«Қазақстан» атауы қайдан шыққан?

Журналист Тілекқабыл Боранғалиұлының осы аттас мақаласында «Қазақстан» атауының түп-төркіні мен шығу тегі зерттелінеді. «Бір қызығы, біз тарих оқу­лықтарында «Ежелгі Қазақ­стан», «бәлен ғасырдағы Қа­зақ­стан» терминін жиі қол­дан­ғанымызбен, бұл жиыр­ма­сыншы жылдар ғана дү­ниеге келген тым жас атау. Ғылымға оның бұған дейін небәрі екі рет қолданылғаны белгілі» дей келе, журналист оның алғашқы түбірі «қазақ» сөзінің шығу тегін бұрын-соңды тарихшыларымыз бен тілші ғалымдарымыз мол зерт­теп, көп жазғандығын, оларға тың жаңалық, тосын пікір қосу қиын екендігін айтады. Мақаланың енді бір жерінде «стан» тіркесін тарихи тұр­ғыдан қарастыра келе, бұл қазақтың да, орыстың да сөзі емес, парсының – ел, жер, орын деген мағынаны білдіретін ұғымы екендігін айтады. «Қуатты парсы жұрты ерте ғасырларда төрт құ­быласына тыныштық бермей, бірде Қырымға, бірде Сыр бойына, арғы жағында Ауған мен Үндіге шапқыншылық жасап тұрған ғой. Ауғанстан, Үндістан, Пәкстан елдерінің бүгінгі атауында сол тарихи оқи­ғалардың таңбасы сақ­талған. Түрік тайпалары мекен еткен аймақты алдымен – Түркістан, кейіннен – Дешті Қыпшақ (Қыпшақ даласы), Моғолстан (Моғолдар мемлекеті) деп алғаш атаған да пар­сы­лар екен. «Стан» секілді «дешт» атаулары Иран жерінде қазір де жиі кездеседі» дейді. Қазақстан атауының да осы заңдылықтарға сәйкес қалыптасып, тілімізге сіңісті болып кеткенін жеткізеді. Журналист сөзінің соңына таман 1911 жылы Ордада шыққан тұңғыш қазақ газет­терінің бірінің «Қазақстан» аталғандығын айта келе, «иә, «стан» бізге жат болса, ре­волюцияға дейін шыққан газетіміз «Қазақстан» аталар ма еді? Абайдың Ақылбайы өткен ғасырда өз қиссасын «Дағыстан» атар ма еді?» дей келе, бұл терминнің Кеңес одағынан қалған мұра емес екендігін, оның тарихы әріде екендігін жеткізеді.