Соныға салған соқпақ

Ұшқан құстың қанатын талдыратын ұлан-ғайыр қазақ даласының қасиет қонбаған қиыры жоқ. Төрт құбыласы – түгел құт.

Егемен Қазақстан
06.02.2018 573
Фото: Ерлан ОМАР, «Егемен Қазақстан»

Асыл текті арда түркінің алтын бесі­гін­дей аяулы Алтай.

Көк сүңгілі шыңдары күн көзімен шағылысқан асқар Аспантау.

Әріден жеткен әфсаналарда айтылатындай, жер жүзін топан су басқанда басына Нұқ пайғамбардың кемесі тоқтаған киелі Қазығұрт.

Ұлт ұғымынан ойып орын алған осынау ұлы тауларды біз неге бөле-жара атап отырмыз? Өйткені өткен жұма­да Астанадағы Ұлттық академиялық кітап­ха­нада белгілі жазушы, Мемлекеттік сый­лық­тың лауреаты Әлібек Асқаровтың жуыр­да «Фолиант» баспасынан жа­рық көрген «Көккөл», «Аспантау», «Шана­ғаты», «Шабанбай», «Қазығұрт», «Мұз­тау», «Қайырымды үміт мүйісі» атты кі­тап­­тарының беташар рәсімі болды.

Табиғат таңғажайыптарынан сыр тартатын танымдық сипаты мол бұл жинақтар жоғарыда тілімізге тиек еткен жағрафиялық нысандардың тыныс-тір­шілігін баяндап, арғы-бергі тари­хындағы ақт­аңдақтарды ашып көр­сетеді. Автор сон­дай-ақ қаузап отыр­ған тақырыбына қатыс­ты ордалы ой қозғап, әртүрлі әде­биеттерден алған мол мәліметтерін оқыр­ман олжасына айналдыра білген. Ең бас­тысы, жеті желіден тұратын жи­­һан­гездік жазбалардың барлығы да ке­зінде «Егемен Қазақстан» газетінде жа­рия­ланған еді.

Әлекең әсіресе өзі туып-өскен Алтай өлкесінің өзен-көлдерін, қарағайлы-қай­ың­ды, аршалы-шыршалы ормандарын, төбеден төніп тұрған құз-қиясын қара сөз­бен жырлағанда қамшы салдырмайды. Баяндау тәсіліндегі өзіндік өрнектері тәнті етіп, стиль сұлулығы сүйсінтеді. Жел­дірте жазылған оқиғалар желісі жеңіл оқылады. Көркем табиғат көріністері көз ал­дыңда көлбеңдеп, естен кетпес елестері ерік­сіз баурайды.

Төңірегінде төрт мемлекет тоғысқан төр Алтайды асқақтатуға келгенде Қатон­қарағай топырағында түлеп, әде­би­ет әлеміне қанат қаққан қаламгерлер бірінен бірі өтеді. Кейіпкерлері шетінен шешен, тіпті кер баққан кержағына дейін кес­те­леп сөйлейтін Қалихан Ысқақ­тай хас ше­бердің шедеврлеріне таңдай қағып, там­санбау мүмкін бе?! Арнасынан асып-та­сыған асқақ романти­касы адамды елік­ті­ріп желіктіріп, өң мен түстің арасында өмір кешкендей өзгеше  күйге бөлейтін Оралхан Бөкей орамдары ойдан кетер ме?! Кешегі кеңестік кезеңдегі келеңсіздіктерді астарлай сынап, азған ел, тозған жұрттың ұпайын түгендеуге ұмтылған Дидахмет Әшімханұлының ұлтжанды өткір хикаяттарын көзі қарақты көпшілік қалай ұмытсын?!

Алтайдың сондай ақиықтарымен бірге жүріп, біте қайнасқан Әлібек Асқаров та қабілет-қарым жағынан  ешкімнен кем еместігін көрсетіп, тұшымды туындылар жазды. «Ерте түскен бозқырау», «Өр Алтай мен қайтейік биігіңді», «Алтай­да алтын күз еді», «Социализм әңгіме­ле­рі» сияқты роман, повестерін қазіргі проза­мыз­дың қоржынына қосылған шұрайлы шы­ғар­малардың қатарына жатқызсақ бола­ды. Оның қаламынан туған басқа да та­тымды дүниелер баршылық. Соныға соқпақ салып, бізге бейтаныстау сафари жанрын меңгеруі көп қырлы таланттың көк­жиегін кеңейте түскендей. Тосын жай­лар­ға толы саяхаттардың бел ортасында жазбагердің өзі жүруі деректі публицистика деңгейін көтерері даусыз.

Жазушының жаңа жинақтарының тұсау­кесеріне байланысты жиынды жүр­гізген Парламент Мәжілісінің депу­таты, көрнекті көсемсөзші Сауыт­бек Абдрах­манов аталмыш шара халқы­мыз­дың санасына сапалық өзгеріс әкелген Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» атты бағдарл­амалық мақаласында көтерілген көкейкесті идея­лармен толықтай үндесе­тіндігіне тоқ­талып, осыған орай «Туған жердің әрбір сайы мен қырқасы, тауы мен өзені тарихтан сыр шертеді. Әрбір жер атауының төр­кіні туралы талай-талай аңыздар мен әңгімелер бар.  ... Осының бәрін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс.

...Туған жерге деген сүйіспеншілік  «Туған елге – Қазақстанға деген отаншыл­дық сезімге ұласады» деген Президент сө­зін келтірді. Әлібек Асқаровтың маң­дай­ына қазақ сөз өнерінде сафари жанры ізашарларының бірі болу құрметі жазылғанына ерекше екпін түсірді.

Басқосу барысында Сейіт Қасқабасов, Сұлтан Оразалин, Намазалы Омашев, Абай Тасболатов, Серік Негимов, Жан­бо­лат Аупбаев, Серік Тұрғынбекұлы, Қу­аныш Жиенбай секілді танымал тұл­ға­­лар ағынан жарылып, тақырыбын тап­қан да­рын иесінің шығармашылық, қай­рат­кер­лік, азаматтық қырларын алға тарта әңгіме тиегін ағытты.

Тау асып, тас басып жүріп жұртшы­лық­қа тамаша сапарнамалар сериясын ұсын­ған қабырғалы қаламгер кездесу соңында өз атына жылы лебіздерін біл­ді­ріп, игі тілектерімен иіткен зиялы қауым өкілдеріне өзекжарды алғысын айтты.

Талғат БАТЫРХАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2018

ЕО - Орталық Азия қарым-қатынастарының 25 жылдығына орай халықаралық конференция өтті

22.02.2018

Бақытжан Сағынтаев отандық сарапшылармен өңірлерді дамыту мәселелерін талқылады

22.02.2018

Астанада «Енді ешқашан: Ашаршылық, Холокост, Камбоджа, Қожалы, Руанда» фотокөрмесі өтті

22.02.2018

Астанада әйелдер күресінің академиясы ашылды

22.02.2018

Тамара Дүйсенова «Нұр Отан» партиясының Хатшысы қызметіне тағайындалды

22.02.2018

Джордже Деспотович: «Біз ертеңгі кездесуде жоғары нәтижеге жетуге тырысамыз»

22.02.2018

Станимир Стоилов: «Ертеңгі кездесуде қорғаныста барынша сақ болып, өз ойынымызды көрсетуіміз қажет»

22.02.2018

Жоржи Жезуш: «Біздің жоғары нәтижеге жетуге мүмкіндігіміз бар»

22.02.2018

Астананың 20 жылдығына орай өтетін маңызды шаралар белгілі болды

22.02.2018

Желсон Мартинш: «Біз біртұтас команда ретінде ойнаймыз»

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы қаржы пирамидасының басты белгілерін атады

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы теңге бағамына қатысты болжам жасады

22.02.2018

Тараздағы «Жеңіс» саябағы қайта жаңғыртылады

22.02.2018

Ақышев: Теңге жыл басынан бері 4%-ға нығайды

22.02.2018

Атырау облыстық театрына «Академиялық» мәртебе салтанатты түрде табысталды

22.02.2018

Мейірбек Сұлтанхан «Астана – биік төрім, Қызылорда – туған жерім!» республикалық айтыста жеңімпаз атанды

22.02.2018

Шетелдік ЖОО-лардың қазақстандық студенттерге қызығушылығы жоғары

22.02.2018

Атырауда мемлекеттік туды 91 метр биіктікке көтереді

22.02.2018

Оңтүстікте тағы үш аудан құру ұсынылды

22.02.2018

Қазақстан – БҰҰ: өзара әріптестіктің серпінді жолы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу