Соныға салған соқпақ

Ұшқан құстың қанатын талдыратын ұлан-ғайыр қазақ даласының қасиет қонбаған қиыры жоқ. Төрт құбыласы – түгел құт.

Егемен Қазақстан
06.02.2018 772
2 Фото: Ерлан ОМАР, «Егемен Қазақстан»

Асыл текті арда түркінің алтын бесі­гін­дей аяулы Алтай.

Көк сүңгілі шыңдары күн көзімен шағылысқан асқар Аспантау.

Әріден жеткен әфсаналарда айтылатындай, жер жүзін топан су басқанда басына Нұқ пайғамбардың кемесі тоқтаған киелі Қазығұрт.

Ұлт ұғымынан ойып орын алған осынау ұлы тауларды біз неге бөле-жара атап отырмыз? Өйткені өткен жұма­да Астанадағы Ұлттық академиялық кітап­ха­нада белгілі жазушы, Мемлекеттік сый­лық­тың лауреаты Әлібек Асқаровтың жуыр­да «Фолиант» баспасынан жа­рық көрген «Көккөл», «Аспантау», «Шана­ғаты», «Шабанбай», «Қазығұрт», «Мұз­тау», «Қайырымды үміт мүйісі» атты кі­тап­­тарының беташар рәсімі болды.

Табиғат таңғажайыптарынан сыр тартатын танымдық сипаты мол бұл жинақтар жоғарыда тілімізге тиек еткен жағрафиялық нысандардың тыныс-тір­шілігін баяндап, арғы-бергі тари­хындағы ақт­аңдақтарды ашып көр­сетеді. Автор сон­дай-ақ қаузап отыр­ған тақырыбына қатыс­ты ордалы ой қозғап, әртүрлі әде­биеттерден алған мол мәліметтерін оқыр­ман олжасына айналдыра білген. Ең бас­тысы, жеті желіден тұратын жи­­һан­гездік жазбалардың барлығы да ке­зінде «Егемен Қазақстан» газетінде жа­рия­ланған еді.

Әлекең әсіресе өзі туып-өскен Алтай өлкесінің өзен-көлдерін, қарағайлы-қай­ың­ды, аршалы-шыршалы ормандарын, төбеден төніп тұрған құз-қиясын қара сөз­бен жырлағанда қамшы салдырмайды. Баяндау тәсіліндегі өзіндік өрнектері тәнті етіп, стиль сұлулығы сүйсінтеді. Жел­дірте жазылған оқиғалар желісі жеңіл оқылады. Көркем табиғат көріністері көз ал­дыңда көлбеңдеп, естен кетпес елестері ерік­сіз баурайды.

Төңірегінде төрт мемлекет тоғысқан төр Алтайды асқақтатуға келгенде Қатон­қарағай топырағында түлеп, әде­би­ет әлеміне қанат қаққан қаламгерлер бірінен бірі өтеді. Кейіпкерлері шетінен шешен, тіпті кер баққан кержағына дейін кес­те­леп сөйлейтін Қалихан Ысқақ­тай хас ше­бердің шедеврлеріне таңдай қағып, там­санбау мүмкін бе?! Арнасынан асып-та­сыған асқақ романти­касы адамды елік­ті­ріп желіктіріп, өң мен түстің арасында өмір кешкендей өзгеше  күйге бөлейтін Оралхан Бөкей орамдары ойдан кетер ме?! Кешегі кеңестік кезеңдегі келеңсіздіктерді астарлай сынап, азған ел, тозған жұрттың ұпайын түгендеуге ұмтылған Дидахмет Әшімханұлының ұлтжанды өткір хикаяттарын көзі қарақты көпшілік қалай ұмытсын?!

Алтайдың сондай ақиықтарымен бірге жүріп, біте қайнасқан Әлібек Асқаров та қабілет-қарым жағынан  ешкімнен кем еместігін көрсетіп, тұшымды туындылар жазды. «Ерте түскен бозқырау», «Өр Алтай мен қайтейік биігіңді», «Алтай­да алтын күз еді», «Социализм әңгіме­ле­рі» сияқты роман, повестерін қазіргі проза­мыз­дың қоржынына қосылған шұрайлы шы­ғар­малардың қатарына жатқызсақ бола­ды. Оның қаламынан туған басқа да та­тымды дүниелер баршылық. Соныға соқпақ салып, бізге бейтаныстау сафари жанрын меңгеруі көп қырлы таланттың көк­жиегін кеңейте түскендей. Тосын жай­лар­ға толы саяхаттардың бел ортасында жазбагердің өзі жүруі деректі публицистика деңгейін көтерері даусыз.

Жазушының жаңа жинақтарының тұсау­кесеріне байланысты жиынды жүр­гізген Парламент Мәжілісінің депу­таты, көрнекті көсемсөзші Сауыт­бек Абдрах­манов аталмыш шара халқы­мыз­дың санасына сапалық өзгеріс әкелген Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» атты бағдарл­амалық мақаласында көтерілген көкейкесті идея­лармен толықтай үндесе­тіндігіне тоқ­талып, осыған орай «Туған жердің әрбір сайы мен қырқасы, тауы мен өзені тарихтан сыр шертеді. Әрбір жер атауының төр­кіні туралы талай-талай аңыздар мен әңгімелер бар.  ... Осының бәрін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс.

...Туған жерге деген сүйіспеншілік  «Туған елге – Қазақстанға деген отаншыл­дық сезімге ұласады» деген Президент сө­зін келтірді. Әлібек Асқаровтың маң­дай­ына қазақ сөз өнерінде сафари жанры ізашарларының бірі болу құрметі жазылғанына ерекше екпін түсірді.

Басқосу барысында Сейіт Қасқабасов, Сұлтан Оразалин, Намазалы Омашев, Абай Тасболатов, Серік Негимов, Жан­бо­лат Аупбаев, Серік Тұрғынбекұлы, Қу­аныш Жиенбай секілді танымал тұл­ға­­лар ағынан жарылып, тақырыбын тап­қан да­рын иесінің шығармашылық, қай­рат­кер­лік, азаматтық қырларын алға тарта әңгіме тиегін ағытты.

Тау асып, тас басып жүріп жұртшы­лық­қа тамаша сапарнамалар сериясын ұсын­ған қабырғалы қаламгер кездесу соңында өз атына жылы лебіздерін біл­ді­ріп, игі тілектерімен иіткен зиялы қауым өкілдеріне өзекжарды алғысын айтты.

Талғат БАТЫРХАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу