Бізге қандай бапкер керек?

Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері Александр Бородюк ресми түрде қызметінен кетті. Енді футбол жанкүйерлері оның орнын кім басар екен деп тағатсыздана күтіп жүр. Ал біз осы ешкімге ұнамайтын қызметтің қыр-сырын әрі тарихын түгендеп өтсек. Сонда Қазақстан құра­масына қандай бапкер керек екеніне көзіміз жетер, бәлкім. 

Егемен Қазақстан
05.02.2018 2818
2

Тәуелсіздік алғалы бері Қа­зақ­стан ұлттық құрамасының бас бапкері қызметінде 15 маман болыпты. Оның алтауы шетел азаматы. Ең алғашқы бап­кер Бақтияр Байсейітовтен Александр Бородюкке дейін әртүрлі жастағы, пікірдегі адамдар қызмет етіпті. Тіпті олардың тізі­мінде бір ғана ойында бапкер болған Владимир Фомичев те бар.

Ал қай бапкердің кезінде ұлт­тық құрамамыз көп жеңіске жетті? Голландиялық маман Арно Пайперс баптаған шақ­та жерлестеріміз 7 рет же­ңіс­ке жетіпті. Бірақ Арно бап­кер 36 ойын бойы құрама тізгі­нін ұстаған. Бір қарағанда 36 ойынның 7-еуін жеңу сон­шалықты мықты көрсеткіш емес секілді көрінеді. Алайда күл­лі кәрі құрлықты шулатып, өз алаңымызда Сербияны ұтуымыз, Бельгиямен тең түсіп, Әзе­рбайжан мен Арменияны қар­сылас құрлы көрмейтін шақтарымыз көпшілік жан­күйер­дің тәтті естелігін туды­рады. Елімізде кәнігі бір еу­ро­палық футболдың ойын ырға­ғы қалыптасып, Қазақстан құра­масын сенсация жасайтын команда деп қабылдай бастауы дәл осы Пайперстің тұсында бол­ды.

Ал нәтиже жағынан қа­растырар болсақ Қазақстан Ұлт­­­тық құрамасы 1998 жылғы Әлем біріншілігіне кәдімгідей бір табан жақындаған кез болды. Азия құрлығында ойнап жүр­­ген шағымызда алғашқы ірік­теуден өтіп, финалдық сын­­ға жеттік. Онда тобымызда Оң­түстік Корея, Жапония се­кілді мықтылар қос жолдама­ны жеңді де, Қазақстанды арт­­та қалдырды. Бұл шақта ко­мандамыздың бас бапкері Серік Бердалин болды.

Осы­дан кейін Қазақстан әлем бірін­шілігіне шығуға мүмкіндік тү­гілі, маңына да жоламады. Бап­керлік жұмыстың ұзақтығы тұрғысында Бердалин үздік үш­тікті қорытындылайды, ол кісі 20 матчта қызмет етті. Екін­ші орында – Мирослав Беранек мырза. Чехиялық маман 24 ойын­ның 5-еуін жеңіп, 6-­да тең түскен. Ал бірінші орын­дағы Арно Пайперстің рекордын жаңар­татын әзірге бапкер пайда болған жоқ.

Ал енді бапкерлердің пай­далылық коэффициентіне тоқ­талайық. Өткізген ойын­дары мен көрсеткен нәтижелерін саралай сөйлесек, онда 57 пайыз үс­тем­дікпен Бақтияр Байсейітов бірінші орынға шығады. Был­тыр ғана «Ордабасыны» жат­тықтырған маман 9 ойынның 4-еуін жеңіп, 3-еуінде тең түскен. Бұл тұрғыда екінші орында Воит Талғаев (9 ойын: 5 жеңіс, 4 жеңіліс, 55 пайыз) болса, үздік үштікте Вахид Масудов (9 ойын: 4 жеңіс, 4 тең, 1 жеңіліс, 44 пайыз) тұр. Енді осыдан шығар қорытынды: отандық бапкерлердің де орны ерекше, оларды деңгейі төмен деп сызып тастау орынсыз деген сөз. Әрине шетелден келген алты бапкердің ішінде әрқайсысының өзіндік ерекшелігі болды, пай­дасы тиді. Бернд Шторк не­містің темір тәртібін әкеліп, фут­­болшылардың физикалық әл-қуатын арттырды. Таңат Нөсер­баев, Жамбыл Көкеев секілді жастарды да сол кісі бау­лыды. Жеребесі ауыр түскен шақта құрама тізгінін ұстаған Юрий Красножанның да еңбегі орасан. Чехия, Исландиялармен тең түсіп, Латвияны сыртта жең­дік. Тек Леонид Пахомов пен Александр Бородюк бапкер бол­ған шақтарда бізде айтарға еш­қандай аргумент табылмай тұрғаны.

Қазақстан құрамасының бас бапкері болғандардың көбісі «Б» деген әріпке қатысы бар адамдар. Мысалға, Бақтияр Бай­­сейітов, Бауыржан Бай­мұ­ха­медов, Бердалин, Бернд Шторк, Беранек, Байсуфинов, Бо­родюк. Кездейсоқтыққа сен­бейтін адамдар үшін, әрине бұл өте қызықты фактілер. Ал енді бос тұрған қызметке бапкер болып, Бердыев келсе ше? Әрине әзірге бұл мүмкін емес. Құрбан Бекейұлы Қазанның «Рубинінде» жүр. Ұлттық құ­рама­мызды баптауға аса қатты құлығы жоқ. Шаруасы онсызда жетіп-артылады.

Ал енді ұлттық құраманы баптауы мүмкін қандай бапкерлер бар, осыған тоқталып өтсек. Әрине қазір бос жүрген бапкерлер жетерлік. Дегенмен Дон Фабио Капеллоны шақыруға қар­жымыз жетпейді. Қаржымыз жет­кен күннің өзінде де Рональд Куман, Лоран Блан, Томас Тухель секілді тұлғалар Қа­зақстанды менсініп келе қояр ма? Демек, бізге деңгейімізге дәл келетін, тақиямызға тар болмайтын орташа деңгейлі бапкер ретінде өсіп-өніп, өз амбиция­сын да ойлайтын адам керек. Қазақстанды жаттықтырып, атымды шығарып, осы елдің футболын көтеріп, ел тарихын­да қаламын дейтін мамандар баршылық. Қаржысы мен жағ­дайын жасап, қолына футболшылар тізімін ұстатса, білекті сыбана тұрып жұмысқа кірісетін жаттықтырушылар да жоқ емес.

Әзербайжан құрамасының дең­гейін әжептәуір көтеріп тас­­таған хорватиялық маман Ро­берт Просинечки қазір де­м­а­лыста. Жақсы ұсыныс түс­се, қарастыруға дайын. Біздің командаға сай келеді деп ойлаймыз. Дегенмен көптеген шенеуніктер бапкердің орыс тілін біліп, жергілікті фут­бол­шылардың менталитетін ұғын­ғаны дұрыс деп санайды. Егер осы қағидамен қарас­тырылар болса, онда ең жақсы кандидат – Олег Блохин. Бұл бапкердің қандай жетістіктерге жеткенін көзіқарақты жан­күйердің бәрі біледі. Делдал агент­тер осы қазір­ден бастап Қа­зақстан фут­бол федерациясына өз үміт­керлерін ұсынып жат­қаны анық. Көршілес Ресей футболына көз тігетін бас­шыларымыз осы елдің бап­керлерін қалайтын болса, он­да бізге тек олардың біреуі ға­на жарайды деп ойлаймыз. Бап­керлік болашағы бар – Олег Кононов. Одан бөлек алып-қаш­па әңгімеге сенер болсақ, румыниялық бапкер Мирча Луческу де Қазақстанның бас бап­кері болудан бас тартып отырған жоқ. Санкт-Петер­бург­тің «Зенитінен» кеткелі бері, тә­жі­рибиелі маман жұмыс­қа кі­ріспепті.

Ал отандық мамандарға се­нім артатын болсақ, онда әрине, бізде кандидаттар баршылық. Сол Талғат Байсуфиновты немесе Станимир Стойловты қарас­тыруға болады. Алайда Талғат Маруанұлы қазір Қазақстан жастар құрамасының, ал Стойлов «Астананың» бапкері. Қалың жанкүйердің пікіріне құлақ түрсек көбісі болгар бапкерінің екі жұмысты қатар алып жүр­генін қалайды. Оның үстіне ұлт­тық құраманың негізгі ойыншылары осы «Ас­танада» ойнайды.

Қазақстан футбол феде­ра­циясының жаңа президенті 10 ақпан күні анықталады. Сай­лаудың қорытындысынан кейін, бапкердің есімін де естіп қалуға тиіспіз. Себебі 23 нау­рыз күні Қазақстан ұлттық құра­масы Будапештте Венгрия құра­ма­сы­мен жолдастық кездесу өткізеді.

Ермұхамед МӘУЛЕН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

25.09.2018

Солтүстік Қазақстан полицейлері Тілдер фестивалін өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу