Алматыда аудармашылар мен авторлар кездесті

«Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет» жобасы аясында қазіргі қазақ әдебиеті антологияларын БҰҰ-ның 6 тіліне аударуға байланысты «Ұлттық аударма бюросы» өткізген кезекті жиын кеше Алматы қаласында жалғасын тапты. Бұл жоба Президент Н.Назарбаевтың бастамасымен жүзеге асып жатқан «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бағыттарының бірі.

Егемен Қазақстан
16.01.2019 411
2

Жоба тәуелсіздік жылдарындағы қазақ әдебиеті мен мәдениеті, музыка мен бейнелеу өнерін, хореография, кино және театр саласындағы жетістіктерді әлемге танытуды мақсат етеді.

«Ұлттық аударма бюросы» қоғамдық қорының атқарушы директоры Рауан Кенжеханұлы алғаш рет қолға алынып отырған ауқымды істің маңыздылығы, күрделі шаруаны атқаруға атсалысқан аудармашылар туралы жан-жақты әңгімелеп берді. Ұлыбритания, Испания, Франция, Ресей, Мысыр және Қазақстан аудармашылары мен әдебиетшілері, аударма және баспа ұйымдарының өкілдері, шығармалары қазіргі қазақ әдебиеті антологиясына енген авторлармен кездесу үшін Қазақстанға арнайы сапармен келіп отырғанын айтты. Ең үлкен тәржімашылар тобының Кембриджден келгенінен хабардар етті. Испан тілінен тәржімалайтын профессор Хоакин Энрике Торкемада Санчес, француз тіліне аударумен танылған ақын Кристина Зейтунян-Белоус, ресейлік жазушы Максим Замшев, поэтикалық аударма саласының маманы Александра Шевелева, жеті тіл білетін электрохимиялық ғылымдардың докторы Филип Риго, Қазақстан мен Ресейге ортақ әдебиетші, ақын Владимир Бояринов, Қытай еліндегі танымал қазақ қаламгері Әкпар Мәжит, Қазақстанның Ұлыбританиядағы елшілігінде кембирдждік аудармашылармен тікелей жұмыс істейтін Әсия Бағдаулетқызы, жас ғалым әрі ақын Динара Шәнгерей сынды шетелдік және қазақстандық мамандар қысқаша таныстырылған соң аударма ісіне тартылған тәржімашылардың тәжірибесі тыңдалды.

Рауан Кенжеханұлының айтуынша, ағылшын тіліне аударылған шығармалар тек Ұлыбритания үшін емес, ағылшын тілінде сөйлейтін АҚШ, Австралия, Жаңа Зеландия, Канада секілді елдердің де оқырманына арналады. Қазақ әдебиеті жинақтары ағылшын тіліне аударылып қана қоймай, кітапты басып шығару, аталған  елдердің ірі кітапханалары мен оқу орындарына жеткізу, тарату және оны таныстыру жұмыстары Кембридж университеті баспасының қатысуымен жүзеге асырылады. Бұл тұрғыда британдық әріптестері «мәдени индукция» тәжірибесін қолдануды ұсынған. Ол аудармашылар мен редакторлардың түпнұсқа мәтін (елдің) мәдениеті мен оның мазмұнына терең үңілуіне жол ашады. Осы сапар барысында антология жобасына қатысушы шетелдік мамандар қазақстандық авторлармен жеке сұхбат құрып, аудармаға байланысты туындаған сұрақтарын талқылап қана қоймай, Қазақстан мәдениеті, тарихы және қазіргі тыныс-тіршілігімен жақын танысады.

Қазіргі қазақ әдебиеті антологиясын испан тілінде сөйлетуге Испания мәдениет министрлігі қолдау көрсетіп, әйгілі «Сервантес институты» кеңесші ретінде қатысқан. Бұл тілге аударылған кітаптар да испан тілінде сөйлейтін жиырма шақты елді қамтымақ. Жобаға Еуразия және Орталық Азия елдері әдебиетін аударуға маманданған тәжірибесі мол аудармашылар тартылған.

Антологияның француз тіліндегі нұсқасын дайындауға Париж қаласының мэриясы және Франция ұлттық кітап орталығы қатысса, орыс тіліндегі мәтін аудармасы мен әдеби редакциясы жұмысын үйлестіруге Ресей жазушылар одағының мәскеулік ұйымы, ал жинақты басып шығару мен таратуға М.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің баспасы атсалысады.

Ал Қытай еліндегі қазақ әдебиетінің жинақтарының аударылуы мен таралуына «Ұлттар баспасы» жауап береді. Ондағы әдеби аудармаға маманданған отызға жуық тәржімашыға көмектесіп отырған белгілі қаламгер 24 жасында Қытай мемлекеттік сыйлығын алған Әкпар Мәжит Абайды қытай тіліне сөйлеткен алғашқы аудармашы ретінде де белгілі.

«Қазір қазақ тілі бүкіл бояуымен, шұрайлы шырайымен, сапалы жетуі үшін үлкен жұмыс атқарылып жатыр. Қазақ әдебиеті шығармаларының БҰҰ-ның алты тіліне аударылуы – бұрын-соңды болмаған рухани оқиға. Бұрын ақын-жазушыларымыз әрбір аудармасының соңында өзі жүрді, аудармашыны өзі жүгіріп жүріп табатын еді. Ал қазір керісінше, міне, авторларды іздеп аудармашылардың өздері келіп отыр. Түсінбеген тұсын сұрауға, ақылдасуға келді. Қоян-қолтық араласып, танысудың таптырмас мүмкіндігі бұл» деді ауқымды жобаны бірлесе атқарысып отырған Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы, ақын Ұлықбек Есдәулет.

Аудармашылар мен авторлар бас қосқан жиында төл тілден тікелей аударма жасаудың төңірегіндегі түйіткілдер, қиындығы мен артықшылығы туралы сөз қозғалып, тәржімаға қатысты ортақ мәселелер талқыланды.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу