Нұрлан Ермекбаев: Мемлекет дін мен сенімге қарсы емес

Дін істері және азаматтық қоғам министрлігінің алқа мәжілісінің кеңейтілген отырысы өтті. Жиынға Парламент депутаттары, орталық атқарушы органдардың, діни бірлестіктердің, үкіметтік емес ұйымдардың, қоғамдық кеңестердің өкілдері, жастар ұйымдарының көшбасшылары, дінтанушы ғалымдар және сарапшылар қатысты.

Егемен Қазақстан
21.02.2018 4276
2

Дін істері және азаматтық қоғам министрі Нұрлан Ермекбаев Министрліктің 2017 жылы атқарған жұмысының қорытындылары және ағымдағы жылы жоспарланған міндеттері туралы баяндама жасады.

«Министрлік құрылу барысында Мемлекет басшысы бізге нақты және айқын міндеттер жүктеген болатын. Бірінші, діни саладағы тұрақтылықты қамтамасыз ету және діни экстремизм  мен радикализм көріністеріне жол бермеу, екінші - азаматтық қоғам институттарымен диалогты, ынтымақтастықты дамыту, үшінші - жастардың табыстылығы мен әлеуметтік белсенділіктерін арттыру үшін мүмкіндіктер жасау. Барлық міндеттер бойынша Министрлік бірізді әрекеттер жиынтығын әзірледі. Заңнамаға өзгерістер дайындалды. Инфрақұрылым жаңғыртылды, жаңа институттар құрылды және жаңа жобалар жолға қойылды. Қабылданған шаралардың барлығы азаматтардың сұраныстары  мен ұсыныстарын қамтыды. Бұндай қағида барлық тапсырылған бағыттар бойынша басшылыққа алынған. Президент діни радикализмнің кез-келген көріністеріне мүлдем төзбеушілікті қалыптастыруды тапсырды. Бұл міндетті орындау үшін біз қоғамдық пікір мен көңіл-күйді мұқият зерделедік. Зерттеу нәтижесінде қоғамда дінге қатысты әртүрлі пікірлер анықталды. Діни ұстанымдардың кескінін анықтау үшін сарапшылар және діни қызметкерлермен түрлі диалог алаңдарында арнайы зерттеулер өткізілді. Оның нәтижелерімен белсенді пікір алмасулар ұйымдастырылды. Осындай пікір алмасу арқылы, біз қоғамдастықпен бірге мемлекет пен дін арасындағы қарым-қатынастың қазақстандық моделін, Ислам дінін түсінудің және діни мәтіндерді талқылаудың қазақстандық мектебін қалыптастыру қажеттілігі туралы қорытындыға келдік.

Бұл модельдің айрықша ерекшеліктері, біздің полиэтникалық еліміздің мәдени-тарихи ерекшеліктерін ескере  отырып, рухани, моральдық және этикалық құндылықтарға сүйену, өзге көзқарас ұстанушыларға  мейірімділік пен төзімділік таныту, Діни сенімді жеке дүние ретінде қабылдау, зайырлы мемлекеттің заңдарын құрметтеу және қатаң сақтау. Бұл модельді іске асыру үшін дін саласындағы мемлекеттік саясатының 2017-2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленіп, Президент Жарлығымен бекітілді. Ол қазақстандық қоғамның дінге деген көзқарасы мен ұстанымын қамтыды, еліміз бен азаматтарымыздың өміріндегі діннің рөлін ерекшеледі. Бұл құжат діни салада жұмыс істеудің ашық және түсінікті қағидалар жиынтығы болып табылды.Тұжырымдаманың негізгі месседждері келесідей, зайырлылық негіздері – көпконфессиялы мемлекеттегі тыныштықтың кепілі, дінді деструктивті және саяси мақсаттарда пайдалануға жол берілмейді, мемлекет пен заңдар барлық заңды жұмыс жасап тұрған діни субъектілердің мүдделерін қорғайды, діндарлардың құқықтарын қамтамасыз етеді, сонымен қатар, діни фанатизм мен экстремизмге жол бермейді», деді ведомство басшысы.

Сонымен қатар Нұрлан Байұзақұлы Мемлекет діни бірлестіктердің канондық және діни мәселелеріне араласпайтынын, бірақ заңдардың сақталуын қатаң бақылайтынын баса атап өтті.

«Келесі қадамымыз Тұжырымдамаға негізделген. Діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері бойынша Заң жобасын әзірлеу болды. Заң жобасын әзірлеу барысына қоғамның барлық мүдделі топтары тартылды. Өз ұсыныстарын сарапшылар, діни бірлестіктер және қарапайым азаматтарда енгізіп жатты. Жоба көптеген түрлі диалогтік алаңдарда және бұқаралық ақпарат құралдарында талқыланды. Республика бойынша екі мыңнан (2000-нан) астам кездесулер мен пікір алмасулар ұйымдастырылды. Қазіргі күні Заң жобасымен Парламент Мәжілісі жұмыс жасауда. Заң жобасының мағынасы, діни көзқарастарына қарамай, барлық азаматтардың құқықтарын қорғау, діни бірлестіктер қызметі  үшін түсінікті, ашық және қолайлы жағдайлар жасау, деструктивті үгіт-насихаттың кез келген түрінің алдын алу. Осылайша, азаматтық қоғамның қатысуымен әзірленген Тұжырымдама мен заң жобасы мемлекеттік саясаттың жалпы идеологиясын қалыптастырды. Біз ресми түрде және нақты жариялаймыз, мемлекет дін немесе сенімге қарсы емес. Бірақ, оны дәріптеумен де айналыспайды.

Дін мейірім шашу керек. Оның пайдасын дәрімен салыстыруға болады. Негізі, дәрі пайдалы болады. Бірақ, дұрыс емес немесе тым артық қолданса, одан пайда емес, зиян келуі мүмкін. Мемлекет діни бірлестіктерді өзінің сенімді серіктесі ретінде көреді. Сонымен бірге, дін саясиланып, заңдардың орнын алмау керек. Діни біліктілік тиісті тәрбие және саяси сауаттылықпен сүйемелденіп, сындарлы көзқараспен қабылдану керек. Қоғамдық пікірталас барысында сарапшылар, діни бірлестіктер мен мемлекеттік органдар осындай тұжырымға келді. Қазіргі кезеңде дін саласында басымдық түсіндіру және алдын-алу жұмыстарына  берілуде», деді министр.

Нұрлан Ермекбаев атқарылған жұмыстарды баяндай келе, алға қойылған міндеттердің де аз емес екенін тілге тиек етті.

«Ғибадатханалардың, соның ішінде мешіттердің де, құрылысын тәртіпке келтіретін уақыт жетті. Мешіт мұсылман үшін – ол Алланың үйі. Ол таза, күтілген болуы керек. Оның келуші жамағаттың санына сәйкес болуы, тиісті инфрақұрылыммен қамтамасыз етілуі, айналасына кедергі келтірмеуі абзал. Мәселен, егер де  мешіт немесе шіркеу қараусыз қалса, келуші жамағат ол жерде аз болса, егер ол халық көп жүретін көшенің бойында салынып, бірақ көлік қоятын орындармен қамтамасыз етілмесе, егер дауысы қатты шығатын дыбыстар немесе қоңыраулар айналасындағы тұрғындардың мазасын алса, онда  мұндай құбылыс жағымды сезімдерді емес, тек шағымды әрекеттерді туғызатыны айқын. Өкінішке орай, бұндай шағымдар бізге келіп түсуде. Кейде мешіт салу сәнқойлық болып саналады. Ал, мешіттің имамы болмауы немесе оны ұстап тұру жергілікті қауымға ауыр тиетіні  назарға алынбайды. Салдарынан, кейбір жерлерде, мешіт ғимараттары тіпті сатуға қойылып жатыр. Құдайшылық іс – ол тек мешіт немесе шіркеу салуда ғана емес. Бүгінде еліміздегі 3601 мешіттің 84 қаңырап, бос тұр. Бұл процесті жүйеге келтіру  үшін діни ғибадатханалар салуда рұқсат беретін айқын стандарттар болу керек. Соның ішінде, жаңадан құрылыс салуға ниетті азаматтарға қосымша талаптар қойып, ғибадатхана салудың жаңа үлгілік ережелерін енгізу керек. Министрліктің дін саласында жақын перспективада көптеген міндеттері бар. Оларды жүзеге асыру дін саласындағы қарым-қатынастардың үйлесімді болуына оң ықпалын тигізеді», деді ол.

Баяндама барысында министр «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша жұмыс өте маңызды екенін алға тартып, «Туған жер» бағыты аясында министрлік ұсынған «Атамекен» шағын бағдарламасын жүргізіп жатқандарын жеткізді.

Алқа отырысн аяқтай келе Н.Ермекбаев жастармен де жан-жақты жұмыстар жасалып жатқанын, тың жобалар жолға қойылғанын тілге тиек етті. Сонымен қатар, жиында Дін және азаматтық қоғам саласындағы Қоғамдық кеңестің төрағасы Төлеутай Сүлейменов «Қоғамдық кеңестердің қызметі туралы», Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының наиб-муфтиі, дінтану PhD докторы, доцент Алау Әділбаев «Мүфтият пен Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі арасындағы меморандум аясында: игі бастамалар мен ізгі іс-шаралар» тақырыбында, Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ дінтану кафедрасының профессоры, доцент, философия ғылымдарының докторы, Қазақстан дінтанушыларының конгресінің мүшесі Юлия Шаповал «Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» Қазақстан халқына Жолдауы тұрғысындағы замануи кезеңдегі дінтанушылық білім мен ғылымның міндеттері» туралы, «Enactus Kazakhstan» жеке қорының президенті  Альбина Ержанова «Жастардың бәсекеге қабілеттілігі елдің табысты жаңғыруының шарты ретінде» тақырыптарында баяндама жасады.

Рауан ҚАЙДАР,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу