Өнім • 04 Қазан, 2023

Ғалымдар өнімі экспортталды

99 рет
көрсетілді
2 мин
оқу үшін

Отандық ғалымдар кәбіл-өткізгіш өндірісінде жаңа әдіс ойлап тапты. Оны қолданудың нәтижесінде полимерлі кәбілді оқшаулаудың ыстыққа төзімділігі 40 пайызға артты. Осылайша, жаңа әдіспен әзірленген ыстыққа бұрынғыдан әлдеқайда төзімді кәбілдер эскпортқа шығып та үлгерген.

Ғалымдар өнімі экспортталды

Мұндай еңбектің авторлары – Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлт­­­тық университеті жанындағы Яд­ро­лық технологиялар паркінің зерттеушілері. Бұл отандық кәбіл-өткізгіш өндірісінде инновациялық әдіс болып тұр. Университет ға­лым­­дары өндірушілермен бірге радиа­циялық тігу әдісін қолдан­ған. Жаңа технология ЭЛВ-4 элек­трондардың өнеркәсіптік үдеткі­ші арқылы жасал­ған және фотоволь­таикалық әрі мұнай-суасты кәбілдер өндірісінде қолданылады.

Ядролық технологиялар паркі жобалау тобының басшысы Азат Нұрқасымов кәбілдердің қолданылу аясы кең екенін жеткізді.

– Біз радиациялық моди­фи­кацияланған кәбіл өнімдерін тұтыну­шы­лармен алдын ала келісім жасадық. Кәбіл түрлерін қолдану бойынша перспективалық бағыттардың бірі атом электр стансалары болуы мүмкін. Жалпы, кәбілдердің қолданылу аясы кең: фотовольтаикалық кәбілдер фо­тоэлектрлік жүйелердің жылжымалы және стационарлық құрамдастарын (күн модульдері, құрылғылары және т.б.) қосуға қажет, ал мұнай-суасты кәбілдер мұнай және су көтергіш қон­дырғылардың суас­ты электр қоз­ғалт­қыштарына электр энергиясын беруге және ұңғымаларды бұрғылау кезінде мұнайды айдауға қолданылады. Пай­далану ерекшелігіне байланысты олардың оқшаулануы жоғары температура мен қысымға төтеп беруге, сондай-ақ болат лентадан жасалған броньмен жабдықталуға тиіс, – дейді А.Нұрқасымов.

Оның айтуынша, инновациялық кәбілдер қоршаған орта температурасына байланысты қарсылықты реттей алады. Қарапайым тілмен айтқанда, кәбіл қоршаған орта салқын болса қызады, ал қоршаған ортаның температурасы жоғарыласа салқындайды. Бұл кәбіл қызып кетпейді, энергияны үнемдейді әрі ешқандай бақылау құрылғыларын қажет етпейді. Мұн­дай кәбіл өнімдерін жасау үшін наноқұрылымдық материалдар пайдаланылады.

Қазір жоба авторлары осы отандық өнімді сертификаттаудан өткізумен айналысып жатыр. Инновациялық әдіспен әзірленген кәбілдің 50 километрі шетелге, атап айтқанда, Өзбекстанға экспортталып та үлгерген. Алдағы уақытта ғалымдар мұнай және газ өнеркәсібі үшін жоғары температуралы, ыстыққа төзімді, өзін-өзі реттейтін кәбілдер өндірісін жол­ға қоюды жос­парлап отыр. Өйт­ке­ні өнімнің жаңа түрі энергияны үнемдеумен қатар температураны реттейтін құрылғыларды қажет етпейді.