Соңғы жаңалықтар
Спорт • 27 Желтоқсан, 2025
Тараз қаласындағы «Көне Тараз» тарихи-этномәдени кешенінің көрме залында өткен салтанатты жиында спорт саласы бойынша жыл үздіктері анықталды, деп хабарлайды Egemen.kz.
Басылым • 27 Желтоқсан, 2025
Тобыл-Торғай күйлерінің топтамасы
Арқалықта «Тобыл-Торғай күйлері» деген атпен жарыққа шыққан жаңа кітаптың тұсаукесері өтті. Жинақты бірнеше жыл бойы архив ақтарып, ел аралап, көнекөз күйшілермен кездесіп жүріп құрастырып шыққан – өлкетанушы ғалым Батырлан Сағынтаев пен музыка зерттеуші Ермек Қазмұхамбет. Құрастырушылар Тобыл-Торғай күйшілік мектебіне телініп жүрген 150-ден астам күй тапқан. Жинаққа содан іріктеліп алынған 80 күй еніп отыр. Оның ішінде 11 халық күйі, 69 авторлық туынды бар.
Заң мен Тәртіп • 27 Желтоқсан, 2025
«Қуырдақтың көкесіндей» қаржылық қитұрқы
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев биыл «Ана тілі» газетіне берген сұхбатында: «Заң мен тәртіп» қағидаты – шын мәнінде кемел демократияның тірегі, құқықтық мемлекеттің негізі. «Заң мен тәртіпке» бағынбасақ, құқық нормаларына құрметпен қарамасақ, Әділетті Қазақстанды құрып, оны өркендеген мемлекет ете алмаймыз», деген еді. Бұл ретте, әсіресе халыққа адал қызмет етуге ант берген мемлекеттік қызметшілерге жүктелетін жауапкершілік зор. Алайда еліміздегі мемлекеттік органдардың бәрінде бірдей заң үстемдігі орнап, темірдей тәртіп жолға қойылды деуге әлі ерте.
Руханият • 27 Желтоқсан, 2025
Қоңыртөбенің баурайына жайғасқан Ақтерек ауылынан түлеп ұшқан қаламгер, есімі елге танымал журналист-жазушы, Ақпарат саласының үздігі, халықаралық Жамбыл атындағы және Журналистер одағы сыйлықтарының лауреаты, Жамбыл ауданының құрметті азаматы Гүлзейнеп Сәдірқызының мерейлі жасқа толуына орай, аудандық Мәдениет үйінде «Әйел жаны» атты әдеби-сазды кеш өтті. Атауы айтып тұрғандай әйел тағдырын арқау еткен шығармашылық кешке зиялы қауым өкілдері мен қоғам қайраткерлері, қаламгердің әріптестері мен ауылдастары қатысты.
Руханият • 27 Желтоқсан, 2025
Жазушылар одағының жыл қорытындысы
Астанада алғаш рет «Жас әдебиеттің көкжиегі» тақырыбында Жазушылар одағының жыл қорытындысы өтті. Мәдениет және ақпарат министрлігі мен Жазушылар одағы бірлесіп ұйымдастырған іс-шарада Жазушылар одағының 2025 жылы атқарған жұмыстары қорытындыланып, отандық әдебиеттің қазіргі даму бағыты мен алдағы жоспары талқыланды.
Экономика • 27 Желтоқсан, 2025
Міндетті таңбалауға тағы бір өнім қосылды
Бүгінде міндетті таңбалауға темекі өнімдері, аяқкиім және дәрілік заттар жатады. Енді елімізде сыра өнімдерін өндірушілер мен импорттаушылар да цифрлық таңбалау жүйесіне тіркелуге міндетті.
Экономика • 27 Желтоқсан, 2025
ӘКК кәсіпкерлерге қорған бола алмай тұр...
Облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардан 2006 жылы құрылған әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларының (ӘКК) алдына шағын кәсiпкерлiктi дамыту, әлеуметтiк жобаларды iске асыру, iшкi нарықты бәсекеге қабiлеттi өнiмдермен қамтамасыз ету арқылы өңiрлердiң әлеуметтiк жай-күйiн жақсарту міндеті қойылған еді. Алайда арада өткен жиырма жылға жуық уақыт ішінде ӘКК-лердің тұрақтандыру қорларының көмегімен әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын шектен тыс қымбаттатпай ұстап тұруға және шағын кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған жұмысы мардымды нәтиже берген жоқ. Оған аспанға шарықтап кеткен азық-түлік бағасы айғақ.
Сараптама • 27 Желтоқсан, 2025
Көлік нарығы көңіл көншіте ме?
2025 жыл отандық автокөлік нарығының бүкіл тарихындағы ең табысты болды. Қазақстанның Автокөлік одағының дерегінше, биылғы қаңтар-қараша айларында отандық дилерлерден 207 мың жаңа автокөлік сатып алынған. Бір қарашаның өзінде 25 мың жеңіл көлік сатылған. Бұл нарықтағы айлық сатылымның рекордтық көрсеткіші болып отыр.
Денсаулық • 27 Желтоқсан, 2025
Саламатты қоғам құрудың түп негізі
Халыққа сапалы, қолжетімді, әділ медициналық қызмет көрсету мақсатында енгізілген Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесіне қатысты пікір көп. Әрбір азаматтың денсаулығын сақтауға ортақ жауапкершілік негізінде құрылған, әлеуметтік бағдарланған үлгі өз міндетін хал-қадірінше атқарып келеді. Жыл тоғысында «МӘМС жүйесін қаржыландырудағы жаңа тәсілдер: өзгерістер кімдерге және қалай әсер етеді» тақырыбында өткен баспасөз мәслихатында саладағы соны жаңалықтар жан-жақты баяндалды.
Еңбек • 27 Желтоқсан, 2025
Биылғы жылды Науырзым өңіріндегі «Богдан» шаруа қожалығы табысты аяқтады. Егін өсірумен қатар, асыл тұқымды мал басын көбейтіп отырған шаруашылық жергілікті тұрғындарын еңбекке жұмылдырып, бірталай отбасының ауылда тұрақтап қалуына ұйытқы болып отыр.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Жұмысшы мамандықтары жылы қатардағы еңбек адамдарының мерейін өсірді. Жастардың техникалық мамандықтарға, өндіріс саласына қызығушылығын арттыра түсті. Өз ісінің шеберлері қарапайым еңбек ете жүріп те елдің ыстық ықыласына бөленіп, алғысын арқалауға болатынын жақсы біледі.
Мәселе • 27 Желтоқсан, 2025
Су қауіпсіздігі өзара сенімге тәуелді
Су ресурстары XXI ғасырдың ең күрделі геосаяси және әлеуметтік-экономикалық мәселелерінің біріне айналды. Климаттың өзгеруі, халық санының артуы, ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіптің суға тәуелділігі мемлекеттер арасындағы трансшекаралық су қатынастарын барынша шиеленістіріп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ашхабад форумында БҰҰ жүйесінде су мәселесімен тікелей айналысатын арнаулы халықаралық ұйым құру қажеттігі туралы көтерген бастамасы – осы жаһандық сын-қатерлерге берілген уақтылы әрі жүйелі жауап.
Медицина • 27 Желтоқсан, 2025
Алматы қалалық кардиологиялық орталығында алғаш рет жүрек ауыстыру операциясы жасалып, терминалдық кезеңдегі созылмалы жүрек жеткіліксіздігіне шалдыққан 34 жастағы азаматқа донорлық жүрек салынды.
Экономика • 27 Желтоқсан, 2025
Халықаралық рейтингте мәртебеміз айқындалды
Еліміз жасанды интеллектіні ауқымды енгізу мен цифрлық экономиканың негізгі көрсеткішін тұрақты өсіру арқылы жетекші цифрлық держава мәртебесін нығайтпақ.
Пікір • 27 Желтоқсан, 2025
Осыдан бірнеше жыл бұрын бас құраған екі жас шетелдік дипломдарымен елге келіп жұмыс іздеді. Тәуірін тапты-ақ. Бірақ береке таппады. Өйткені тәжірибесіз маманға беретін жалақының жартысы пәтер жалдаудан, жартысы жүріп-тұру мен тамақтан артылмайды. Ақыры шетелге кетті, бақшаға барып жидек терді.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Жуырда Өңірлік коммуникациялар қызметінде Мемлекеттік қызмет істері агенттігі департаменті басшысының орынбасары Шынарай Әлімхан мен Алматы қаласы әкімі аппаратының этика жөніндегі уәкілі Мамай Ахетов сыбайлас жемқорлыққа қарсы білім беруді дамыту және мемлекеттік қызметшілер арасында этикалық қалыпты нығайту бағытында атқарылып жатқан жұмыс жөнінде мәлімет ұсынды.
Сұхбат • 27 Желтоқсан, 2025
Дархан Ахмед-Заки: Президент реформасы жоғары білімге тың серпін береді
Білім мен ғылым мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін айқындауда үлкен маңызға ие. Сондықтан еліміз осы салаға айрықша көңіл бөліп отыр. Кейінгі жылдары Мемлекет басшысының бастамасымен осы бағытта кешенді реформалар жүзеге асып жатыр. Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университетінің басқарма төрағасы-ректоры Дархан Ахмед-Закимен ғылым, жоғары білім саласының дамуы жөнінде әңгіме өрбіттік.
Тұлға • 27 Желтоқсан, 2025
Елімізге танымал тау тұлғалардың дені ауылдан шыққан. Содан ба, олардың бойынан қазақылықтың иісі аңқып тұрады. Өйткені олар ұлттық тәлім-тәрбиенің қайнарына қанып өскен. Ата-әженің ертегісін тыңдап, ұлтымызға тән бар асыл қасиетті бойларына сіңірген. Сондай айтулы азаматтың бірі, биология ғылымдарының докторы, профессор Сардарбек Әбиұлы.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Павлодар қаласында 2022 жылдан бері «Ақ сиса» оңалту орталығы жұмыс істейді. Бұл ұжымды білікті дәрігер Әйгерім Қабылбекова басқарады. Орталықта түрлі сырқат, жарақатпен келген, оның ішінде сүйегін сындырған, инсульт, инфаркт алған науқастарды оңалтып, денсаулығын жақсарту жұмысы жүргізіледі.
Инфографика • 27 Желтоқсан, 2025
Ізденіс өндірісті қуаттандырады
Кейінгі 5 жылда ғылым көшіне жастардың жаңа легі қосылды. Ғылымға құлшынысы зор жастар ғылымның қай саласында да ілкімді жобаларды іске асырып, жоғары нәтижеге қол жеткізіп отыр. Сарапшылар ғылым саласында қалыптасқан осы бір серпілісті бәсеңдетіп алмауды айтады. Бұл үшін ғылымға бөлінетін қаражат пен технологиялық жетістіктерді жетілдіру маңызды.
Мирас • 27 Желтоқсан, 2025
«Дегенде Балқадиша, Балқадиша...»
Ақан серінінің «Балқадиша» әні Көкшетау мен Атбасар дуандарында би болған атам Беген бидің (Бекмағанбет) Дүйсенбайұлының (1864–1950, Беген ауылы, Зеренді ауданы), досы Ыбырай бидің (Қараөткел, Зеренді ауданы) қызы Балқадишаға арналған. Оның шын есімі – Төкен.
Жасанды интеллект • 27 Желтоқсан, 2025
Өнеркәсіпке енгізілген жасанды интеллект
«Astana Hub» алаңында «Industrial AI Acceleration 2025» бағдарламасының қорытындысы жарияланды. Бұл – еліміздегі өнеркәсіп пен орта бизнес ұйымдарының қызметіне жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізуді көздейтін салалық акселерация.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Әлеуметтік масылдықтың мәні неде?
Мемлекет ағзасы – қоғам, ал оның әрбір жасушасы – адам. Жеке адамның болмысындағы жақсы-жаман қасиеттер қоғамның да ахуалынан хабар береді. Адам бойындағы жалқаулық, тоғышарлық, масылдық сияқты мінез кеселдері халық санасына да сіңіп, бүгінде рухани дерттің айқын белгілеріне айналды. Ғылым тілінде мұндай құбылыс «әлеуметтік паразитизм» деп аталады.
Жасанды интеллект • 27 Желтоқсан, 2025
ЖИ стартабын қалай құруға болады?
Бүгінде жасанды интеллект технологиялары жаһандық экономиканың негізгі қозғаушы күшіне айналды. Сарапшылардың бағалауынша, 2030 жылға қарай жасанды интеллект нарығының көлемі 1 триллион АҚШ долларына жетпек. Бұл – технологиялық компаниялар үшін ғана емес, кәсіпкерлерге де өз жобасын нарыққа ұсынуға берілген мүмкіндік. Алайда осы мүмкіндікті бизнеске айналдыру идея айтудан әлдеқайда күрделі іс. Елімізде ЖИ-стартаптарды құрудың қандай жолы бар, қалай дамыту қажет деген сауалдардың жауабын оқырман назарына ұсынамыз.
Digital • 27 Желтоқсан, 2025
Цифрлық дәуірдегі ақпараттық иммунитет
Қазіргі ақпараттық ағында манипулятивті контенттің қаупі басым. «JastarX» жобасының биылғы қорытынды диалогі жас буынның цифрлық дәуірдегі қауіпсіздігіне арналды. Ұлттық музейдегі басқосуда Мәжіліс депутаттары, сарапшылар, медиаменеджерлер мен психологтер бой көрсетті.
«Таза Қазақстан» • 27 Желтоқсан, 2025
Қоршаған ортаны көркейтетін экологиялық бағдар
Елімізде экологиялық қауіпсіздік пен қоршаған ортаны қорғау мәселесі кейінгі жылдары мемлекеттік саясаттың стратегиялық басымдықтарының біріне айналды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Экология және табиғи ресурстар министрлігі әзірлеген «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасы осы бағыттағы жүйелі әрі ұзақмерзімді жұмыстың негізі болып отыр.
Инфографика • 27 Желтоқсан, 2025
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен БҰҰ Бас Ассамблеясы 2026 жылды тұрақты даму мақсатында Халықаралық волонтерлер жылы деп жариялады. Осыған байланысты биыл Мәдениет және ақпарат министрлігі жанынан Ұлттық ұйымдастыру комитеті құрылды.
Абай • 27 Желтоқсан, 2025
Ұрпаққа аманатталған асыл мұра
Ғалымдар Абайтанудың 136 жылдық (1889–2025) тарихын үш кезеңге бөліп, саралайды. Олар: Абайтанудың М.Әуезовке дейінгі кезеңі (1889–1934), осы ілімнің негізін салу жолындағы М.Әуезов кезеңі (1934–1961) және одан кейінгі ғылыми талдаулар мен ізденістер кезеңі. Ұлы ақын шығармашылығын зерттеу кезеңдерінің Мұхтар Омарханұлының есімімен «үкіленуі» Абайтанудың іргетасын қалап, оның «ығы зор» панасы болған ғұламаның тума таланты мен қажыр-қайраты тұрғысынан әбден заңды.
Сұхбат • 27 Желтоқсан, 2025
Лаура САНСЫЗБАЕВА: Z ұрпақ көп нәрсеге жаңаша қарайды
Саяси-экономикалық, әлеуметтік жағдай һәм технологияның дамуы әр ұрпақтың ұстанатын құндылықтары мен мінез-құлық ерекшеліктеріне айтарлықтай ықпал етеді. Мәселен, қазіргі жасанды интеллект пен нейрожүйелердің өркендеген шағында дүниеге келген жастардың бұрынғы буыннан өзгешелігі көп. Кейбір дағды не қарым-қабілет бір-бірінің бойынан табылмауы да заңдылық. Ұрпақтар арасындағы мұндай алшақтықты зерттеу қаншалықты маңызды? Осы төңірегінде «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы талдау және коммуникация басқармасының сарапшысы Лаура САНСЫЗБАЕВАМЕН әңгімелестік.
Зерде • 27 Желтоқсан, 2025
Қазақта «Жақсының аты, ғалымның хаты өлмейді» деген сөз бар. Кейінгі ұрпаққа рухани қазына қалдырған Баянауыл ауданының тумасы Қадыр Баспақұлы Тайшықовтың өмір жолы мен әдеби мұраларын насихаттау – бізге жүктелген ұлы міндет.
