Археологтар Арқада ақылдасты

Егемен Қазақстан
06.09.2018 2369
2

Қарағанды облысында ұлы ға­лым Қаныш Сәтбаевтың ғы­лыми бастамалары мен мұра­сын дәріптеу мақсатында «Қ.И.Сәт­баев – Тұлға. Патриот. Ға­лым» деген тақырыпта ха­лық­аралық симпозиум өтті. Об­лыс әкімі Ерлан Қошанов ауқымды басқосуға еліміздің әр өңірінен және бірқатар шетел­дерден арнайы келген археолог ғалымдармен кездесті. Олар­дың қатарында Ежелгі Шығыс Азиядағы темір дәуірін зерттеу орталығының директо­ры, Жапонияның Эхимэ уни­вер­ситетінің профессоры Ясую­ки Мураками, Ресей Ғылым ака­демиясы Археология инс­ти­тутының профессоры Сер­гей Кузьминых, Урал мем­ле­кеттік университетінің (Ека­те­ринбург қ.) профессоры Люд­мила Корякова, Е.Бөкетов атын­дағы ҚарМУ-дың профессоры Сағындық Жауынбаев, Сарыарқа археологиялық инс­­­титутының ғылыми қызметкері Игорь Кукушкин сияқты белгілі зерттеушілер бар. 

– Қарағанды өңірінің жер қойнауы ғана емес, тарихы да аса бай, – деді кездесуде сөз алған облыс басшысы. – Ғалымдары­мыз Арқа төсінің талай құпиясын ашқан, дегенмен, өлкеміздің әлі қаншама ашылмаған сыры бар. Сондықтан сіздердің алдағы зерттеу жұмыстарына қосар үлестеріңіз зор.

Жапон ғалымы Қарағандыға осымен төртінші мәрте келіп отыр екен. Ол бұған дейін Қар­қа­ралыдағы Кент тауының қат­парларын зерттеу экспедициясына қатысқан. 

– Тарихи жерлермен таны­сып, ғылыми қазба жұмыс­тарына қатысуға профессор С.Жа­уын­баев бастаған экспеди­ция зор мүмкіндік берді. Қарағанды облысында металл өндірісін терең түсінуге болады. Мен қа­зақстандық ғалымдармен архео­логиялық жұмыстарды одан әрі жалғастыруға мүдделімін, – деді Ясуюки Мураками. 

Ал Ресей Ғылым акаде­мия­сының өкілі С.Кузьминыхтың  айтуынша, талай ғасырлар бұ­рын қазақ жері Еуразия ке­ңіс­тігін түрлі металдармен қам­тамасыз еткен үлкен орта­лық болғанын дәлелдейтін архео­логиялық айғақтар бар. 

– Орталық Қазақстандағы тау-кен ісі мен металлургияның бастауында Қаныш Сәтбаев тұр, – дейді археолог. – Оның ісін қа­з­ақстандық археологтардың бірнеше буыны жалғастырған. Десек те, зерттеуді қажет ете­тін тың дүниелер әлі де көп. Мы­салы, профессорлар Я.Мура­ка­ми мен С.Жауынбаев біздің дәуі­рімізден де бірнеше мың жыл бұрынғы қола дәуірінде темір өндірісі болған деген тұжырымға бастайтын маңызды дәйектерге қол жеткізді. Бұл аса тың әрі таңғажайып мәселе. Бұл материалдар Еуразия ке­ңістігіндегі металлургияның қалыптасу тарихын зерттеуге айтарлықтай жаңалық болып енбек.

Кездесуді қорытындылаған Ерлан Қошанов симпозиумға қатысушыларға алғысын біл­діріп, туған өлке тарихын мақтан тұту, барымызды көрсете білу перзенттік парыз екенін еске салды. 

– Бұл Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Рухани жаңғыру» бағдарламасының аясында алдымызға қойған мем­­лекеттік маңыздағы тап­­сыр­малардың бірі, – деді Ер­лан Жақанұлы. –  Яғни тарихымызды зерделеу, археологиялық қазба жұмыстары мен ғылыми зерттеулерге ден қою керек. Бұл жұмыстарға мемлекет тарапынан қаражат бөлінеді. Ғылыми жұмыстарға шетелдік мамандар да үлес қосса, мүм­кіндіктеріміз арта түспек.

Биыл Қарағанды облы­сын­дағы Сәтбаев қаласы өзінің 45 жылдығын атап өтуде. Симпо­зиум жұмысы аты да, заты да металлургиямен, қазақ кен ісі­нің атасы Қаныш Сәтбаевтың есімімен тығыз байланысты шаһарда жалғаспақ. Осы ғылы­ми жиында кеңес құрған ғалым­дар келешекте бірлесе жұмыс істемек. Олардың ізденістері мен еңбектері ел мен жер игі­лігіне қызмет етері күмәнсіз.

Қайрат ӘБІЛДА,

«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу