Заңнаманы ізгілендіру қылмыскерге жеңілдік жасау емес

Құқық қорғау қадамдары Алматы Бас прокуратура және “Адам құқықтары үшін Хартиясы” қоғамдық қорының ұйымдастыруымен “Қылмыстық заңнамаларды қылмыстан арылту және ізгілендіру” атты дөңгелек үстел болып өтті. Мемлекет басшысының “Қазақстан Республикасындағы құқық қорғау қызметі мен сот жүйесінің тиімділігін арттыру жөніндегі шаралар туралы” Жарлығын және “Азаптауларға және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын іс-әрекеттер мен жазалау түрлеріне қарсы конвенцияға факультативтік хаттаманы ратификациялау туралы” заңды іске асыру мақсатында ұйымдастырылған жиында күн тәртібінде тұрған мәселелер кеңінен талқыланды. “Қылмыстық заңнамаларды қылмыстан арылту және ізгілендіру” атты жиынға Президент Әкімшілігі Басшысының орын­басары Талғат Донақов, Конституциялық кеңес Төрағасы Игорь Рогов, Бас проку­рор­дың бірінші орынбасары Иоган Меркель “Адам құқықтары үшін хартиясы” қоғам­дық қорының атқарушы директоры Жеміс Тұрмағамбетова қатысып, сөз сөйледі. Фо­румның жұмысына сондай-ақ Парламент­тің, Жоғарғы Соттың, құқық қорғау орган­дары мен халықаралық және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты. Мемлекет басшы­сы­ның биылғы жыл­дың тамыз айындағы Жарлығында елімізде қылмыстық саясатты ізгілендіруге басты назар аударылған бо­латын. Шын мәнісінде де, қылмыстық заңнамаларды ізгілендірудің қоғам үшін қажеттілігі орасан екендігін жиында сөз алған сала басшылары атап көрсетті. Өткен жылдарда қылмысқа деген көзқарастың тым қатайыңқырап кетуінен темір торға қамалғандар саны күрт өсіп кеткендігі жасырын емес. Соның нәти­­жесінде қапас­тағылар саны жағынан Қазақ­­стан бүгінде әлемде он жетінші орынды иеленуде, сондықтан да қылмыстық заңнамаларды барынша ізгілендіру мәселесі қазіргі кезеңдегі басты талаптардың біріне айналып отырғандығы сөзсіз. Бұл орайда жиында сөз алған Конс­ти­туциялық кеңес Төрағасы Игорь Ро­говтың “қылмыстық жазаны ізгілендіру, түптеп келгенде қылмыскерлерге жеңіл­­дік жасау деген сөз емес, керісінше, құ­қық қорғау органдарының жұмыс сапа­сын жақсарту” деген салмақты пікірін атап көрсеткен жөн. Сала басшыларының пікірінше, қыл­мыстық заңнаманы ізгілендіру дегеніміз, қоғамда заң талаптарын бұзушылыққа, қылмыстық әрекеттерге деген көзқарасты өзгертіп, оны мүлдем жеңілдету емес. Бұл орайдағы ең басты міндет – құқық қорғау органдарының жұмыстарын жүйелендіріп, бұл бағыттағы жауапкершілікті барынша күшейту. Бас прокурордың бірінші орын­басары Иоган Меркельдің пікірінше “қыл­мыстық заңнамаларды ізгілендіріп, жаза тағайындауда мүмкіндігінше жеңілдіктерді қарастырудың пайдасы орасан”. “Қазақстан Республикасындағы құқық қор­ғау қызметі мен сот жүйесінің тиім­ділігін арттыру туралы” Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығын іске асыру мақсатында ұйымдастырылған жиында сот жүйесіндегі ахуал да қамтылды. Бақыт БАЛҒАРИНА, Алматы.