Қазақстан • 18 Қаңтар, 2019

Тегіңді қазақшалау қиын ба

442 реткөрсетілді

Аты-жөнін қазақшалауға тәуекел етпей жүрген жандар арамызда әлі көп екені белгілі. Олар көп жағдайда мұны қағазбастылықпен байланыстырады. Ал негізінде бүгінгі күні аты-жөнді өзгерту соншалықты қиын іс емес. Оған көп құжат жинап, сабылудың да қажеті жоқ. Заңгер Жасұлан Иса осылай дейді.

Заңгердің «Ұлты қазақ азамат­тар­дың тегі мен әкесінің атын жа­­зу­ға байланысты мәселелерді шешу тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 2 сәуірдегі № 2923 Жар­лығына сәйкес, ұлты қазақ адамдар тегі мен әкесінің атының жазылуын өзгерту туралы өтінішхатпен уә­­кі­летті мемлекеттік органға жү­гін­­­ген кезде қалаған тегін, әкесінің атын мемлекеттік немесе орыс тілін­де көрсете отырып, еркін нысанда өтініш бере алатындығы «Қазақстан Республикасы азама­тының паспортын, Қазақстан Рес­публикасы азаматының жеке куәлігін, шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруына ық­тиярхатты, азаматтығы жоқ адам­ның куәлігі мен босқын куәлігін ресімдеу, беру, ауыстыру, тапсыру, алып қою және жою қағидаларын бекіту туралы»  Қазақстан Рес­публикасы Үкіметінің 2013 жылғы 26 тамыздағы №852 қаулысының 33-тар­мағында айтылған.

Демек, осыған сәйкес, текті қазақшалағанда азаматтың тегі мен әкесінің атының түбір негіздері сақтала отырып, қазақ тіліне тән емес аффикстер алынып тасталады, онымен бір мезгілде әкесінің атын жазу кезінде қазақ тіліне тән емес аффикстердің орнына әке­сінің есіміне адамның жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» деген жалғау жалғанады. Өтінішке мына құжаттардың бірі қосымша беріледі: туу туралы куәлік (жеке басты куәландыратын құжаттарды алғаш рет алған кезде) және ауыстыруға жататын жеке куәлік, паспорт.

Тектері мен әкесінің атының жазылуы қазақ халқының қалыптасқан дәстүрлеріне сәйкес өзгертілген ұлты қазақ адамдар өтініш білдірген жағ­дайда, паспорттар мен жеке куә­ліктерді олардың бұрынғы тектері мен әкелерінің аттарын ұсы­нылған туу туралы куәліктерге сәй­кес бұрынғыдай жаза отырып ресімдеуге болады. Сонда бай­қасаңыз, тегіңізді ауыстырар кезде, сізге керек болатын құжаттар, ол жеке куәлігіңіз бен паспортыңыз ғана. Ал қалған құжаттарыңызды, яғни туу туралы куәлігіңіз, дип­лом­, неке куәлігіңізді, т.б. ауыс­тырудың қажеті жоқ. Себебі компьютерде тегіңізді ескіше теріп қа­ра­са да, жаңаша жеке куәлік бойын­ша қараса да бір ЖСН (ИИН) шы­ғып тұрады. Сол ЖСН (жеке сәй­кестендіру нөмірі) арқылы оның қай жерде де бір адам екені дәлелденіп тұрады. Ал мерзімі аяқталған құжат­тарыңыз болса (жүргізуші куәлігі, т.б.), оларды сол мерзімі біткенде ауыс­тырған жөн.

Кәмелет жасына толмаған ба­ла­лардың құжаттарына келетін болсақ, оның туу туралы куәлігінде, ба­ланың тегі, мәселен, сіздің ескіше тегіңізбен тіркелген болса, оны ауыс­тыруыңызға да еш қиыншылық жоқ. Заң бойынша, «Неке (ерлі-зайыпты) және отбасы туралы» кодек­стің 64-бабына сәйкес ата-ана екеуі де тегін өзгерткен кезде кә­мелетке толмаған балалардың да тегі өзгереді. Бала он алты жасқа тол­ғанға дейін ата-аналарының бір­лескен өтініші бойынша тіркеуші орган баланың мүдделерін негізге ала отырып, баланың атын, сондай-ақ оған берілген текті ата-анасының екін­шісінің тегіне өзгертуге рұқсат береді.

Ал дайын құжаттардың берілу мер­зіміне келсек, жоғарыда атал­ған Қазақстан Республикасы Үкі­метінің 2013 жылғы 26 тамыздағы № 852 қаулысының 5-тармағына сәйкес «Қазақстан Республикасы азама­ты­ның паспорты, Қазақстан Рес­публикасы азаматының жеке куә­лігі ресімделген күннен бастап жедел­детілген тәртіппен Астана, Алматы, Ақтөбе, Шымкент қалаларында – бір жұмыс күніне дейін, облыс орта­лықтарында – үш жұмыс күніне дейін, облыстардың аудандары мен қала­ларында – жеті жұмыс күніне дейін беріледі.

Дайындаған Александр ТАСБОЛАТ,

«Egemen Qazaqstan»

Соңғы жаңалықтар

Күлкі керуені № 21

Руханият • Бүгін, 10:41

Шағаман батыр

Тарих • Бүгін, 07:28

361 лифт ауыстырылады

Аймақтар • Бүгін, 07:18

Өңірдегі өнегелі іс

Қоғам • Бүгін, 07:17

Ірі есеппен басым түсті

Спорт • Бүгін, 07:00

«Цунамиді» сұлатып салды

Кәсіпқой бокс • Бүгін, 06:56

Астың дәмін келтірген

Аймақтар • Бүгін, 06:53

Сайрайды бұлбұл...

Руханият • Бүгін, 06:51

Ізі айқын, ісі мығым

Қоғам • Бүгін, 06:49

Қарағандыда Antikor Ortalygy мекемесі ашылды

Аймақтар • 07 Желтоқсан, 2019

Қазалыда ретро-фестиваль өтті

Аймақтар • 07 Желтоқсан, 2019

Қарқаралы ауданына жаңа әкім тағайындалды

Тағайындау • 07 Желтоқсан, 2019

Ұқсас жаңалықтар