Ұлағат ұясы

Астана қаласының 20 жылдық мерейтойы қарсаңында қазіргі қоғамның пас­сионарлық тізгінін ұстаған қайраткер Нұрсұлтан Назарбаевтың саяси-тарихи өмір-тарихына қатысты дәлел-дәйектермен танысу мақсатында, 1997-2004 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасы Президентінің резиденциясы, қазіргі Тұңғыш Президент музейіне ат басын бұр­дық. 

Егемен Қазақстан
06.07.2018 3602
2

Бұл мекеме 2004 жылы Елбасы резиденциясы сол жағалаудағы Ақордаға қоныс аударған сәттен бастап, жаңа заман, яғни тәуелсіздік тарихының ұла­ғат­ты ұясы ретінде жұмыс істей бастаған. Жалпы ау­мағы – 12 мың шаршы метр. Мұнда жүз­деген мың құжат пен құнды жәдігер шо­ғыр­ланған. Бұлар атаулы 15 залға бө­лініп орналастырылған екен.

Қазір мекеменің құрылымдық және әкім­шілік басқару жүйесі өзгеріпті. Яғни 2016 жылы елімізде мемлекет тари­хын жүйелі зерттеу мақсатында көп­функционалды ғылыми-талдамалық жә­не гуманитарлық-ағартушылық «Назарбаев орталығы» құрылғандықтан атал­мыш музей осы мекеменің құрамына енгі­зіліпті. 

Кейбір құнды жәдігерлер жаңа орта­лық­қа, сонымен қатар, сол жаға­лаудағы Елбасы мұрағатына бөлінгенімен экспозиция залдары сол қалпында сақталған. Бұл реткі сапарымызда Елбасына және елорда тарихына қатысты соңғы жылдары табылған тың деректермен танысып, онымен өз оқырмандарымызды хабардар етуді мақсат тұттық.

Сонымен алғашқы бас сұққанымыз – «Атамекен» залы. Мұнда Президенттің бала­лық шағы, жігіттік дәурені жайлы деректер сақталған. Атап айтқанда, Елбасының атасы Назарбай бидің 1911 жылы қаза болғаны жайлы Верный уезі басшысының орысша жазған хаттамасы, Әлжан анамыздың қолының табы сіңген тігін мәшинесі мен Әбіш атамыз қолданған ұстара-бәкіні көзіміз шалды. Және Нұрсұлтан Әбішұлының 1954-55 оқу жылдарындағы оқу үлгерімі жазылған табельді көрдік. Кілең бестік. Бізге жолбасшылық жасап жүрген Қазақ­стан Республикасының Тұң­ғыш Президенті – Елбасы кітап­ха­насы директорының орынбасары Бота­көз Мұттахиденқызы осы залды қызық­тау­шылар өте көп, соны пайдаланып, Елбасының оқуда озат, қоғамдық жұ­мыс­­тарға белсенді қатысқанын және өте қарапайым қазақ отбасында өскенін үл­гі ретінде көрсетіп, үнемі насихаттаймыз дейді. 

Мұндағы тағы бір тарихи құжат Қаскелең аудандық «Коммунизм үшін» газетінің 1958 жылғы 16 наурыз күнг­і саны (2-сурет). Газетке 9 сынып оқушысы Нұрсұлтанның қытайлық Чжоу Бай Сяо деген жігітке жазған «Алыстағы қытайлық досыма» дейтін ха­ты жария­ланыпты. Осы оқиға жайлы сол тұста газет редакторы болған Үсенбай Тастанбековтің естелігінде, бір қытайлық жас БЛКЖО Орталық комитетіне хат жазып, кеңестік замандасымен танысқысы келетіні жайлы өтінген екен. Ол хатты Мәскеу Қазақстанға жібереді. Ақыры хатқа жауап беруге лайық тұлға ретінде жас Нұрсұлтан таңдалыпты. Осыдан 5-6 жыл бұрын қытай елінен келіп, музейді аралаған бір журналист хатты көріп, еліне барған соң жоғарыдағы Чжоу Бай Сяоны іздейді. Бірақ онымен кезіге алмаған. Өйткені, бұл кісі 2014 жылы бақилық болыпты. Бір қызығы, Чжоу Бай Сяо Қытай еліне еңбегі сіңген ардақты ұстаз бопты.

Соңғы жылдары мекеменің ғылыми қызметкері Ләйла Омарова бастаған топ Нұрсұлтан Әбішұлының туған ме­ке­ні мен жас кезінде жұмыс істеген өңірлерді аралап, Нұрекең жайлы деректер жинастырумен шұғылдануда. Осынау ізденіс барысында табылған құжаттар мен фотодеректер шынында құнды әрі көпшілік назарына толық ұсыныла қоймапты. Соның бірі – жас натуралистердің 1957 жылғы суреті. Барлығы 26 адам. Бәрінің омырауында медаль. Тура ортада маңдайы жарқырап Нұрсұлтан Әбішұлы тұр (3-сурет). Зерттеуші Ләйла Әріпқызы берген мәліметке сү­й­ен­сек, осы жылдары қаскелеңдік бір топ натуралист жастар өздері қолмен өсірген көкөністерін 1956 жылы Мәскеуде өткен халық шаруашылығы жетістіктерінің көрмесіне жібереді. Бұл дүниелер ұйымдастырушыларға ұнап, топ мүшелері медальмен марапатталған. Фото-құжатты сақтаушы Валентина Дун­дыч оны 2011 жылы музейге тап­сыр­ған. Өзі қазір Шамалған ауылында аман-есен тұрып жатыр. 

Жоғарыда Нұрсұлтан Әбішұлы жас шағында қоғамдық жұмысқа белсене араласқаны жайлы айттық. Бұл сөзі­міз­ге дәлел боларлық құжаттар музей төрінен орын алыпты. Соның бірі – жас Нұрсұлтан жолдастарымен бірге тұңғыш ғарышкер Ю.А.Гагаринмен жолыққан сәт бейнеленген фото (1-сурет). Осы оқиға жайлы Елбасының замандасы ақтөбелік Үкітай Байжомартов былай депті: «1962 жылы сәуір айында Мәскеуде БЛКЖО-ның ХІV съезі өтті. Осыған өкіл ретінде теміртаулықтар атынан Нұрсұлтан Әбіш­ұлы барды. Қазақстандық делегация құрамында мен де болдым. Нұрекеңнің дипломатиясы арқасында ғарышкермен бірге фотоға түстік».

Одан кейін назарымызда аударған тағы бір құжат «Комсомольская правда» газетінің 1964 жылғы 16 қаңтар күнгі саны. Мұнда көппен бірге жас жігіт Нұрсұлтанның фотосы жарияланыпты. Орталарында ғарышкер В.Быковский тұр. Осы кісі космосқа аттанғанда өзімен бірге БЛКЖО-ның оншақты төсбелгісін ала барыпты. Ғарыштан оралған соң кеңістікті кезіп келген төсбелгілерді Одақ көлемінде аты танымал жастарға тапсыру мәселесі қозғалып, 15 республика ішінен үміткерлер ізделеді. Осы таңдаудың бірі қазақстандық Нұрсұлтан Назарбаевқа бұйырыпты. 

Сапар соңында біз 1997-2004 жылдары Президент отырған 1-ші және 2-ші кабинетті шолып қарадық. Кеңсенің төріне мемлекеттік рәміздер: Мемлекеттік Ту, Елтаңба, Әнұран және ел Президентінің ерекшелік бел­гі­сін білдіретін штамп тұр. Жұмыс үс­те­лінде қаламсабы, қолымен толтыр­ған күнделіктері жатыр. Ал «Күміс зал­ға» Елбасын марапаттаған шет мем­лекеттердің жоғары дәрежелі орден­де­рі қойылыпты. Бұлардан басқа «Қау­іп­-
сіздік кеңес залы», «Мәжіліс залын» ара­лап көріп, «Қарулар коллекциясын» тамашаладық. Осындағы аса қымбат қа­рулардың бәрі Нұрсұлтан Әбіш­ұлы­на тарту етілген дүниелер. Музейге ке­лу­шілердің таңданысын тудырып, ерік­сіз назар аударуға мәжбүр ететін орын – «Күмбезді зал». Дәл осы жерде Елбасы Н.Назарбаев 1997 жылдың 10 желтоқсанында «Ақмола қаласын елі­міз­дің астанасы» деп жариялаған. 

Музейде біз айтпаған қаншама тарих тұнып жатыр. Бұндағы жәдігерлер уақыт өткен сайын құндылығын арттырары сөзсіз. Сондықтан да болар мекеме ғимараты республикалық деңгейдегі Қасиетті нысандар тізіміне еніпті. Сондай-ақ мұнда 2010 жылдан бастап «Елбасытану» атты курс-сабақтар өткі­зі­ліп, бұл шара соңғы жылдары барлық облыстарды қамтып отыр екен.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу