан­дырмағандығы айтылған. Нақтырақ айтқанда, министрдің «жерді жалға бермейміз» дей тұра, «ауданға бөлінетін 152 млн теңге қазынадан емес, ғарышқа жауапты «Бәйтерек» компаниясының қаржысынан алынады» деп уәж айтуы күмән тудыратыны, жер жалға беріл­ме­се, 152 млн теңгенің ауданға не үшін төле­нетіні түсініксіз екені алға тартылды. Егер жалға берілген болса, онда жалдау ақысын Ресей төлемей, неге қазақ­стандық «Бәйтерек» компания­сы тө­лейді? Сенатор осы және басқа мәсе­ле­лердің жауабын айтуды Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтан өтінген еді.

Осы сауалға жуырда Премьер-Министр Б.Сағынтаевтан толымды жауап келді. Онда «Құлау ауданын берудің тәртібі мен шарттары туралы «Байқоңыр» ғарыш айлағынан «Союз-2» зымыран тасымалдағыштарының ұшыруларын жүзеге асыру бойынша ынтымақтастық туралы үкіметаралық келісімнің жобасы шеңберінде Жангелдин ауданының аумағындағы жер учаскесі (ауданы – 76 000 га) Қазақстан Республикасы Жер кодексіне сәйкес сервитут – жерді уақытша (эпизодтық) пайдалану келісім­шарты негізінде берілетін болады, бұл оны пайдалану кезеңін жылына бір­не­ше тәулікке шектеуге мүмкіндік бере­ді (әр ұшырылымға 1-2 тәулік). Бұл ретте, зымыран тасымалдағыштарды ұшы­ру кезеңінде халықтың қауіпсіздігін қам­та­масыз ету үшін адамдардың ол жерде жү­руіне тыйым салынады, яғни құлау ау­даны уақытша жабық болады. Басқа уақытта құлау ауданында болуға және оны пайдалануға шек қойылмайды. Ресей тарапымен келіссөздер барысында Жангелдин ауданының халқын әлеуметтік қолдау ретінде 460 мың АҚШ доллары (152 млн теңге) мөлшерінде қосымша ақшалай қаражат бөлу туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. Сонымен бірге Қостанай облысы Жангелдин ауданының тұрғындарына су құбырын тарту, көлік инфрақұрылымын жақсарту және басқа да қажеттіліктері үшін қара­жат бөлу керектігі сөз болды. Ресей тарапы бұл қаражатты жергілікті бюджетке қазақстандық пайдаланушы ұйым – «Бәйтерек» БК» АҚ арқылы жолдайтын болады, ол Жангелдин ауданының әкімдігімен шарт жасайды және одан әрі алынған қаражатқа әкімдік иелік етеді. Бұған қоса «Бәйтерек» БК» АҚ-ның құлау ауданында қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ұшыруларды орындау кезінде зымырандар тасымалдағыштарының қалдықтарынан тазарту, экологиялық мониторингті жүргізу секілді қызметтері Ресей тарапының қаражаты есебінен төленетін болады. Бүгінгі күні өзге құлау аудандарында аталған қызметтерді Ресей тарапының ұйымдары көрсетеді.

Алайда «Бәйтерек» БК» АҚ-ның құлау ауданында қызмет көрсетуі, одан алған тәжірибесі болашақта өзге құлау аудандарында қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Құлау ауданын пайдалану кезінде ықтимал экологиялық тәуекелдер туралы екі мемлекеттің мүдделі мемлекеттік органдары мен ұйымдарының жоспарланып отырған құлау ауданының аумағында барлау, экспедициялық және басқа да жұмыстарды өткізуі нәтижесінде атал­ған өңірдегі шаруашылық қызметі объек­тілеріне зиян келтірмеу мақсатында және эко­логиялық қауіпсіздік талаптары есепке алына отырып, құлау ауданының шекаралары түзетілді. Жангелдин ауда­ны­ның жоғарыда көрсетілген учаскесінде елді мекендер мен өндіріс объектілері жоқ. Жақын жердегі елді мекендерге дейінгі арақашықтық: Торғай ауылына (әкімшілік орталығы) дейін – 42 км, Ақкөл ауылына дейін – 6,5 км, Қарасу ауылына дейін – 14,5 км. Құлау аудандарында «Союз» зымыран тасымалдағышынан бөлінетін бөліктерді қолдану тәжірибесі, сондай-ақ Қазақстан тарапы өткізген сараптамалар аталған зымы­ранның қоршаған ортаға және халық денсаулығына зиян келтірмейтінін көрсетті. Аталған зымыранда аса улы гептил пайдаланылмайды. Зымыран отынының кұрамдастары оттегі мен керосин болып табылады, олар түрлі қыз­мет салаларында және адамның күн­де­лікті өмірінде кеңінен қолданылады. Жабайы жануарлардың популяциясын сақтау мақсатында төлдеу және көшу (сәуір-маусым) кезеңінде зымыран та­сы­малдағыштарды ұшыруды шектеу көз­деледі. Зымыран тасымалдағыштардан бөлінетін бөлшектердің құлауы кезінде дала өртінің алдын алу үшін уәкілетті органдар өрт сөндіру топтарын, күштерін және құралдарын күшейту, құлау ауданын ұшырудан кейін аралап ұшып өту үшін Қазақстан тарапының қосымша авиақұралдарын және ауданды жедел барлау үшін ұшқышсыз ұшу аппараттары мен кешендерді тарту шараларын қабылдайтын болады. «Байқоңыр» кешенін пайдаланғаны үшін жалгерлік төлем туралы Жалдау шартына сәйкес, «Байқоңыр» кешенін пайдаланғаны үшін жыл сайынғы жалдау төлемі 115 млн АҚШ долларын құрайды.

...Ақтөбе және Қостанай облыс­та­ры­ның аумағында орналасқан құлау ауданын пайдалану туралы 2014 жылғы 23 жел­тоқсандағы Үкіметаралық келісімге сәйкес қолданыстағы «Союз-2» зымы­ран тасымалдағышынан бөлінетін бөлік­тер­дің құлау ауданы 63 200 га алаңды құрайды. Ол: Қостанай облысының Жангелдин ауданы (40 680 га) мен Ақтөбе облысының Ырғыз ауданы (22 520 га). Уағдаластықтарға сәйкес «Союз-2» тасы­мал­дағышының жаңа құлау ауданын пайдалану үшін төленетін 460 мың АҚШ доллары мөлшеріндегі жыл сайынғы жалдау ақысы облыстар арасында жер учаскелерінің көлеміне сәйкес пропорционалды бөлінеді. 2017 жылы Қостанай облысы әкімдігінің бюджетіне 357 мың АҚШ доллары (117 307 549 теңге) және Ақтөбе облысы әкімдігінің бюджетіне 103 мың АҚШ доллары (34 505 000 теңге) сомасында жалдау ақысы жіберілген болатын».

Дайындаған

Жақсыбай САМРАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу