Бизнес • 28 Қыркүйек, 2020

СOVID-19: Бизнес екінші толқынды көтере ала ма?

24 рет көрсетілді

«Көлеңкелі» экономика негізінен сауда саласында шоғырланған. «Атамекен» ҰКП басқарма төраға­сы Абылай Мырзахметов Ор­талық коммуникациялар қыз­меті алаңында өткен баспасөз мәслихатында осылай деді.

Суретті түсірген Ерлан Омар, EQ

– Түрлі талдаулар жүргізілді, соның нәтижесіне сүйене отырып, орта есеппен «көлеңкелі» бизнестің көлемі 20-30 пайыз деуге болады. Ол негізінен сауда саласында шоғырланған. Бұл салада бизнес 10-15 жыл бойы тіркелмеуі мүмкін. «Көлеңкелі» экономиканың барлық себебі белгілі. Сондықтан Үкіметтің оған қарсы күресуге арналған ауқымды жоспары бар, – деді А.Мырзахметов.

Басқарма төрағасы айтқандай, «базар экономикасы» да «көлеңкелі» нарыққа жатады. Бір жағынан тұтынушыға базар­­­дағы тауардың құны арзан болып көрі­неді. Әрине, тиісті салығы төлен­­­бе­ген­діктен тауардың құны арзан болаты­­ны тү­сінікті. Ал түптеп келгенде бұл Үкі­мет­ке де, тұтынушыға да үлкен залал кел­­ті­реді. Себебі бұл тауарлар тиісінше серти­­фикаттан өтпеген, яғни сапасы күмәнді.

Брифинг барысында А.Мырзахметов «көлеңкелі» экономикамен күрес шараларына тоқталып өтті.

– Оны жою үшін қолма-қол қаражат­ты азайту керек. Барлығы банктегі есепшо­ты арқылы жүргізіліп, тұтынушы мен кә­сіпкер арасындағы қарым-қатынас кар­талық немесе цифрлы жүйеге көшуі қа­жет. Сондықтан осы тұрғыда Ұлт­тық банк­­тің де шешімі қабылданды. Цифр­лан­­дырудың дамуы «көлеңкелі» эко­но­ми­каға тосқауыл қоюға ықпал етеді. Үкі­­­мет­тің бұл бағыттағы жоспарын қол­­­дай­­мыз. Біз де кәсіпкерлердің толық цифр­­­лық ті­зіміне көшіп жатырмыз. Қазан айы­ның аяғында съезд өтіп, онда нақты ша­ра­ларды таныс­тырамыз, – деді А.Мырзахметов.

Оның пікірінше, елімізде бизнесті реттеудің жаңа жүйесін жасауға бір жыл уақыт кетеді. Жаңа жүйені жасау барысында Грузияның, Балтық елдерінің тәжірибесі негізге алынады.

– Мемлекет басшысы халыққа Жол­дауында барлық процесті қағаздан цифр­ға көшіруді міндеттеді. Заман талаптарына жауап беретін жаңа жүйені жасауға бір жыл берілді. Бұл ұзақ уақыттан бері айтылып келе жатқан өте өзекті әрі күрделі проблема. Оның шешімін табу бизнесті дамытуға үлкен серпін береді, – деді ол.

Брифингте ол коронавирус пандемиясына байланысты отандық бизнес секторы қиын жағдайға ұшырағанын жеткізді. Атап айтқанда, 800 мың кәсіпкер күрделі проблемамен бетпе-бет келіп, 500 мыңы қызметін тоқтатуға мәжбүр болған.

– 200 мыңға тарта кәсіпкер әлі жұ­мысын толыққанды жүргізе алмай отыр. Мәселен, қоғамдық тамақтану ны­сан­дарына жұмыс істеуге рұқсат беріл­генімен, мейрамхана, дәмхана және ас­­ханалардың 20 пайызы қайтадан ашыл­ған жоқ. Олар шектеу шараларына байланысты жұмысын қарқынды түрде жүргізе алмағандықтан, шыққан шығындарын да өтей алмайды, – деді палата төрағасы.

Соның салдарынан биылғы 8 айда қызмет көрсету саласындағы жұмыс 6,1 пайызға құлдырап, ІЖӨ 3 пайызға төмендеген. Пандемиядан бірінші кезекте қызмет көрсету саласы зардап шекті. Кинотеатрлар, фуд-корттар, ойын салалары мен қоғамдық тамақтану нысандары үлкен шығынға батты.

«Атамекен» палатасы саладағы ахуал­­ды білу үшін арнайы сауалдама жүр­гіз­ген. Қорытындысында кәсіп­кер­лер­дің 10 пайызы банкрот болуға жақын тұр­ғаны анықталды. Сауалда­маға қатысушы­лар­дың 30 пайы­зы қызмет­керлер штатын қысқартуға кіріскелі отырғанын айтыпты.

– Бизнестің жағдайы мәз емес, Үкі­мет ұсын­ған шараларды белсенді түрде пай­даланбаса болмайды, – деген А.Мыр­захметов коронавирустың екінші толқы­ны келген жағдайда бизнеске әлеуметтік төлем арқылы жасалатын көмекті ұлғайту керек деп санайды. Айталық, АҚШ билігі бизнесмендерді нарықта сақтап қалу үшін оларға нөл пайыздық мөл­шер­лемемен қарыз берді. Бір айта кетер­лігі, қарыз алған кәсіпкер карантин кезінде штат­тағы қызметкерлерінің 80 пайызын қыс­қарудан сақтап қалса, оның берешегі то­лық кешіріледі. Қазақстан да басқа мем­ле­кеттердің тәжірибесіне сү­йе­ніп, биз­нес­ке 0-2 пайыздық мөлшер­леме­мен 1-1,5 жылға несие бергені жөн. Егер кәсіп­­орын жұмысын тоқтатпаса, жұ­мыс­­­шы­­ларының 80-90 пайызын сақтап қалса, клиент­тер­дің аздығына байланыс­ты табыс таба алмаса, онда несиесін кешіру керек.

А.Мырзахметовтің пайымдауынша, коро­навирустың екінші толқыны келген жағдайдың өзінде локдаунға кетудің қажеті жоқ. Егер тағы бір-екі ай лок­даун болса, бұл экономика үшін тым ауыр тиетінін айтқан ол Үкіметті карантин жарияланса да кәсіпорындардың жұмысын толық тоқтатпауға шақырды.

Екі жылдан бері елімізде ауылшаруа­шылық саласына берілетін субсидия «Қолдау» порталы арқылы жүргізіле бастаған-ды. Соңғы уақытта бұл жүйенің тиімсіз және түсініксіз жақтары туралы пікірлер жиілеп кетті. А.Мырзахметов осыған орай:

– «Қолдау» ақпараттық жүйесіне қатысты мәселе көп. Біз бұл проблемалармен жақсы таныспыз және проблемаларды үнемі көтеріп келеміз. «Қолдау» қағазбастылықтан арылуға, ашық жұмыс істеуге, жерді цифрландыруға көмек­тесуі керек еді. Өкінішке қарай, дайындық­сыз, қанатқақты жобаларсыз, мамандар­дың пікірімен санаспай, тез енгізілген кез келген жобада олқылық көп болады. Мұндай олқылықтар 2019 жылдан бас­талды, бізге фермерлерден көп шағым түсті. Екіншіден, интернет жоқ жерлер елімізде аз емес. Әсіресе ауылдық елді мекендердің үштен бірі интернетсіз отыр. Сол себепті фермерлер субсидия алу үшін аудан орталықтарына барып, өті­німді сол жақтан беруге мәжбүр. Үшін­шіден, ақпараттық жүйені қолдану формуласы өте күрделі. Ең бастысы, бұл мемлекеттік қызмет, мемлекеттің фер­мер­лерге көрсетіп отырған қолдауы емес пе еді?! Бірақ ақылы болып шыға келді. Сол себепті фермерлердің ашуын туғы­зып отыр, олардың ашулануы орынды, – деді. «Атамекен» палатасы «Қолдау» ақпараттық жүйесі қолданатын компаниялармен келіссөз жүргізуге тырысқанымен, одан еш нәтиже шықпаған.

А.Мырзахметов бұл мемлекеттің қолға алған шарасы болғандықтан, жүйенің шығыны да бюджеттен өтелуі керек деп санайды. Салық төлеп отырған фермерлерге бұл шығынның қатысы болмауы керек.

– Егер «Қолдау» бұл мәселені шеше алмаса, біз басқа жол ұсынамыз. Ауыл шаруашылығы министрлігінің басқа да жүйелері, айталық egov бар. Мен бұл жағдайды Премьер-Министрге баян­дадым. Үкімет басшысы Табиғи моно­по­­лияларды реттеу комитетіне тап­сыр­­ды, зерттеу жүріп жатыр. Біз бір ай кө­лемінде проблеманың түйіні тар­қаты­лады деп үміттенеміз. Үкімет басшысы 15 қазанға дейін мәселені шешуді тапсырды, – деді ол.

 

Соңғы жаңалықтар

Салымшыларға 887 пәтер

Аймақтар • Бүгін, 09:10

Қысқа дайындық толық аяқталды

Аймақтар • Бүгін, 07:46

Қажетті отынның 70%-ы жеткізілді

Аймақтар • Бүгін, 07:43

Қарсыласы ауырып қалыпты

Спорт • Бүгін, 07:38

Чемпиондар лигасы басталды

Футбол • Бүгін, 07:36

Францияға жол түсіп тұр

Оқиға • Бүгін, 07:33

Бөтенге сәлем

Руханият • Бүгін, 07:19

Қос ішекті қоңырым

Руханият • Бүгін, 07:14

Оңтайлы интеграцияланған жүйе

Экономика • Бүгін, 07:13

Не оқып жүрсіз?

Таным • Бүгін, 07:00

Бейсауат жүріске шектеу қойылды

Аймақтар • Бүгін, 06:49

Қауіпті індет қайта көбейді

Аймақтар • Бүгін, 06:45

Жаңа аурухана мен жаңа көліктер

Аймақтар • Бүгін, 06:39

Толық адам танымы

Абай • Бүгін, 06:37

Үміткерлер анықталды

Абай • Бүгін, 06:36

Жетісу қыс маусымына дайын ба?

Аймақтар • Бүгін, 06:13

Қазір көмір арзан сатылып жатыр

Аймақтар • Бүгін, 06:11

Қаралы қазан

Футбол • Бүгін, 06:00

Ұқсас жаңалықтар