Азаматтық қоғам міндеттері ауқымды

Кеше Астанадағы Ұлттық музейде VII Азаматтық форум өтті. Қоғамдық ұйымдар мен мемлекеттік органдар арасындағы өзара ықпалдастықты дамытуда ерекше орны бар бұл жиын ел Тәуелсіздігінің 25 жылдығы аясында ұйымдастырылды. Форумға Мемлекеттік хатшы Гүлшара Әбдіқалықова, Премьер-Министрдің орынбасары Иман­ғали Тасмағамбетов, Парламент депутаттары, орталық және жергі­лікті атқарушы органдардың басшы­лары, сарапшылар, халықаралық ұйымдардың, республикалық және өңірлік ҮЕҰ мен БАҚ өкілдері қатысты. «Азаматтық қоғам да­муы­­ның жағдайы және перс­пек­ти­валары» тақырыбында өт­кен фо­румның пленарлық оты­ры­сында Г.Әбдіқалықова Мем­ле­кет басшысы Нұр­сұл­тан Назарбаевтың жиын де­ле­гат­та­ры­на арнаған құт­тық­тау хатын оқып берді. «Тәу­елсіздіктің 25 жылдық ме­рей­лі белесінде біз бүкіл ел бо­лып Қазақстан жо­­лының қорытындыларын шы­­ғарудамыз. Оның орасан мол табысының елеулі бө­лі­гі азаматтық секторға тие­сі­лі. Сіздердің белсенді және жа­­­са­мпаз еңбектеріңіз әр­дай­­ым қоғамымыздың әл-ау­қа­тын арттыруға және Тә­уе­л­сіз­­­дігіміздің нығаюы жолына жұм­салсын!», – делінген Пре­зи­денттің хатында. Бұдан кейін сөз алған Пре­мьер-Министрдің орынбасары Иманғали Тасмағамбетов бүгінгі таңда күллі Қазақстан бойынша 18 092 үкіметтік емес ұйымдар тіркелгенін айта келіп, олардың ішіндегі 8 307 ұйым белсенді жұмыс істейтіндігін жеткізді. Бұл жалпы көрсеткіштің 40 пайызын ғана құрайды. – Елдегі ҮЕҰ-ның негізгі құ­рылымы көп жағдайда аза­мат­тарды толғандыратын про­б­лемаларды сипаттайды. Бұл тұрғыда біз үкіметтік емес сек­торларды қуаты мен қабі­л­е­ті жағынан қоғамдағы оң өз­ге­ріс­тердің қозғаушы күші бо­ла алатын ниеттестер қауым­да­с­тығы деп білеміз, деген И.Тасмағамбетов Қазақстан бо­йы­н­­­­ша белсенді үкіметтік емес ұйым­­­дар желісі дамыған 5 өңірді ерек­ше атап өтті. Олар – Астана, Ал­маты қалалары, Ақтөбе мен Жам­был және Оңтүстік Қазақ­­- с­тан облыстары. Жалпы, қазіргі қоғамымызда осы тақылеттес ұйымдар тұрақ­ты негізде 27 мың адамды жұ­мыс­пен қамтыса, олар ұсы­натын қызметтің негізгі түрлері әлеу­меттік саланың барлық бөлі­гін қамтиды. Атап айтқанда, жас­тар саясаты мен балалар бас­тамасы, халықтың әлеуметтік аз қамтылған тобын қолдау, бі­лім және ғылым, спорт және дене тәрбиесі, саламатты өмір салтын насихаттау, азамат­тар­дың құқықтары мен заң­ды мүдделерін қорғау, ген­дер­лік мәселелерді шешу, қор­шаған ортаны қорғау, өнер мен мәдениетті дамыту сала­сын­да жұмыс жасайтын ұйым­дар, сондай-ақ, ұлттық бір­лік пен қоғамдық келісімді ны­ғайтуға, тарихи-мәдени құн­дылықтарды қорғауға, мем­лекеттік тілді дамыту, де­мог­рафиялық проблемаларды шешуге бағытталған қоғамдық бірлестіктер болып кете береді. Десек те, Премьер-Министр­дің орынбасары өз сөзінде жоға­ры­да аталған әлеуметтік сала са­тыларының ішіндегі білім беру жүйесіне ерекше тоқталды. Оның маңыздылығына басымдық бере сөйлеген ол, қазір бұл сала­да жаңғыртудың жаңа кезеңі бас­тал­ғанын баяндады. – Нақтырақ айтқанда, 2016 жылдан бастап 2019 жылға дейін орта білім ұйымдары жүйесінде кезең-кезеңімен оқытудың жаңа мазмұнына көшу жоспарланған. Жаңа оқулықтар, бағдарламалар мен оқыту әдістері механикалық оқытудан функционалдық сау­ат­тылыққа бағытталады. Яғни, өз білімі мен дағдыларын логи­калық қолдануға үйрететін бо­лады, – деді Премьер-Министр­дің орынбасары. Сонымен қатар, форум мін­берінен маман даярлау мақ­сатында Ұлттық біріңғай тес­тілеу жүйесін жетілдіру, бітіру емтихандары мен ЖОО-ға түсу емтихандарын бөлуді қарастыру жайы да айтылды. Мұнда негізгі басымдық бітірушілердің терең білі­мін, білімнің жүйелілігі, толық­тығы, талдау, қорыту, жік­теу мүмкіндіктерін анықтайтын дағ­дыларды тексеруге бағыт­та­ла­тындығын айта кеткен жөн. Сол сияқты, кәсіптік және техникалық білім беру саласын­да мамандарды даярлаудың дуал­ды жүйесіне көшу жүзеге ас­қан болса, келер жылдан бас­тап бұл жүйе тегін жұмысшы маман­дықтарын оқыту бары­сын­да теория мен практика ара­сындағы кемшілікті жоюға кө­мек­теседі деп күтілуде. – Қазір жоғары білім беру саласында ЖОО-ның авто­ном­дылыққа көшуі және олар­дың академиялық, қар­жы­лық тәуелсіздігін кеңейту жүр­гізілуде. Өздеріңіз байқап отыр­ғандай, барлық білім беру желісі жаңғыртылуда. Осы орай­да, аталған жаңа өзгеріс­тер­ді ендіруде талқылау, талдау, нақ­тылау процесіне өздеріңізді бел­сене қатысуға шақырамыз. Сондай-ақ, заман талабына сай, әлемде бірінші орынға қосымша қабілет пен дағдыларды қоятын түбегейлі трансформация жүріп жатқанын ескеріп, бұл мәселеге де қызу атсалысуларыңызды қалаймыз. Өйткені, қосымша білім берудің үлкен сұранысқа ие болуы қуантарлық жайт. Мәселен, бір ғана Астанада 271 дамыту орталығы жұмыс жа­са­­ғанымен, өкінішке қарай ро­бото­техника, компьютерлік бағ­дарламалау және графика сияқты техникалық мамандықтар бой­ын­ша қосымша білім беру қыз­меті мүлдем аз болып отыр, – деді Вице-премьер. – Сондықтан да техникалық мамандықтар бойынша қосымша білім беру қызметі мүлдем аз болғандықтан, осы олқылықтың орнын толтыруға азаматтық сектор және бизнес құрылым өкіл­дерін аталған қызметке же­дел қосылуға шақырамын. Себе­бі, осы бағыттағы жоба­лар­ды әзір­леу өте тиімді болар еді деп са­наймын, – деген Иманғали Тасмағамбетов келер жылдан бастап белсенді әрекет еткен ҮЕҰ-ға сыйақы берілетіндігін тілге тиек етті. – Біз 2017 жылдан бастап Қазақстанда үкіметтік емес ұйымдарға сыйақы беру­ді жос­пар­лап отырмыз. Бұл сый­ақы ұйымдардың жар­ғы­лық мақ­саттарына, инсти­ту­ционалды да­муына, қыз­меткерлердің бі­лі­к­тілігін кө­те­руге, бірлестіктің материалдық ба­засын нығайтуға жұмсалатын бо­лады. Үкіметтің атынан берілетін сыйақы қоғамдық ұсыныстар мен олардың қыз­метін бағалауды ескере отырып, әлеуметтік жобаны сәтті жүзеге асыр­ған ұйымдарға ғана бері­леді. Ал оған үміткерлерді ірік­теу құзыретті орган жанындағы ҮЕҰ-мен іс-қимыл жөніндегі үйлестіру кеңесінде жүргізіледі. Сыйақы алуға өтінім жолдаған әрбір ұйым кеңес мүшелері мен тәуелсіз сарапшылардан құралған сараптау комис­сия­сының бағалауынан өтеді, – деді ол. Естеріңізге сала кетейік, өт­кен жылы ҮЕҰ туралы заң­ның қабылдануымен «ҮЕҰ үшін грант» түсінігі енгізілген бола­тын. Содан бері гранттарды беру­ді гранттық қаржыландыру операторы ретінде – «Азаматтық бастамаларды қолдау орталығы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы жүзеге асырып келеді. Ал биылғы жылда ҮЕҰ грант беру үшін 208 млн теңге қаржы бөлінген. Тамыз айында оператор 11 жоба бойынша бай­қау өткізіп, жеңімпаздар қазір­гі уақытта жобаны жүзеге асы­ру­да. Осымен жетінші рет ұйым­дас­­­тырылып отырған атал­мыш фо­румдағы сөзін қо­ры­тын­ды­лаған Иманғали Тас­ма­ғамбетов атажұртқа кө­шіп кел­ген шеттегі қан­дас­т­ар­ы­мыздың саны 6 есеге артқа­нын жеткізді. – Сіздердің назарларыңызды та­­ғы бір өзекті бағыт – Қазақ­стан­ға келген отан­дас­та­ры­мыз­ды әлеуметтік бейім­деу мә­­се­лесіне аударғым келеді. Алай­­­да, мемлекет пен ҮЕҰ өз әлеу­­­етін бұл мәселеде де дұрыс қол­­­дана алмай отыр. Биылғы жы­лы елі­мізге 11 мың отбасы кө­­шіп келді. Бұл өткен жылмен са­­лыстырғанда 6 есе көп. Отан­дас­тарымыз құжаттарды рә­сім­деу, білім алу, әлеуметтік бейімделу тұрғысында көмекке зәру. Дәл осы мәселеде ҮЕҰ-ның рөлі ерекше маңызды деп білемін. Өйткені, оралмандарды жаңа қоғамға әкімшілік меха­низм­дерді қолдана отырып бейім­деу­ге болмайды. Мұны тек олар­ды бірте-бірте қоғамдық құ­рылымдарға тарту арқылы жү­зеге асыруға болады, – деді Вице-премьер. Форум барысында «Ата­мекен» ҰКП басқарма тө­­ра­­ға­­­сының орынбасары Мұ­рат Әбенов, Форум жұ­мыс­­шы тобының басшысы Айгүл Со­­­­­ловьева, Ақтөбе об­лы­сы Үкі­­­меттік емес ұйым­дар қа­уым­­­дастығының пре­зи­­­­­де­н­ті Ай­гүл Дүйсенова, Қо­с­­­­танай об­­лыс­ындағы «Пе­ре­кре­с­ток» қоғамдық қоры­ның тө­ра­ға­сы Алексей Куликов, Қа­ра­ған­ды облысы Азаматтық алья­н­­сы қоғамдық бірлестігінің ди­рек­­­торы Наталья Вшивцева сөз сөй­­леп, азаматтық қоғамның ел Тәу­­елсіздігі жылдарындағы ат­қар­­ған қызметі, оның рөлі жө­нін­­­де айтып берді. Мәселен, ақтөбелік Айгүл Дүйсенова 25 жыл ішінде үкі­меттік емес ұйымдар тәуелсіз елі­мізбен бірге есейіп, белсенді аза­маттық қоғамға айналғанын, көп­теген жұмыстар аталған құ­рылымдардың көмегімен жүзеге асырылып жатқанын айта келіп, Ақтөбе облысында қазіргі кезде азаматтық сектор мен жергілікті биліктің қарым-қатынасы жаңа деңгейге көтерілгенін сөз етті. – Жасыратыны жоқ, биылғы жылы Ақтөбе қаласында бол­ған оқиғалардан кейін бүкіл ел­дің назары бізге ауды. Бұл жағ­дай  барлығымыз үшін үлкен сын болды. Бұл оқиғаның орын алуына барлығымыз жауап­тымыз. Дегенмен, аталған жағдай бізді, Ақтөбе жұртшылығын одан әрі  біріктіріп, жұмылдыра түсті. Сондықтан «бір жең­нен қол, бір жағадан бас шы­ғарып», терроризм, экстремиз­м індетімен қоғам болып, ел бо­лып күре­суіміз қажет. Қазіргі әлем­де түр­лі құбылыстар орын алып жат­қан кезде, ең басты мін­дет – бірлігімізді сақтап, ел игі­лігі  жо­лында аянбай еңбек ету. Мұны біз­ден Мемлекет бас­шысы талап етеді, мұны қо­ғам талап етеді, – деді Ақтөбе облысының өкілі. Форум аясында де­ле­гат­тар­дың орталық мем­ле­­кет­тік ор­гандар бас­шы­ла­ры­мен кез­де­суі өтті. Сон­дай-ақ, мем­ле­кет­тік ор­ган­дар мен аза­маттық қо­ға­мның өза­ра іс-қимылын және әлеу­­меттік қыз­мет көрсету са­па­сын жет­іл­діру мәселелері тал­қы­ланды. Бұдан бөлек, форум бары­сын­да үкіметтік емес ұйым­да­р­дың жетістіктерін көрсететін көр­ме ұйымдастырылды. Онда Қазақстан Тәуелсіздігінің қа­лып­­тасуы мен нығаюындағы қо­­ғам­дық бірлестіктердің қосқан үле­сі таныстырылды. Сондай-ақ, ­рес­публикалық «Таным» бай­қау­ының жеңімпаздарын сал­танатты марапаттау рәсімі өтті. Қорытындылай айтқанда, VII Азаматтық форумның де­ле­гаттары өздерінің барлық күш-жігерлерін ел дамуы үшін жұм­сау­ға ниетті екендерін білдіре оты­рып, алда атқарылуы тиіс міндеттерін белгіледі. Жолдыбай БАЗАР, Нұрлыбек ДОСЫБАЙ, «Егемен Қазақстан»