Шыңғыстаудағы Шәкәрім тойы

Қайтадан қайрылып 

қауымға келмейсің,

Барыңды, нәріңді 

тірлікте бергейсің.

Ғибрат алар артыңа 

із қалдырсаң,

Шын бақыт осыны ұқ, 

мәңгілік өлмейсің, – деп со­­ңына ғибратты ізін, мәңгі­лік өлмейтін ойлы жырын қал­дыр­ған ақын, философ Шәкәрім Құ­дайбердіұлының дүниеге келгеніне биыл 160 жыл. 

Егемен Қазақстан
21.08.2018 2514
2

Ой­шылдың мерейлі мерейтойы туған топырағы – Шығыс Қа­зақстанда, оның ішінде Семей шаһары мен Абай ауданында кең көлемде атап өтілді.

Үш күнге созылған шаралар легі 15 тамызда Семейдегі Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетте «Абай елі – руханият Меккесі» атты ғылыми-практикалық конференциямен басталды. Шара барысында филология ғылымдарының докторы Арап Еспенбетов, Абай музейінің директоры Болат Жүнісбеков, тарихшы Еркін Рахметулин, Ақмарал Смағұлова, Эльмира Сәмекбаева секілді ғалымдар Шәкәрім мұралары жөнінде мазмұнды баяндамалар жасады. Маңызды жиынды құттықтау сөзімен ашқан университет ректоры Мейір Ескендіров бұл конференция қыркүйек айында жалғасын табатынын, ақын шығармашылығы халықаралық деңгейде зерттеліп, зерделе­нетінін жеткізді.

Мерейтойлық шаралар келесі күні Абай ауданының орта­лығы – Қарауыл ауылында облыстық «Шәкәрім оқул­а­рымен» жалғасып, өңірде тұра­тын өзге ұлт өкілдері фило­софтың өлеңдерін жатқа оқып, әндерін шырқады. Облыс­тық Тілдерді дамыту басқар­масы ұйымдастырған шара қоры­тындысында Үржар ауданының тумасы Светлана Тарасова жеңімпаз атанды.

*  *  *

Шəкəрім Құдайбердіұлының 160 жылдық мерейтойы 17 тамыз­да ұлылар туған киелі ме­ке­н – Абай ауданында ұйым­дас­тырылған ауқымды мәде­ни-та­нымдық шаралармен түйінделді. 

Биыл Абай, Шәкәрім, Мұх­тардай алыптарды дүние­ге әкелген өлке – Абай ауданы­ның құрылғанына 90 жыл толыпты. Осы атаулы датаға орай аудан басшысы Жарқынбек Бай­сабыровтың бастамасымен Шыңғыстаудың әр тарап­та жүрген азаматтары мен демеушілері, өңір тұрғындары аудан орталығына ұлы Абайдың еңселі ескерткішін орнатуды ұйғарыпты. Биіктігі 4 метр­ден асатын қоладан жасалған туындының авторы – жас мүсінші Нұрбол Қалиев. Ескерткіштің ашылу салтанатына Шығыс Қазақстан облысының әкімі Даниал Ахметов, Астанадағы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ректоры Ерлан Сыдықов, сенатор Серік Жақсыбеков бастаған, ұзақ жылдар ауданды басқарған, қоғам қайраткері Хафиз Матаев, жазушы Медеу Сəрсеке, Талғат Кеңесбаев, әнші Кенжеғали Мыржықбай, дәстүрлі әнші Гүлмира Сарина қостаған құрметті қонақтар қатысты. 

Ш.Құдайбердіұлының 160 жылдық мерейтойының салтанатты ашылу рәсімі орталық стадионда өтті. «Биылғы жыл – ғұлама Шәкәрімнің 160 жыл­дығымен маңызды. Азаттықтың арқасында «ақ жолдан айнымай, ар сақтауды» өсиет қылған ақынның ар ілімі біздің баға жетпес құнды мұрамызға айналды. Шәкәрім – ақыл мен парасат, асқақ рух пен адал еңбектің айнасы», деді салтанатты шарада құттықтау сөз сөйлеген аймақ басшысы Даниал Ахметов. 

Облыс әкімінен соң сөз алған Л.Н.Гумилев атындағы Еура­зия ұлттық университетінің ректоры Ерлан Сыдықов Мем­лекеттік хатшы Гүлшара Әбді­ха­лықованың құттықтауын оқып берді. «Баршаңызды дала данышпандарының бірі, ақын, философ Шәкәрім Құдай­бер­діұлының 160 жылдық мерейтойымен және ұлтымыздың ұлы ақыны Абайдың есімімен аталатын ауданның құрылғанына 90 жыл толуымен шын жүректен құттықтаймын. Қазақ халқына Абайдай біртуар тұлғаны тар­ту еткен киелі топырақта талай дүлдүлдердің дүниеге келгені тарихтан мәлім. Шәкә­рім есімі ұлтымызға ұлы Абай­дың ізбасар інісі, ел мен жердің ше­жіресін таратқан тарих­шы, иман­дылыққа, парасат­ты­лыққа шақырған кемел тұлға, кемеңгер философ ретінде танымал. Бүгінде Шәкә­рім Құдай­бердіұлының рухани мұрасы халықпен қайта қауышып, ұрпақтың санасын жаңғыртар жәдігерге айналды. Бұл – ел Тәуелсіздігі жылдарындағы Елбасымыздың сындарлы саясатының жемісі мен жетістігі. Және Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы шеңберінде жүзеге асырылып жатқан құнды­лық­та­рымыздың жарқын көрінісі» делінген Мемлекеттік хатшы­ның құттықтауында.

Мерейтойға келген қонақтар Қарауылдағы Шәкәрім ала­ңындағы ақын ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, тағзым жасады. Бұл күні өнерімен, спортымен даңқы шыққан аудан орталығында күніне 40 адам спортпен шұғылдана алатын, ұзындығы 25, ені 8 метр, бес жолақты бассейн пайдалануға беріліп, Қарауыл тұрғындарын қуанышқа бөледі.  

Қазір аймақта «Рухани жаң­ғыру» бағдарламасы аясында «Абай әлемі» сериясымен өңірден шыққан көрнек­ті тұлғалардың – ақын, жазушы­лардың шығармаларын бастыру жұмыстары қолға алын­ғаны белгілі. Биыл жыл аяғына дейін 100 томға жоспарланған топтаманың 16 томын шығару көзделген. Мерейтойлық шара ба­рысында Д.Ахметов «Абай әлемі» сериясымен жарық көрген Абай, Шәкәрім, Мұх­тар шы­ғармалары мен Әміре Қашау­баев туралы ғұмырнамалық еңбектерді аудандық кітапхана ұжымына тарту етті.

Мерейтойлық шаралар бұдан әрі «Абай елі – руханият Меккесі» атты театрландырылған музыка­лық көрініспен жалғасып, Шә­кәрім Құдайбердіұлының ру­хына бағышталып Құран-қатым түсіріліп, Қарауыл төбе­дегі ұлт­тық ойындармен, «Қалам­қас» халықтық ән-би ансам­б­лінің гала-концертімен түйінделді. 

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы, 

Абай ауданы, 

Қарауыл ауылы 

Суретті түсірген Тілеубек ШАЯХМЕТ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу