Әлем • 29 Қазан, 2018

Журналист Жамал Хашоггидің өлімі халықаралық жанжалға ұласты

253 реткөрсетілді

Журналист Жамал Хашоггидің Сауд Арабиясының Ыстанбұлдағы бас консулдығында өлтірілуі саяси дау-жанжалға ұласты.

Қазіргі уақытта Ыстанбұл прокура­тура­сының террор және ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес бюросы сауд дип­ломатиялық миссиясының 38 қыз­мет­керінен жауап алып болды. 

Интернеттегі ашық дереккөздерге қарағанда, Сауд Арабиясының азаматы Жамал Хашогги соңғы уақытта Амери­каны паналап, Washington Post басылымында жеке баған жүргізіп келген. Ал оның «Твиттердегі» оқырмандарының саны 1,6 млн жазылушыдан асып кеткен. 

Елде реформа өткізуді мақсат еткен «әл-Уатан» қозғалысының белсенді мүшесі Жамал Хашогги әлдебір құжат­тарын рәсімдеу үшін 2 қазан күні Сауд Арабиясының бас консулдығына кіреді. Содан ізім-қайым жоғалады.

Істі тергеуге алған Түркияның ішкі іс­тер министрлігі бейнебақылау камераларындағы жазбаларды талдай келе, журналистің консулдық ғима­ратынан қайта шықпағандығын анық­таған. Осы сәттерде дипмиссияда Сауд Арабия­сынан келген 15 адамдық делегация болған. Бұл адамдар Ыстанбұлға екі ұшақпен келген екен. Сол күні арасында корольдіктің ресми өкілдері бар делегация Ыстанбұлдан із жасырған. 

Осынау сәйкестіктерге қарамастан, Эр-Рияд алғашқыда Хашоггидің дип­ло­матиялық миссия ғимаратында өлті­ріл­гендігін жоққа шығарып бақты. Істі тергей бастаған Түркияның ішкі істер министрлігі мен прокуратурасы консул­дық ғимаратына кіру туралы шешім қа­был­дады. Ал бұл қылмыстық істі Түркия президенті Режеп Тайип Ердоған өз бақылауына алды. 

Іс насырға шапқаннан кейін тек 19 қа­зан күні ғана журналистің өлті­рілген­дігі туралы ақпарат жарияланды. 

Бұл оқиға Түркия, АҚШ, Еуропа, жалпы халықаралық қоғамдастықтың өре түрегелуіне себепші болды. Алдымен Р.Ердоған Ыстанбұлдағы шулы оқиғаға байла­нысты Сауд Арабиясының басшы­лығынан журналистің консулдық ғима­ратынан шыққандығына нақты дәлел талап етті. Істің ақ-қарасы анық­тала бас­таған тұста араб әмірлері бұл оқи­ғаны әлдебір күштер Түркия мен Сауд Арабиясының арасына от жағып, екі елдің қарым-қатынасын ушықтыра түсу үшін қолданып отыр деп айыптады. Сауд Арабиясының тақ мұрагері Мұхаммед бен Салманның бұл сөздерін Түркияның Анадолы агенттігі таратты.      

SPA агенттігінің апта соңындағы хабарла­масына қарағанда, Сауд Арабия­сы­ның бас прокуроры Сууд Муджеб­тің айтуынша, журналист Жамал Хашогги­дің өліміне күдіктілердің әре­кеті жос­парлы сипатта жүзеге асқан. Про­курор Түркия-Сауд Арабиясы бірлес­кен жұмыс тобы тергеу амалдарының алғаш­қы қорытындылары бойынша осын­дай тоқтамға келгендігін айтқан. 

Ал өткен бейсенбі күні Еуропарламент журналист Жамал Хашоггидің өліміне байланысты халықаралық тергеу жүр­гізіліп және оның қазасына кінәлі­лер анықталған жағдайда сауд шенеу­нік­теріне қатысты санкция салуды көз­дей­тін қарар қабылдады. Қарардың жоба­сын Еуропарламенттің жеті саяси тобы бірлесіп жасап шыққан. Аталған құжат­ты 325 депутат қолдап дауыс берген болса, бір ғана депутат қарсы болған.

Ал АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео Эр-Риядтан журналист Жамал Хашоггидің өлімінің нақты се­беп­терін анықтауды талап етті. Сондай-ақ бұл істің бетін ашуға Сауд Арабиясы қанша жауапкершілік таныт­қанымен, оқиғаның мән-жайы анық­тал­майынша АҚШ тарапы қанағаттанбайтындығын жеткізді. Оған қоса, АҚШ нақты санкциялар қолдана отырып, журналистің өліміне қатысы бар Сауд Арабиясы азаматтарының визаларын жойып, жаңа виза бермеуге бекінгендігін айтты. 

Washington Post газетінің хабар­ла­масына қарағанда, АҚШ-тың Орта­лық барлау басқармасының директоры Джина Хаспел Анкараға арнайы ба­рып, жур­налистің өліміне байланысты жа­зыл­ғ­ан аудио таспалармен танысқан. Бұл де­ре­к­терді болашақта Сауд Арабия­сына қан­дай да бір қысым көрсету үшін қолданбақ. 

Түркияның TRT телеарнасының хабар­лауынша, Дубайда орналасқан Al Arabiya телеарнасына сұхбат берген Сауд Ара­бия­сының әділет министрі Уалид бен Мұхам­мед ас-Самани тергеу­дің қан­шаға созыла­тын­дығын айтпаса да, король­діктің сот орынд­ары тәуелсіз екендігін мәлімдеген. 

Ал Анадолы агенттігінің хабар­ла­уын­ша, Сауд Арабиясының сұранысымен тақ мұрагері Мұхаммед бен Салман телефон арқылы Түркия президенті Режеп Тайип Ердоғанмен байланысқа шығып, екі ел басшылары оқиғаны жан-жақты тергеуге байланысты пікір алмасқан. 

Қалай десек те, Жамал Хашоггидің өлімі қатардағы қылмыстың санатынан шығып кетті. Ол халықаралық саяси реңк алып, әлем назарын аудартып отыр.

Серік ӘБДІБЕК,

«Егемен Қазақстан»

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Ең қысқа әңгіме. Қанат Әбілқайыр

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Арман Әлменбет

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Күлкі керуені № 2

Руханият • Кеше

Баянғали туралы баян

Руханият • Кеше

Жаңа аялдамаға жаны қас

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар