Тарих • 29 Сәуір, 2021

Бердібек сарайы жан-жақты зерттелсе, еліміздің туристік әлеуеті арта түседі

101 рет көрсетілді

Тұңғыш Президентіміз – Елбасы  Нұрсұлтан Назарбаев «Ұлы даланың жеті қыры» бағдарламалық мақаласында: «Ежелгі Отырар қаласының бірқатар нысандарын – үйлері мен көшелерін, қоғамдық орындарын, су құбырларын, қала қамалының қабырғалары мен тағы басқа жерлерін ішінара қалпына келтіретін туристік жоба да қызықты болмақ», деп жазған болатын. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев та Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастық кеңесінің бейресми саммитінде сөйлеген сөзінде Түркістан өңірінде археологиялық ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге баса мән беру қажеттігі жөнінде айтты.   

Осы бағытқа сай Отырардағы «Кремль» күйдірілген кірпішінен өрілген Бердібек сарайын аяғына дейін қазып зерттеп, көпшілікке көрсету игілікті іс болар еді. Өйткені байыр­ғы мемлекеттілігіміздің, өр­ке­ниетіміздің басты белгілері – билеушілер сарай­лары елімізде аз сақталған. Осы тұр­ғы­дан Отырардағы Бердібек сарайы аса маңызды нысан болып табылады. Бұл ретте Шараф ад-дин Әли Йаздидің 1425 жылы жазылған «Зафар-наме» кіта­бында аталған сарайдың сәні мен салтанатына тамсана сипаттама беріл­гендігін айта кеткен абзал.

Былтыр біздің осы жөніндегі депу­таттық сауалымызға Мәдениет және спорт министрлігінен «Бердібек сара­йының орнын анықтау жөнінде ғылыми жоба әзірленуде, сосын қазу, ғылыми-реставрациялау, қалпына кел­­тіру және туризмді дамытуға қа­тыс­­ты жұмыстар 2020 жылға арнал­ған жұмыс жоспары шеңберінде жал­ғаса­тын болады. Ол іс-шараның бәрі ми­нистрліктің бақылауында тұр» деген мазмұндағы жауап алған едік.

Өкінішке қарай, министрлік айт­қан ғылыми жоба бойынша атқа­ры­лып жатқан жұмыстар көңіл көн­шітпейді. Жаңа құрылымдардың тек сметалық құндылығы болмаса, жете ойластырылмаған, бекер іс бол­ған сияқты. Себебі олар кейін тө­ме­н­гі мәдени қабаттарды зерттеуге кедер­­гі болатыны анық. Ата-баба тари­­хын бағалай білетін келешек ұр­пақ мұндай «ғылыми жобамен жасалған шедеврлерді» сөгіп жатса, бәрімізге ұят болатыны қынжылтады. Үйінділердің астында баға жетпес жәдігерлер, ұлы шығыс кітапханасы, қан төгіп, жан қиған Отырар каласын қорғаушылардың сүйектері жатыр. Бұлай деуімізге негіз бар: өткен жылы жерасты лабиринт жолдары және төрт адамның арнайы бөлмеге қойылған сүйек қаңқалары кездейсоқ табылған. Мұның өзі шын мәнінде керемет жаңалық еді. Әлемге жария етіп, осы салаға қызушылық танытатын ғалымдар мен туристердің құла­ғын елең еткізуі керек еді. Әттең... Осы жаңалықты үн-түнсіз жауып қою­­дың өзі министрліктегі жауапты аза­мат­тардың археологиялық туризмнен хабары шамалы екендігін аңғартқандай.

Отырардағы Бердібек сарайы жан-жақты зерттелсе, еліміздің туристік әлеуеті арта түсері анық.

Көне жазбаларда әлемге әйгілі тари­хи тұлға – Әмір Темір соңғы күн­дерін осы Бердібек сарайында өткіз­ді деген мәлімет бар. Мұндай жер шет­ел­дік туристерді қызықтыратыны анық.

Бердібек сарайы орналасқан маңды қазу арқылы табылған көне құрылыстарды туристік бағытқа ен­гізу туризмді дамытуға қосымша ық­пал етеді. Біз келешек ұрпақ қана емес, барша түбі бір, тарихы ортақ түркітіл­дес халықтар алдында аса құнды та­ри­хи жәдігерлерді сақтап қалуға мін­­дет­тіміз. Сондықтан да Бер­дібек са­ра­йы орнындағы қаз­ба жұмыстарын жал­ғас­тыруды қамта­масыз ету қажет. Ал осы күндері жүр­­гізіліп жатқан рес­тав­­рация жұ­мыс­тары төменгі қабат­тар­дағы ар­хео­­логиялық зерттеуге ке­дер­гі кел­тірмеуін мұқият ескерген жөн.

Бұған қоса, жас мамандарды даяр­лау мақсатында Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің тәжірибесіне сүйе­не отырып, ғылыми зерттеу қазба жұ­мыстарына аталған білім ордасы­ның мамандары да тартылса, тіпті ұтымды болар еді.

 

Құдайберген ЕРЖАН,

Парламенті Мәжілісінің депутаты, Nur Otan партиясы фракциясының мүшесі

Соңғы жаңалықтар

Жоспарын жоққа шығарды

Кәсіпқой бокс • Кеше

Үздік ондықта Головкин жоқ

Кәсіпқой бокс • Кеше

Жекпе-жексіз өткен алғашқы жыл

Кәсіпқой бокс • Кеше

«Динамодан» жеңілді

Хоккей • Кеше

Креативті кітап дүкені

Аймақтар • Кеше

Жанбота жарап тұр

Спорт • Кеше

Ақын тұтынған кесе

Тарих • Кеше

Ұқсас жаңалықтар