Ұлағат ұясы

Астана қаласының 20 жылдық мерейтойы қарсаңында қазіргі қоғамның пас­сионарлық тізгінін ұстаған қайраткер Нұрсұлтан Назарбаевтың саяси-тарихи өмір-тарихына қатысты дәлел-дәйектермен танысу мақсатында, 1997-2004 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасы Президентінің резиденциясы, қазіргі Тұңғыш Президент музейіне ат басын бұр­дық. 

Егемен Қазақстан
06.07.2018 2178

Бұл мекеме 2004 жылы Елбасы резиденциясы сол жағалаудағы Ақордаға қоныс аударған сәттен бастап, жаңа заман, яғни тәуелсіздік тарихының ұла­ғат­ты ұясы ретінде жұмыс істей бастаған. Жалпы ау­мағы – 12 мың шаршы метр. Мұнда жүз­деген мың құжат пен құнды жәдігер шо­ғыр­ланған. Бұлар атаулы 15 залға бө­лініп орналастырылған екен.

Қазір мекеменің құрылымдық және әкім­шілік басқару жүйесі өзгеріпті. Яғни 2016 жылы елімізде мемлекет тари­хын жүйелі зерттеу мақсатында көп­функционалды ғылыми-талдамалық жә­не гуманитарлық-ағартушылық «Назарбаев орталығы» құрылғандықтан атал­мыш музей осы мекеменің құрамына енгі­зіліпті. 

Кейбір құнды жәдігерлер жаңа орта­лық­қа, сонымен қатар, сол жаға­лаудағы Елбасы мұрағатына бөлінгенімен экспозиция залдары сол қалпында сақталған. Бұл реткі сапарымызда Елбасына және елорда тарихына қатысты соңғы жылдары табылған тың деректермен танысып, онымен өз оқырмандарымызды хабардар етуді мақсат тұттық.

Сонымен алғашқы бас сұққанымыз – «Атамекен» залы. Мұнда Президенттің бала­лық шағы, жігіттік дәурені жайлы деректер сақталған. Атап айтқанда, Елбасының атасы Назарбай бидің 1911 жылы қаза болғаны жайлы Верный уезі басшысының орысша жазған хаттамасы, Әлжан анамыздың қолының табы сіңген тігін мәшинесі мен Әбіш атамыз қолданған ұстара-бәкіні көзіміз шалды. Және Нұрсұлтан Әбішұлының 1954-55 оқу жылдарындағы оқу үлгерімі жазылған табельді көрдік. Кілең бестік. Бізге жолбасшылық жасап жүрген Қазақ­стан Республикасының Тұң­ғыш Президенті – Елбасы кітап­ха­насы директорының орынбасары Бота­көз Мұттахиденқызы осы залды қызық­тау­шылар өте көп, соны пайдаланып, Елбасының оқуда озат, қоғамдық жұ­мыс­­тарға белсенді қатысқанын және өте қарапайым қазақ отбасында өскенін үл­гі ретінде көрсетіп, үнемі насихаттаймыз дейді. 

Мұндағы тағы бір тарихи құжат Қаскелең аудандық «Коммунизм үшін» газетінің 1958 жылғы 16 наурыз күнг­і саны (2-сурет). Газетке 9 сынып оқушысы Нұрсұлтанның қытайлық Чжоу Бай Сяо деген жігітке жазған «Алыстағы қытайлық досыма» дейтін ха­ты жария­ланыпты. Осы оқиға жайлы сол тұста газет редакторы болған Үсенбай Тастанбековтің естелігінде, бір қытайлық жас БЛКЖО Орталық комитетіне хат жазып, кеңестік замандасымен танысқысы келетіні жайлы өтінген екен. Ол хатты Мәскеу Қазақстанға жібереді. Ақыры хатқа жауап беруге лайық тұлға ретінде жас Нұрсұлтан таңдалыпты. Осыдан 5-6 жыл бұрын қытай елінен келіп, музейді аралаған бір журналист хатты көріп, еліне барған соң жоғарыдағы Чжоу Бай Сяоны іздейді. Бірақ онымен кезіге алмаған. Өйткені, бұл кісі 2014 жылы бақилық болыпты. Бір қызығы, Чжоу Бай Сяо Қытай еліне еңбегі сіңген ардақты ұстаз бопты.

Соңғы жылдары мекеменің ғылыми қызметкері Ләйла Омарова бастаған топ Нұрсұлтан Әбішұлының туған ме­ке­ні мен жас кезінде жұмыс істеген өңірлерді аралап, Нұрекең жайлы деректер жинастырумен шұғылдануда. Осынау ізденіс барысында табылған құжаттар мен фотодеректер шынында құнды әрі көпшілік назарына толық ұсыныла қоймапты. Соның бірі – жас натуралистердің 1957 жылғы суреті. Барлығы 26 адам. Бәрінің омырауында медаль. Тура ортада маңдайы жарқырап Нұрсұлтан Әбішұлы тұр (3-сурет). Зерттеуші Ләйла Әріпқызы берген мәліметке сү­й­ен­сек, осы жылдары қаскелеңдік бір топ натуралист жастар өздері қолмен өсірген көкөністерін 1956 жылы Мәскеуде өткен халық шаруашылығы жетістіктерінің көрмесіне жібереді. Бұл дүниелер ұйымдастырушыларға ұнап, топ мүшелері медальмен марапатталған. Фото-құжатты сақтаушы Валентина Дун­дыч оны 2011 жылы музейге тап­сыр­ған. Өзі қазір Шамалған ауылында аман-есен тұрып жатыр. 

Жоғарыда Нұрсұлтан Әбішұлы жас шағында қоғамдық жұмысқа белсене араласқаны жайлы айттық. Бұл сөзі­міз­ге дәлел боларлық құжаттар музей төрінен орын алыпты. Соның бірі – жас Нұрсұлтан жолдастарымен бірге тұңғыш ғарышкер Ю.А.Гагаринмен жолыққан сәт бейнеленген фото (1-сурет). Осы оқиға жайлы Елбасының замандасы ақтөбелік Үкітай Байжомартов былай депті: «1962 жылы сәуір айында Мәскеуде БЛКЖО-ның ХІV съезі өтті. Осыған өкіл ретінде теміртаулықтар атынан Нұрсұлтан Әбіш­ұлы барды. Қазақстандық делегация құрамында мен де болдым. Нұрекеңнің дипломатиясы арқасында ғарышкермен бірге фотоға түстік».

Одан кейін назарымызда аударған тағы бір құжат «Комсомольская правда» газетінің 1964 жылғы 16 қаңтар күнгі саны. Мұнда көппен бірге жас жігіт Нұрсұлтанның фотосы жарияланыпты. Орталарында ғарышкер В.Быковский тұр. Осы кісі космосқа аттанғанда өзімен бірге БЛКЖО-ның оншақты төсбелгісін ала барыпты. Ғарыштан оралған соң кеңістікті кезіп келген төсбелгілерді Одақ көлемінде аты танымал жастарға тапсыру мәселесі қозғалып, 15 республика ішінен үміткерлер ізделеді. Осы таңдаудың бірі қазақстандық Нұрсұлтан Назарбаевқа бұйырыпты. 

Сапар соңында біз 1997-2004 жылдары Президент отырған 1-ші және 2-ші кабинетті шолып қарадық. Кеңсенің төріне мемлекеттік рәміздер: Мемлекеттік Ту, Елтаңба, Әнұран және ел Президентінің ерекшелік бел­гі­сін білдіретін штамп тұр. Жұмыс үс­те­лінде қаламсабы, қолымен толтыр­ған күнделіктері жатыр. Ал «Күміс зал­ға» Елбасын марапаттаған шет мем­лекеттердің жоғары дәрежелі орден­де­рі қойылыпты. Бұлардан басқа «Қау­іп­-
сіздік кеңес залы», «Мәжіліс залын» ара­лап көріп, «Қарулар коллекциясын» тамашаладық. Осындағы аса қымбат қа­рулардың бәрі Нұрсұлтан Әбіш­ұлы­на тарту етілген дүниелер. Музейге ке­лу­шілердің таңданысын тудырып, ерік­сіз назар аударуға мәжбүр ететін орын – «Күмбезді зал». Дәл осы жерде Елбасы Н.Назарбаев 1997 жылдың 10 желтоқсанында «Ақмола қаласын елі­міз­дің астанасы» деп жариялаған. 

Музейде біз айтпаған қаншама тарих тұнып жатыр. Бұндағы жәдігерлер уақыт өткен сайын құндылығын арттырары сөзсіз. Сондықтан да болар мекеме ғимараты республикалық деңгейдегі Қасиетті нысандар тізіміне еніпті. Сондай-ақ мұнда 2010 жылдан бастап «Елбасытану» атты курс-сабақтар өткі­зі­ліп, бұл шара соңғы жылдары барлық облыстарды қамтып отыр екен.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.07.2018

Әлемнің 20-дан астам елінің үздік сәулетшілері Қазақстанның елордасында бас қосты

18.07.2018

Дәрен Абаев: «Шалқар» радиосының таратылымын кеңейту жұмыстары толық аяқталды

18.07.2018

Қазақстанның бірнеше облысында дауылды ескерту жарияланды

18.07.2018

Парижден 65 млн еуроға пәтер сатып алған қазақстандық кім?

18.07.2018

«Эйр Астана» Skytrax World Airline Awards сыйлығының жеті дүркін лауреаты атанды

18.07.2018

Түркістан облысында алты айда 202,4 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

18.07.2018

Триатлоннан өтетін ашық турнирде 300 адам жарысқа түседі

18.07.2018

Ақылы автотұрақ төлемін мобильді қосымша көмегімен төлеуге болады

18.07.2018

Сыр өңірінде жыл басынан бері 228 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

18.07.2018

Қазақстандық суретші Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын жеңіп алды

18.07.2018

Әміре ауылындағы той

18.07.2018

Қызылордада АӨК саласында 10 инвестициялық жоба жүзеге асырылмақ

18.07.2018

Қамбаш көлінде демалушылардың қатары жыл сайын көбейіп келеді

18.07.2018

Сыр өңірінде жазасын өтеушілер диплом алып жатыр

18.07.2018

Қызылордада қалалық аурухана жаңа құрылғылармен толықты

18.07.2018

Жалағаш ауданында күн электр станциясының құрылысы басталды

18.07.2018

Елімізде жеңіл автокөліктердің саны артты

18.07.2018

Ұлттық ұланның «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы жас офицерлермен толықты

18.07.2018

Ханшалар киген қасаба

18.07.2018

Степ­ногорск қалалық тарихи-өлкетану музейі ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу