24 Шілде, 2018

Медицина мен мейірім

79 реткөрсетілді

Абай хакімнің даналығына жіті үңілсек, әлемді ең әуелі махаббат пен мейірім құт­қаратынын аңғарар едік. «Әлемді сұ­лу­лық құтқарады» дейді Достоевский. Осы сұлулықтың негізі де махаббат пен мей­ірімде жатыр. Мейірбандық болмаса жан сұлулығы жайында айтып та қа­жет емес. Сөйтіп әлемді мейірім құт­қа­рады десек, бұл арадағы әлеміміз – ада­мзат. Ал адамзатты түрлі бәле-ба­тыр­­­лардан, кесір-кесапаттан, әсіресе ау­ру-сырқаудан Алладан кейінгі басты қор­ғау­шы құтқарушылардың бірегейі медицина екені аян.

Иә, медицина. Әбуғали ибн Синаның медеті. Авиценнаның шарапаты. Осынау медицина ықылым замандардан бері мейірімге, ізгілікке, жанашырлыққа негізделген. Адамға деген алғаусыз қамқоршылдық, риясыз жана­шыр­лық болмаған жерде Гиппократ антымен асқақтатылған, шын мәнісіндегі толыққанды, мерейлі медицина да болады деп айта алмас едік. Сонымен біздің де, жалпы жұрттың да пайымында медицина мен мейірім егіз ұғым саналса, мұның өзі өмірдің өзінен туындап жатқан шынайы ақиқат екені де ешбір шүбәсіз. «Медсестраны» мейірбике деп кеткеніміз де содан-ау.

Сонау бала кезімізден дәрігер бейнесі қиялымызда, көз алдымызда ақ желеңді абзал жан, адам жанының арашашысы болып елестейтін. Қазір де солай. Өз маман­ды­ғы­на ынты-шынтымен берілген, антына адал­дық­пен алғыс арқалаған, халыққа қызмет етіп жүрген, өзіміз танитын немесе сырттай есі­міне қанық тамаша дәрігерлерді ондап, жүздеп келтіруге болады. Жылма-жыл туып жатқан дәрігерлер туралы әндерде осынау жандардан таралатын шуақ, жақсылық шарапаты, өмір нұры асқақтата айтылады, шалқыта шырқалады.

Жалпы, медицина менің тақырыбым емес. Бірақ соңғы жылдары біздің қадірменді медицинамызда ежелден бар мейірімінің жүзіне мұң ұялағанын аңғармай, айтпай тұра ал­мадық. Айтты-айтпады, қазірде меди­ци­на­мыздың қабағы қатқыл. Жүзінен әлдебір кірбің байқалады. Науқастарды бұрынғыдай ашық-жарқын қарсы ала бермейді. Баяғы оптимизм ізі-қайым жоғалған сыңайлы. Отандық медицинаға өкпелі науқастар да жетіп артылады. Тұтас салаға, денсаулық сақтау жүйесінің барлық қызметкерлеріне бірдей топырақ шашуға болмас. Әйткенмен, бір қарын майды бір құмалақ шірітетін келеңсіз жағдайлар әр тұстан қылт етіп жиі­рек көрініп қалатыны өкінішті. Бұған Алматыдағы менингит ауруының бұрқ еткен кезіндегі ырғалып-жырғалушылық, осыған байланысты жоғары деңгейдегі сын пікірлер де айғақ болғандай.

Ал енді тұрмыс-тіршіліктің айнасы дерлік әлеуметтік желідегі кейбір пікірлерге құлақ түрелік. Бір құрметті дәрігер азамат жазады: «Республика бойынша 1500-ден астам дәрігер жетіспейді. Өйткені 8 жыл оқып дипломмен жұмысқа тұрғандағы табатын айлығы – 50000 теңге. Менің дәрігерлік стажым 37 жыл. Бірінші мерзімсіз категориям бар, стажым бар, сондағы айлық ставкам – 102400 теңге. Қолыма таза тиетін 80 мың теңгеге қалай күн көруге болады? Сосын дежурство аласың, подработка аласың – өлместің қамын жасайсың... Осыдан екі жыл бұрын бала өлімі болды. Біздегі жас дәрігерді соттады. Шешесі он миллион теңге сұраған. Ондай ақша қайда? Бала облыстық балалар ауруханасында қайтыс болса да, ондағылардың кінәсі болса да, «бізге уақытында жібермеді» деп жас дәрігер келіншекті айыпты қылды. Ешқайсысымыз араша түсе алмадық. Алда-жалда қызметтік кикілжің туа қалса дәрігерді қорғап алатын сауатты адвокат та жоқ. Мемлекеттік са­ладағы медицина қызметкерлері бітпейтін бір реформалардың астында қалып, бюро­кра­тия­лық қағазбастылықтан бас көтере алмайды. Ауруға – 5 минут, қағазға 45 минут...».

Міне, осы арада тоқтай қалайық. Бұдан ұғатынымыз еңбегі адал дәрігерлерді жаман атқа қалдырып, отандық медицинаны осы медицина саласының өз шенеуніктері құртып, құлдыратып жатыр екен ғой. Осы арада өткен жылғы «Крутите больных!» дейтін алматылық аурухана басшысының әйгілі сөзін тағы күйіне еске аламыз. «Ақша бермесең өлсең өмірім қап дейтін тас жүрек дәрігерлер осындай топырақтан жаралмағанда қайтпек? Осындай жаны ашымас-басы ауырмастардан зардап шеккендер анда бар-мында бармен ит қылып жүгіртетіндердің де, пара берсе мейірленіп, қолын майламаса кежірленетіндердің де неше сан мысалын келтіреді. Жоғарыдағы құрметті һәм адал дәрігеріміз осыларды оқып көзі жеткен соң жағасын ұстап: «Барлық пікірлерді оқып, біздің ауруханаға жетпейді екен ғой деген ой түйдім. Ұят, кісілік деген ұғымдардың архаизмге айналып, ақша үшін әкесін сатып жіберетін кер заманды тудыруға дүниеге ашкөз кей дәрігерлердің де үлес қосатыны өкінішті, әрине» деп қынжылады әрі отандық медицинада осының салдарынан мейірім азайып бара жатқандығын мойындайды.

Еліміздің денсаулық сақтау саласының барлық жақсы жақтарына, толып жатқан жаңашыл жетістіктеріне көзжұмбай жасап босқа қаралап, жазықсыз жалалап, «көрмес түйені де көрместің» кебіне киюден ау­лақ­пыз. Дегенмен де кәсіби біліксіздікке, нау­қасты емдеудегі құлықсыздыққа жол ашатын, медицина мен мейірім деген қасиетті егіз ұғымның ажырауына апарып, медицина ме­кемелері мен дәрігерлерді ел көзіне сүй­кім­­сіз етіп көрсететін кеселдерді түп та­мы­ры­­мен қырқып құртатын мезгіл жетті деп ой­лай­мыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан»

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар