Қаржы • 29 Қараша, 2019

Банктерге тиісті шартпен көмектесуді ұсынды

19 реткөрсетілді

Банк секторы активтерінің сапасын бағалау (AQR) шарасынан кейін қазақстандық банктерге Үкіметтің көмегі нақты қайта құрылымдау жоспарларымен байланысты жүру керек. Халықаралық валюта қоры миссиясының басшысы Марк Хортон журналистерге берген сұхбатында осындай пікір білдірді.

Марк Хортонның пайымдауынша,  AQR банк секторының тұрақтылығын кешенді бағалауға бағытталған қа­лыпты тәжірибе. Осыған дейін Бе­ларусь пен Украинаның банктерінің активтері түгелденген. Беларусьте тоғыз банктің активі тексеріліп, үш банктің капиталы жетіспейтіні белгілі болды. Украинада 56 банктің төртеуін қаржыландыру керектігі анықталды. Бұл қаржы институттарының барлы­ғы бір жылға жетпейтін уақытта ай­тылған олқылықтың орнын толтыр­ған көрінеді.

Осыған дейін Үкімет тарапынан беріліп келген қаржылай көмекке қолы жетпей келген  екінші деңгейлі банктер бұл жолы да қалтарыста қала бере ме?  Біз осы сауалдың жауабын бұған дейін де тарқатуға тырысқан едік.   Халықаралық валюта қоры бұл мәселені де ойластырыпты.

– Көмек мөлшері банктердің портфолиосына, қазіргі және жаңа акционерлердің осындай қолдауды қамтамасыз ету қабілетіне байланыс­ты болады. Ұлттық банк пен Үкі­метке кеңес берудің мәні – мұндай кө­мек­тің алғашқы көзі банктердің қол­даныстағы акционерлері болуы керек. Содан кейін басқа  инвесторлар қаржыландыруға кірісуі мүмкін, – дейді ол.

Демек  Халықаралық валюта қоры  AQR арқылы қазақстандық банктерге  жеке қорынан көмектеседі деп үміттенудің қажеті жоқ. Олар  Үкі­меттің  немесе басқа инвестор­лардың көмегі арқылы жүргізіп, қаржыны Ұлттық банктің бір қалтасынан алып, екінші қалтасына салумен ғана шектеледі.  

Сонымен қатар, М.Хортон қосым­ша капиталдандыруды жүзеге асыра алмайтын ең ірі және жүйелі ма­ңызды банктер туралы да айтып өт­ті. Мұндай жағдайда  мемлекет та­ра­пы­нан қосымша қолдау көрсету қажет.

– Бірақ қолдау осындай банктерді қайта құрылымдау жоспарларына және олардың қаржылық жағдайын жақсарту үшін бизнес-жоспарларды дайындауға қатысты нақты ережелер мен талаптардан туындауы керек. Жалпы, қазақ Үкіметінің активтер сапасын бағалауды жүргізіп жатқаны бізді қуантады, өйткені ол нақты және тәуелсіз бағалауға мүмкіндік береді, – деп атап өтті ол.

 Миссия басшысы Қазақстанда девальвацияның қажеттілігі туралы пікір білдіріп, теңге бағасын қолдан ырықтандырып отырған Ұлттық банк­тің әрекетін қолдамайтындай сыңай танытты. Үкіметтің немесе Ұлт­тық банктің интервенциялау туралы ұстанымы Қазақстанның ұлт­­тық валютасының жағдайын, оның экономиканың негізгі көрсет­кіш­­­­теріне қаншалықты сәйкес келе­тінін, дұрыс бағаланғанын немесе жоқ­­тығын талдауға мүмкіндік бер­мейді.  Халықаралық валюта қоры  тең­ге еркін болуы керек деп санайды. Сонда ғана ішкі және сыртқы фактор­ларға, инфляциялық таргеттеу сая­саты­на толық сәйкес келеді.

Егер Ұлттық банк интервенциялауды тоқтатпаса, ол Халықаралық валюта қоры  тарапынан  қайта баға­лануы, мұның соңы тиісті деңгейде бағаланбауына соқтыруы мүмкін.

– Бұл процесс Ұлттық банктің екі есе шығындануына алып келеді.  Қазақстанда біз қайта бағалауды немесе төмендетілудің белгілерін көр­мейміз. Бізге жалпы алғанда, теңге­лік баға негізгі экономикалық көрсет­кіштерге сәйкес келеді, – деді ол.

М.Хортонның пайымдауынша,  ағымдағы шоттың тапшылығы мен капитал ағындарының тепе-теңдігі сақталуға тиіс.

– Біз тікелей шетелдік инвестиция­ларды, сондай-ақ қарызды байқап отырмыз. Жалпы алғанда, жағдайдың қолдан  теңдестірілгенін де көріп отырмыз.  Теңге еркін болуы керек, ол ішкі және сыртқы факторларға жауап беруге тиіс. Бұл инфляциялық таргеттеу саясатына толығымен сәй­кес келеді, –  деді М.Хортон.

Халықаралық валюта қоры  мис­сиясының басшысы Қазақстан­ның макроэкономикалық көрсеткіш­тері жақсы екенін айтып отыр. Мұ­най­ға жатпайтын экономикалық сек­торда өсім байқала бастаған.  Ағымдағы жылдың III тоқсанындағы өсім 4,3%-ды құрады, жыл басын­да Халықаралық валюта қоры  бұл көр­сеткіш 3,8% болады деп бол­жаған еді. Алайда шикізаттық емес сектордағы өсім тұрақты түрде жалғаса береді деген болжамға сеніп қалуға да болмайды.  Өткен жылмен салыстырғанда өсім әлсірейді. Халықаралық валюта қоры  көрсеткіш 4%-дан төмен болады деп болжап отыр.

2019 жылдың 1 тамызынан бас­тап­ банк жүйесінде екінші деңгейлі банк­терге кешенді тәуелсіз бағалау жүр­гізу басталғаны белгілі. Тізім­де 14 банк бар. Moody’s сарапшыларының пікірінше, AQR-ден кейін қазақстан­дық банктер 600 миллиард теңгеге дейін қаражат талап етуі мүмкін. Соны­мен қатар, S&P Global Ratings бол­жамына сәйкес, активтердің сапасын бағалағаннан кейін банктерге 1 трлн теңгеге дейін резерв құру қа­жет болады.

Ұлттық банк төрағасының орынбасары Олег Смоляковтың айтуынша,    Ұлт­тық банк аудиторлармен және инс­­пекторлармен бірлесіп  жұмыс іс­теп жатыр.

– Біз барлық процесті жыл соңына дейін аяқтаймыз. Соңғы екі-үш жыл ішінде реттеушінің талаптарына сәй­кес келмейтін банктерді лицензиясы­нан айырдық, оған қоса акционерлермен бірлескен қағидаттар бойынша қолдау көрсетілді, –  дейді Олег Смоляков.

Ұлттық банк өкілі айтқандай, AQR банк секторын тұрақтандырады. Тек­серістен кейін қандай да бір теріс жағдайлар болмауға тиіс.

 

АЛМАТЫ

 

Соңғы жаңалықтар

Еліміздегі ең жас құсбегі

Қоғам • Бүгін, 06:05

Аққорған оқиғасы

Таным • Бүгін, 05:50

Ұлағатты ұстаз ұстыны

Руханият • Бүгін, 05:35

Талпақ танау да табыс көзі

Экономика • Бүгін, 05:00

Алып тиін төрге озды

Аймақтар • Кеше

18,6 миллионға жеттік

Қазақстан • Кеше

КХЛ: «Барыс» жеңіске жетті

Хоккей • 15 Ақпан, 2020

Жол құрылысынан табылған ақау көп

Аймақтар • 15 Ақпан, 2020

Ақтөбеде автобус аударылды

Аймақтар • 15 Ақпан, 2020

Биыл БҚО-да 1710 пәтер беріледі

Аймақтар • 15 Ақпан, 2020

Жер сілкінді

Қазақстан • 15 Ақпан, 2020

Ұқсас жаңалықтар