Тәуелсіздік • 16 Желтоқсан, 2023

Бірлікпен бекемделген Тәуелсіздік

141 рет
көрсетілді
8 мин
оқу үшін

Менің ұғымымда тәуелсіздік – тарихы тереңнен тамыр тартатын қазақ халқының ғасырлар бойғы бодандықтың бұғауынан босап, жаңа заманда егемен ел болған күні. Бұл – қайта жаңғырған қазақ мемлекеттігінің, оның азаттығының тұғыры нығая түскенін айқындайтын ма­ңыз­ды белес. Тарих тұрғы­сынан алғанда, отыз екі жыл – көзді ашып-жұмғандай қас-қағым сәт. Ал адамзат үшін қиындығы мен қуанышы, дағдарысы мен дамуы алмасқан тұтас дәуір.

Бірлікпен бекемделген Тәуелсіздік

Коллажды жасаған –Зәуреш Смағұл, «ЕQ»

Тәуелсіздік – тұтас бір елдің баға жетпес байлығы, шексіз бақы­ты. Тәуелсіздік – кез келген адам­ның, ұлттың, халықтың, елдің ер­кіндігі. Өз алдында дер­бес­тігі. Әлемдегі мыңдаған ұлт пен ұлыс ішінде тек екі жүзге тар­­та тәуелсіз мемлекеттің болуы бұл сөз­­дің салмағын аңғартса керек. Тәуел­­сіздік еркіндіктен туындайды.

Менің ата-бабам – патшалық Ресейге сонау Екатерина патша­йым заманында Германиядан қоныс аударған немістердің ұр­пағы. Кеңес кезеңінде Еділдің бо­йын ен жайламаса да автономия деген еншісі бар ел болып өмір сүрді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Еділ бойындағы Неміс автономиясы таратылып, Саратов және Сталинград облысынан 1941-1942 жылдары барлығы 1 209 мың неміс Қазақстан мен Сібір жеріне жер аударылды. Оның 420 мыңдайы қазақ даласына қоныс­тандырылды. Олар 1955 жыл­дың желтоқсанына дейін ар­­найы комендатураның қатаң бақы­лауында болды. Өйткені олар­да ерік білдіру құқы болған жоқ.

«Отансыз адам – ормансыз бұлбұл» деген нақыл бар. Орманы жоқ құстың ұясы да, қонар бұтағы да жоқ. Дәл сол се­кілді бір күнде тірлік кешу ор­та­сынан айырылып, Еділ бойынан еріксіз көшірілген ата­ларым­ды Ертіс бойының мейір­бан қазақ­тары бөтенсімей бауы­­ры­на бас­ты. Қақаған қыста еркі­нен тыс иен далаға қоныс аударыл­ған­дардың жергілікті халықтың көмегінсіз бүгінгі күнге жетуі мүмкін емес еді. Бұл – тәуелділік пен тәуелсіздіктің бір өлшемі.

Елдің еркіндігін аңсау бар, оған жету бар және оны сақтап қалу деген жауапкершілік бар. Үш түрлі кезеңнің тарихы үш түрлі. Біздің ұрпаққа осы үшінші кезеңде ғұмыр кешуді нәсіп етті. Яғни біз келешекке бастаушы, келешекті жасаушы ұрпақпыз. Қолда бар алтынның қадірін білу, оны келесі бір дәуірге аманаттау және жеткізу  –бізге парыз.

Тәуелсіздікке қолы жеткен елдер алдында сол қол жеткен азат­тықты баянды ету, тәуел­сіз­дікті нығайту, еліміздің еркін­дігін еңбекпен еселеу деген биік мақ­сат тұрады. Біз осыны ұмыт­пауы­мыз керек. Дамыған елдер бұл сөзді қайталай бермейді. Елді нығайтудың, күшейтудің жолын іздейді. Бұл дұрыс үлгі. Біз соны қаперге алуымыз қажет. Мем­лекет басшысы Тәуелсіз­дік­тің 30 жылдығына орайластыра жазған «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» мақа­ласында бұл жөнінде: «Біз әділетті қоғам мен тиімді мемлекет құруды көздеп отырмыз. Кез келген істе әділдік қағидатын басшылыққа алсақ, бұған анық қол жеткіземіз. Мысалы, тұр­ғын­­дардың тұрмысын жақ­сарта түспесек, еліміздің жетіс­тіктері мен халықаралық табыс­тарын мақ­тан ету артық. Азамат­тары­мыз эко­номикалық өсімнің игілі­гін сезіне алмаса, одан еш қайыр жоқ», деді.

Тәуелсіздіктің төртінші он­жыл­дығының бізге жүктейтін мін­деті – елдің қуатын еселеу мен халықты кемелдікке жетелеу. Бұл жолда бүгінде соны саяси серпіліс бар. Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаевтың бас­та­масымен қолға алынған сая­си-экономикалық реформалар мен сананы жаңғырту, заман тала­бына бейімделген ұлттың жаңа болмысын қалыптастыру жөніндегі үдеріс бүгінде қоғам өмірінің қағидасына айналды.      

Мен жоғарыда жер аударылып келген өз аталарымның мысалында бүгінгі тәуелсіз елдің ұйытқысы болып отырған қазақ халқының даладай дарқан пейілі туралы айттым. Айдалып, арып-ашып жеткен аталарымды бөтенсімей бауырына басқан қазақ халқының кең пейілі бізге жер мен елді жатсынбай, «Отаным» деп тануға, бірлесе болашаққа қадам басуға, ел бірлігін нығайтуға жол ашты. Бұл жөнінде Мемлекет басшысы аталған мақаласында: «Бізді қай заманда да қиындықтардан аман алып келе жатқан басты құді­рет – ел бірлігі. Ынтымағы жарас­қан жұрттың қашанда ұпайы түгел. Түрлі жағдайға бай­ланысты қазақ жеріне әр кезеңде әртүрлі ұлт өкілі көп­теп қоныстанды. Қазақ халқы ешкімді жат көрмей, бауырына басты. Бүгінде олардың туған жері де, Отаны да – Қазақстан. Еш­кімді ұлтына қарап, бөле-жар­ған жоқпыз. Бәрінің өсіп-өнуі­не толық жағдай жасадық, бір­­дей мүмкіндік бердік. Біз көпэтнос­тық сипатымызды артық­шы­лығымызға айналдыра алға­нымыз анық. Көптеген шетел­дік сарапшының елімізге қа­тыс­ты «Еуразиядағы шырпы ти­се лап еткелі тұрған қурай», «failed state» сияқты болжамда­рын жоқ­қа шығардық», деп атап өтті.

Қазақта «Ырыс алды – ынты­мақ» деген дана сөз бар. Ал ынтымақ бар жерде тәуелсіздік құндылықтарын сақтау бар. Бүгінгі Мәжіліс депутаттары да елдік мүддеге келгенде өз партиялық белгісіне қарамастан, ынтымақтаса жұмыс істеуге мүдделі. Тәуелсіздіктің баянды болуына осылай қызмет етеді. Ол жөнінде Мемлекет бас­шысы: «Қазақстанның сая­си жүйесі заман талабына сай дамып келеді. Мәжіліс депутат­тарының биылғы сайлауы – көп­партиялы Парламентті орнық­тыру жолындағы маңызды қадам. Бізде саяси көзқарасы әртүр­лі партиялар бар. Олардың ұста­нымдары консервативті, либералды, ұлтшыл, социалист және тағы басқа болуы мүмкін. Бұл – табиғи үдеріс. Саяси плюрализм мемлекетті эволюциялық жолмен дамытуға және нығайтуға мүмкіндік береді. Саяси күштер осындай әр ал­уан болса да, баршасын біріктіретін және бәріне ортақ құндылық бар. Ол – қас­терлі Тәуелсіздік», деп дөп басып айтты.

Бұқараның бүгінде ел өміріне белсенді араласуға, шешім қа­былдау үдерісіне қатысуға деген ынтасы артып келеді. Елімізді демо­кратияландыруға, саяси жүйені жаңғыртуға бағытталған саясаттан туындаған бұл бастамалар азамат­тық қоғамды дамытуға негіз болуда. Тәуелсіздік алумен бірге келген, кейіннен түрлі себеппен бір­шама тежелген саяси реформалардың жемісін көру бір күннің, тіпті бір жылдың шаруасы емес. Ол ел іргесін шай­қалтпай, береке-бірлікті бұзбай, байыппен, біртіндеп іске асырылатын жұмыс. Іске асырылып та жатыр. Ауыл мен ішінара аудан әкімдерін сайлаудың, сол арқы­лы ең төменгі деңгейден бас­тап жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін нығайтудың қолға алынуы соның айқын айғағы. Ойым­ды Қасым-Жомарт Кемелұлының «Тәуелсіз ел болу оны жария­лаумен немесе мемлекеттің ірге­тасын қалаумен шектелмейді. Тәуел­сіздік үшін нағыз күрес күн­де­лікті еңбекпен, үздіксіз әрі дә­йек­ті елдік саясатпен мәңгі жал­ға­сады. Біз қуатты тәуелсіз мемле­кеті­мізбен ғана ұлт ретінде жер бетінде сақталамыз. Осы ай­ны­­мас ақиқатты берік ұстануы­мыз қажет. «Тәуелсіздік бәрінен қым­­бат!» деген бірауыз сөз мәңгі ұра­­нымыз болуға тиіс» деген сө­зі­мен түйіндемекпін. Қазақстанның қуаты арта берсін, отандастар!

 

Николай АРСЮТИН,

Парламент Мәжілісінің депутаты, «Ауыл» фракциясының мүшесі