Археологтар Арқада ақылдасты

Егемен Қазақстан
06.09.2018 1639
2

Қарағанды облысында ұлы ға­лым Қаныш Сәтбаевтың ғы­лыми бастамалары мен мұра­сын дәріптеу мақсатында «Қ.И.Сәт­баев – Тұлға. Патриот. Ға­лым» деген тақырыпта ха­лық­аралық симпозиум өтті. Об­лыс әкімі Ерлан Қошанов ауқымды басқосуға еліміздің әр өңірінен және бірқатар шетел­дерден арнайы келген археолог ғалымдармен кездесті. Олар­дың қатарында Ежелгі Шығыс Азиядағы темір дәуірін зерттеу орталығының директо­ры, Жапонияның Эхимэ уни­вер­ситетінің профессоры Ясую­ки Мураками, Ресей Ғылым ака­демиясы Археология инс­ти­тутының профессоры Сер­гей Кузьминых, Урал мем­ле­кеттік университетінің (Ека­те­ринбург қ.) профессоры Люд­мила Корякова, Е.Бөкетов атын­дағы ҚарМУ-дың профессоры Сағындық Жауынбаев, Сарыарқа археологиялық инс­­­титутының ғылыми қызметкері Игорь Кукушкин сияқты белгілі зерттеушілер бар. 

– Қарағанды өңірінің жер қойнауы ғана емес, тарихы да аса бай, – деді кездесуде сөз алған облыс басшысы. – Ғалымдары­мыз Арқа төсінің талай құпиясын ашқан, дегенмен, өлкеміздің әлі қаншама ашылмаған сыры бар. Сондықтан сіздердің алдағы зерттеу жұмыстарына қосар үлестеріңіз зор.

Жапон ғалымы Қарағандыға осымен төртінші мәрте келіп отыр екен. Ол бұған дейін Қар­қа­ралыдағы Кент тауының қат­парларын зерттеу экспедициясына қатысқан. 

– Тарихи жерлермен таны­сып, ғылыми қазба жұмыс­тарына қатысуға профессор С.Жа­уын­баев бастаған экспеди­ция зор мүмкіндік берді. Қарағанды облысында металл өндірісін терең түсінуге болады. Мен қа­зақстандық ғалымдармен архео­логиялық жұмыстарды одан әрі жалғастыруға мүдделімін, – деді Ясуюки Мураками. 

Ал Ресей Ғылым акаде­мия­сының өкілі С.Кузьминыхтың  айтуынша, талай ғасырлар бұ­рын қазақ жері Еуразия ке­ңіс­тігін түрлі металдармен қам­тамасыз еткен үлкен орта­лық болғанын дәлелдейтін архео­логиялық айғақтар бар. 

– Орталық Қазақстандағы тау-кен ісі мен металлургияның бастауында Қаныш Сәтбаев тұр, – дейді археолог. – Оның ісін қа­з­ақстандық археологтардың бірнеше буыны жалғастырған. Десек те, зерттеуді қажет ете­тін тың дүниелер әлі де көп. Мы­салы, профессорлар Я.Мура­ка­ми мен С.Жауынбаев біздің дәуі­рімізден де бірнеше мың жыл бұрынғы қола дәуірінде темір өндірісі болған деген тұжырымға бастайтын маңызды дәйектерге қол жеткізді. Бұл аса тың әрі таңғажайып мәселе. Бұл материалдар Еуразия ке­ңістігіндегі металлургияның қалыптасу тарихын зерттеуге айтарлықтай жаңалық болып енбек.

Кездесуді қорытындылаған Ерлан Қошанов симпозиумға қатысушыларға алғысын біл­діріп, туған өлке тарихын мақтан тұту, барымызды көрсете білу перзенттік парыз екенін еске салды. 

– Бұл Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Рухани жаңғыру» бағдарламасының аясында алдымызға қойған мем­­лекеттік маңыздағы тап­­сыр­малардың бірі, – деді Ер­лан Жақанұлы. –  Яғни тарихымызды зерделеу, археологиялық қазба жұмыстары мен ғылыми зерттеулерге ден қою керек. Бұл жұмыстарға мемлекет тарапынан қаражат бөлінеді. Ғылыми жұмыстарға шетелдік мамандар да үлес қосса, мүм­кіндіктеріміз арта түспек.

Биыл Қарағанды облы­сын­дағы Сәтбаев қаласы өзінің 45 жылдығын атап өтуде. Симпо­зиум жұмысы аты да, заты да металлургиямен, қазақ кен ісі­нің атасы Қаныш Сәтбаевтың есімімен тығыз байланысты шаһарда жалғаспақ. Осы ғылы­ми жиында кеңес құрған ғалым­дар келешекте бірлесе жұмыс істемек. Олардың ізденістері мен еңбектері ел мен жер игі­лігіне қызмет етері күмәнсіз.

Қайрат ӘБІЛДА,

«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу