Пікір • 28 Мамыр, 2020

Ауыл шаруашылығын инновация өркендетеді

51 рет көрсетілді

Аргентина, Бразилия, Израиль сияқты елдер тек инновацияны қолдану арқылы ауыл шаруашылығында нақты жетістіктерге қол жеткізді. Нәтижесінде, бұл елдер азық-түлік импорттаушылардан оны экспорттау бойынша әлемдік көшбасшыларға айналды. Қазақстан да осы елдер сияқты бола алады. Бірақ бұл үшін ауыл шаруашылығын ғылыми қолдауға және жаппай жұмысшылардан бастап жоғары білімі бар мамандарға дейінгі кадрларды даярлауға ерекше назар аудару қажет.

Бүгінгі таңда оқыту сапасы мен оқу бітіргеннен кейін жұмыспен қамтудың төмен деңгейіне қатысты көптеген сын айтылып жүр. Бұл проблемаларды шешу үшін жоғары оқу орындарын профильдеу қажет. Менің ойымша, саланы қажетті кадрлармен қамтамасыз ету үшін қазіргідей 22 университет емес, 3 аграрлық университеттің мүмкіндігі жеткілікті. Түлектерді мамандығы бойынша жұмыспен қамтуға Президенттің жеке қосалқы шаруашылықтарды дамыту туралы тапсырмасының орындалуы және тұтастай ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілердің кооперациясы жол ашады. Кооперативтер ауылды дамытудың әлеуметтік, экономикалық және саяси негізі бола алады.

Білім беру саласында жағымды жаңалықтар да бар. Мемлекет басшы­сы қолдауының арқасында қазіргі таңда екі аграрлық университет­ке – Ұлттық аграрлық және астана­лық С.Сейфуллин атындағы агротех­никалық университеттерге «ғылыми-зерттеу университеті» мәртебесін беру туралы Үкімет қаулысының жо­басы қарастырылып жатыр.

Ауылдық жерлерде инновацияны сәтті қолдану үшін білімді тарату жүйесі өте маңызды. Бірақ бүгінде ол да шашыраңқы күйде. Ауылдық жерлерде білім таратудың ұлттық жүйесін құру бойынша бағдарлама әзірлеп және оның бірыңғай операторы ретінде Ұлттық аграрлық ғы­лыми-білім беру орталығын анық­тауды ұсынамын. Бүгінде ғылыми жетістіктердің өндірісте қолдану деңгейінің төмен болуы дәл осы білім тарату жүйесінің нашар дамуы­на, сондай-ақ нақты трансферт пен коммерциализацияның болмауына тікелей байланысты.

Өкінішке қарай, алдағы жылы аграрлық ғылымды қаржыландыру жоспарланған деңгейден 6 есе кем сомаға қысқартылып жатыр. Әрине, бүгінгі жағдайда бюджет шығыстарын азайту қажеттігін түсі­неміз. Бірақ ғылымды орташа ел­дер деңгейінен 12,5 есе аз қаржылан­дыруды оңтайлы шешім деп есепте­мейміз.

Ғылыми кадрлардың санын көбей­ту мәселесі де өте өзекті. Соңғы 30 жылда 1 миллион тұрғынға шақ­қанда республикада ғылыми кадр­лар­дың саны 2,5 есеге азайған. Бұл көр­сеткіш бойынша біз ТМД-дағы серіктестеріміздің өзінен 1,5-2 есе артта қалып отырмыз.

Жастар үшін ғалым болудың тар­тымдылығын арттыру үшін мы­наны ұсынамын: біріншіден, мемлекеттік тапсырыс аясында магистранттар мен докторанттар үшін оқу құны мен сти­пендия мөлшерін арттыру мүм­кіндігін қарастыру қажет. Бұған тіпті, мемлекеттік тапсырыс аясын­дағы олардың санын азайту арқы­лы да қол жеткізуге болады; екін­шіден, «Болашақ» бағдарламасы аясында ең жақсы шетелдік ғылыми орталықтарда аграрлық ғалымдарға тағылымдамадан өту шараларын қарастыру; үшіншіден, ғылыми меке­ме­лерді базалық қаржыландыру көле­мін ұлғайту; төртіншіден, ғылыми жаб­дық импортын салықтық және ке­дендік ынталандыру мәселесін шешу.

 

Төлеутай РАХЫМБЕКОВ,

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі, «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» ҰАҚ басқарма төрағасы

 

Соңғы жаңалықтар

COVID-19: Хаттамаға өзгеріс қажет пе?

Қазақстан • Бүгін, 09:25

Ел жүрегі – елорда

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар