Торғайлықтарды толғандырған мәселе не?

Сенат депутаты Мұрат Бақтиярұлының Қостанай облысы Жангелдин ауданы тұрғындарының ежелгі Торғай жерінен Ресей зымырандарының қалдықтары құлайтын аумақ үшін жер бөлуге қарсылық білдірген хаттары негізінде Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтың атына жолданған сауалы «Егеменге» жарияланған (15.01.2018 ж.) болатын. 

Егемен Қазақстан
05.02.2018 1340

Сауалда Қорғаныс жә­не аэ­ро­ғарыш өнеркәсібі министрі Б.Атам­­құ­ловтың жауабы тұрғындарды қана­ғат­тан­дырмағандығы айтылған. Нақтырақ айтқанда, министрдің «жерді жалға бермейміз» дей тұра, «ауданға бөлінетін 152 млн теңге қазынадан емес, ғарышқа жауапты «Бәйтерек» компаниясының қаржысынан алынады» деп уәж айтуы күмән тудыратыны, жер жалға беріл­ме­се, 152 млн теңгенің ауданға не үшін төле­нетіні түсініксіз екені алға тартылды. Егер жалға берілген болса, онда жалдау ақысын Ресей төлемей, неге қазақ­стандық «Бәйтерек» компания­сы тө­лейді? Сенатор осы және басқа мәсе­ле­лердің жауабын айтуды Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтан өтінген еді.

Осы сауалға жуырда Премьер-Министр Б.Сағынтаевтан толымды жауап келді. Онда «Құлау ауданын берудің тәртібі мен шарттары туралы «Байқоңыр» ғарыш айлағынан «Союз-2» зымыран тасымалдағыштарының ұшыруларын жүзеге асыру бойынша ынтымақтастық туралы үкіметаралық келісімнің жобасы шеңберінде Жангелдин ауданының аумағындағы жер учаскесі (ауданы – 76 000 га) Қазақстан Республикасы Жер кодексіне сәйкес сервитут – жерді уақытша (эпизодтық) пайдалану келісім­шарты негізінде берілетін болады, бұл оны пайдалану кезеңін жылына бір­не­ше тәулікке шектеуге мүмкіндік бере­ді (әр ұшырылымға 1-2 тәулік). Бұл ретте, зымыран тасымалдағыштарды ұшы­ру кезеңінде халықтың қауіпсіздігін қам­та­масыз ету үшін адамдардың ол жерде жү­руіне тыйым салынады, яғни құлау ау­даны уақытша жабық болады. Басқа уақытта құлау ауданында болуға және оны пайдалануға шек қойылмайды. Ресей тарапымен келіссөздер барысында Жангелдин ауданының халқын әлеуметтік қолдау ретінде 460 мың АҚШ доллары (152 млн теңге) мөлшерінде қосымша ақшалай қаражат бөлу туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. Сонымен бірге Қостанай облысы Жангелдин ауданының тұрғындарына су құбырын тарту, көлік инфрақұрылымын жақсарту және басқа да қажеттіліктері үшін қара­жат бөлу керектігі сөз болды. Ресей тарапы бұл қаражатты жергілікті бюджетке қазақстандық пайдаланушы ұйым – «Бәйтерек» БК» АҚ арқылы жолдайтын болады, ол Жангелдин ауданының әкімдігімен шарт жасайды және одан әрі алынған қаражатқа әкімдік иелік етеді. Бұған қоса «Бәйтерек» БК» АҚ-ның құлау ауданында қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ұшыруларды орындау кезінде зымырандар тасымалдағыштарының қалдықтарынан тазарту, экологиялық мониторингті жүргізу секілді қызметтері Ресей тарапының қаражаты есебінен төленетін болады. Бүгінгі күні өзге құлау аудандарында аталған қызметтерді Ресей тарапының ұйымдары көрсетеді.

Алайда «Бәйтерек» БК» АҚ-ның құлау ауданында қызмет көрсетуі, одан алған тәжірибесі болашақта өзге құлау аудандарында қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Құлау ауданын пайдалану кезінде ықтимал экологиялық тәуекелдер туралы екі мемлекеттің мүдделі мемлекеттік органдары мен ұйымдарының жоспарланып отырған құлау ауданының аумағында барлау, экспедициялық және басқа да жұмыстарды өткізуі нәтижесінде атал­ған өңірдегі шаруашылық қызметі объек­тілеріне зиян келтірмеу мақсатында және эко­логиялық қауіпсіздік талаптары есепке алына отырып, құлау ауданының шекаралары түзетілді. Жангелдин ауда­ны­ның жоғарыда көрсетілген учаскесінде елді мекендер мен өндіріс объектілері жоқ. Жақын жердегі елді мекендерге дейінгі арақашықтық: Торғай ауылына (әкімшілік орталығы) дейін – 42 км, Ақкөл ауылына дейін – 6,5 км, Қарасу ауылына дейін – 14,5 км. Құлау аудандарында «Союз» зымыран тасымалдағышынан бөлінетін бөліктерді қолдану тәжірибесі, сондай-ақ Қазақстан тарапы өткізген сараптамалар аталған зымы­ранның қоршаған ортаға және халық денсаулығына зиян келтірмейтінін көрсетті. Аталған зымыранда аса улы гептил пайдаланылмайды. Зымыран отынының кұрамдастары оттегі мен керосин болып табылады, олар түрлі қыз­мет салаларында және адамның күн­де­лікті өмірінде кеңінен қолданылады. Жабайы жануарлардың популяциясын сақтау мақсатында төлдеу және көшу (сәуір-маусым) кезеңінде зымыран та­сы­малдағыштарды ұшыруды шектеу көз­деледі. Зымыран тасымалдағыштардан бөлінетін бөлшектердің құлауы кезінде дала өртінің алдын алу үшін уәкілетті органдар өрт сөндіру топтарын, күштерін және құралдарын күшейту, құлау ауданын ұшырудан кейін аралап ұшып өту үшін Қазақстан тарапының қосымша авиақұралдарын және ауданды жедел барлау үшін ұшқышсыз ұшу аппараттары мен кешендерді тарту шараларын қабылдайтын болады. «Байқоңыр» кешенін пайдаланғаны үшін жалгерлік төлем туралы Жалдау шартына сәйкес, «Байқоңыр» кешенін пайдаланғаны үшін жыл сайынғы жалдау төлемі 115 млн АҚШ долларын құрайды.

...Ақтөбе және Қостанай облыс­та­ры­ның аумағында орналасқан құлау ауданын пайдалану туралы 2014 жылғы 23 жел­тоқсандағы Үкіметаралық келісімге сәйкес қолданыстағы «Союз-2» зымы­ран тасымалдағышынан бөлінетін бөлік­тер­дің құлау ауданы 63 200 га алаңды құрайды. Ол: Қостанай облысының Жангелдин ауданы (40 680 га) мен Ақтөбе облысының Ырғыз ауданы (22 520 га). Уағдаластықтарға сәйкес «Союз-2» тасы­мал­дағышының жаңа құлау ауданын пайдалану үшін төленетін 460 мың АҚШ доллары мөлшеріндегі жыл сайынғы жалдау ақысы облыстар арасында жер учаскелерінің көлеміне сәйкес пропорционалды бөлінеді. 2017 жылы Қостанай облысы әкімдігінің бюджетіне 357 мың АҚШ доллары (117 307 549 теңге) және Ақтөбе облысы әкімдігінің бюджетіне 103 мың АҚШ доллары (34 505 000 теңге) сомасында жалдау ақысы жіберілген болатын».

Дайындаған

Жақсыбай САМРАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2018

ЕО - Орталық Азия қарым-қатынастарының 25 жылдығына орай халықаралық конференция өтті

22.02.2018

Бақытжан Сағынтаев отандық сарапшылармен өңірлерді дамыту мәселелерін талқылады

22.02.2018

Астанада «Енді ешқашан: Ашаршылық, Холокост, Камбоджа, Қожалы, Руанда» фотокөрмесі өтті

22.02.2018

Астанада әйелдер күресінің академиясы ашылды

22.02.2018

Тамара Дүйсенова «Нұр Отан» партиясының Хатшысы қызметіне тағайындалды

22.02.2018

Джордже Деспотович: «Біз ертеңгі кездесуде жоғары нәтижеге жетуге тырысамыз»

22.02.2018

Станимир Стоилов: «Ертеңгі кездесуде қорғаныста барынша сақ болып, өз ойынымызды көрсетуіміз қажет»

22.02.2018

Жоржи Жезуш: «Біздің жоғары нәтижеге жетуге мүмкіндігіміз бар»

22.02.2018

Астананың 20 жылдығына орай өтетін маңызды шаралар белгілі болды

22.02.2018

Желсон Мартинш: «Біз біртұтас команда ретінде ойнаймыз»

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы қаржы пирамидасының басты белгілерін атады

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы теңге бағамына қатысты болжам жасады

22.02.2018

Тараздағы «Жеңіс» саябағы қайта жаңғыртылады

22.02.2018

Ақышев: Теңге жыл басынан бері 4%-ға нығайды

22.02.2018

Атырау облыстық театрына «Академиялық» мәртебе салтанатты түрде табысталды

22.02.2018

Мейірбек Сұлтанхан «Астана – биік төрім, Қызылорда – туған жерім!» республикалық айтыста жеңімпаз атанды

22.02.2018

Шетелдік ЖОО-лардың қазақстандық студенттерге қызығушылығы жоғары

22.02.2018

Атырауда мемлекеттік туды 91 метр биіктікке көтереді

22.02.2018

Оңтүстікте тағы үш аудан құру ұсынылды

22.02.2018

Қазақстан – БҰҰ: өзара әріптестіктің серпінді жолы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу