Технология • 07 Қараша, 2019

Ақылды мехатроник

39 реткөрсетілді

Қазақстанда роботтехника енді дамып келе жатқан жас саланың бірі. Бұл саланың қалыптасу тарихы да қызық. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында роботтехника са­ласы қарқынды дамып, тіпті бұл тақырып әдеби шығар­маларда да көріне бастады. Ағылшын жазушысы Мэри Шел­лидің «Франкенштейн», Чех жазушысы Карл Чапектің «R.U.R.» сынды туындылары соның айғағы. Сахналарда фантас­тика­лық туындылар қойылды. Осылайша бірте-бірте «робот» термині әдебиеттен ғылым мен техникаға ауыса бас­тады.

Бүгінде Жапония, АҚШ, Гер­мания сияқты роботтехника саласындағы жетік елдер биік дәрежедегі өндіріске он­да­ған жылдар бойы тынымсыз еңбек­теніп жетті. Германияның Kuka AG, Жапонияның Kawasaki Robotics индустриялды роботтарды шығаратын компаниялары осыған мысал. Егер де олармен пара-пар болғымыз келсе, Қазақстандағы роботтех­ника саласындағы әр адам атал­ған елдердегі ғалымдармен са­лыс­тырғанда бірнеше есе кө­бірек жұмыс істеп, тынымсыз еңбектену керек. Сонда ғана Қазақ­стандағы роботтехника саласы белгілі бір жетістіктерге жетіп, өзіміздің индустриалды роботтарды шығара алатын зауыттарды құра аламыз. Әри­не, бұл мақсатқа жету өте қиын, бірақ жүзеге асырылмайтын іс деп ойламаймын. Ең бастысы, шын ниетпен еңбек­тенсек, алдымызға қойған мақ­сатқа жетеміз. Сондықтан қазір білім кеңістігіне роботтехника ғылымы саласын енгізу өте маңызды мәселе болып отыр. Робот­техника оқушылардың сын тұрғысынан ойлауын дамытуға және практикалық тапсырмаларды шеше білуге ықпал етеді. Сонымен қатар бұл жастарды ғылым, техника, физика, математика арқылы жаңашылдыққа шабыт­тандыратын, бүгіннің мәсе­лелерін шешу үшін өз дағды­ларын қолдануға, жағдайды тал­дауға шығармашылықпен ой­лауға мүмкіндік беретін өте тартымды ғылым. Роботтехника курсының мақсаты – болашақта қазақстандық инженерлердің жас буынын даярлау, білім беру және спорттық роботтехниканы насихаттау арқылы ғылыми-тех­никалық бағытты дамыту. Бұл тақырыптарда түрлі семинар­лар, шеберлік сабақтарын өт­кізуді де қолға алу керек. Бала­лар түрлі техниканың қалай жұ­мыс істейтінін көзімен көріп, түсінуі тиіс. Тек қана тео­рия­ны жетік білгеннен ештеңе өн­бейді. Сондықтан балалардың қан­дай да бір техниканың қалай жұмыс істейтінін түсіндіретін, өз қолымен жасауға мүмкіндік беретін платформа құруды мақ­сат ету маңызды.

Қазір еліміздегі мектептер­де арнайы үйірмелер ашылып оқушылар роботтехника саласымен танысып келеді. Уни­верситет қабырғасында оқумен қатар, роботтехниканың да­муы­на үлесін қосып жүрген сту­денттеріміз де баршылық.

Осы ретте Қостанай қала­сын­дағы Ахмет Байтұр­сы­нов атын­дағы университет студенттерінің одан әрі дамуына көптеген жағ­дай жасалған. Мысалы, ақпа­раттық технологиялар факуль­тетіндегі мехатроник роботы жайлы айтуға болады. Бұл сту­­денттерді теория жағынан ғана емес, практика жағынан да жетілуіне өз үлесін қоспақ. Атал­ған, робот университеттің қар­жыландыруымен 2016 жылы Ресейдің Санкт-Петербург қала­сынан арнайы әкелінген. Бүгінгі таң­да университет зертханасын­да мұндай техниканың 3-еуі бар. Мехатроник сөйлей алады, өлең шумақтарын оқиды, тіп­ті билейді. Сонымен қатар көздері арқылы өзінің көңіл-күйін білдіреді. Робот әзірге орыс тілінде ғана сөйлейді. Дегенмен ағылшынша бірқатар мә­ліметті қамтыған. Аталған робот­тың жады айтарлықтай көп. Ол әңгі­мелескен адамын ес­­те сақтап қалады. Сонымен қо­са оның жадына белгілі бір ақпаратты енгізсе, ол сол ақпарат­ты есте сақ­тап, келесі жолы мәлі­метті қай­талап айтып беруге қабілетті. Онымен қоса робот ғаламторға тез қосыла алады. Фа­культет студенттері бүгінгі таңда бұл роботты жетілдіру мақсатында зерттеу үстінде.

Кафедра оқытушыларының сөзінше, мехатроник маманды­ғын бұ­­рын тек магистранттар оқи алса, бүгінгі таң­да бакалаврдың студенттері де 2 курстан бастап оқи алады екен. Факультетте одан бөлек тағы екі зертхана бар. Олардың бірінде магистрату­рада оқитындардың жұмыстары бар. Мысалы, гуманойд роботы. Бұл робот 26-дан астам қимылды жасауға қабілетті. Роботтехника сыныбынан бөлек 3D принтинг сыныбы бар. Ол сыныпты арнайы пластикалық фигураларды жасайды. Ең алдымен компьютерге кескін салынады, содан соң оны 3D принтер арқылы шынайы жасап шығарады.

Өзге де студенттерден бас­тап, қарапайым адамдарға дейін меха­троникті жай ғана тілдесу құралы ретінде пайдаланатын болса, ақпараттық технологиялар факультетінің студенттері оның ішін ашып, зерттеп, жаңа дүние ойлап табуға тырысады. Осы се­кілді мысалдар елдегі өзге де жо­ғары оқу орындарында көптеп кез­деседі.

 

Әйгерім ШАЯХМЕТ,

журналист

 

Соңғы жаңалықтар

Арымас абырой

Руханият • Кеше

Көнеден келген көнек

Руханият • Кеше

Шымбұлақ шаңғы маусымын ашты

Қысқы спорт • Кеше

Атбасар

Руханият • Кеше

Ұқсас жаңалықтар