Үкімет • 15 Сәуір, 2020

Қиын шақтағы қимыл

37 рет көрсетілді

Премьер-Министр Асқар Маминнің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында еліміздің 2020 жылғы қаңтар-наурыздағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындысы және республикалық бюджеттің атқарылуы қаралды.

Кешенді шаралар қабылданды

Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов қаңтар-наурызда елімізде ІЖӨ өсуі 2,7% құрағанын атап өтті. Яғни қимыл баяулады. Жылдық инфляция 6,4%-ды құрады. Экономиканың базалық саласында өсу байқалады. Өнеркәсіптің өсу қарқыны 5,8% деңгейінде сақталды.

«Бұл фармацевтика, машина жасау, құрылыс материалдарын өндіру және жеңіл өнеркәсіптегі қарқынның артуымен негізделеді. Өңдеу өнеркәсібінде барлық өңір оң серпін көрсетті. Жоғары өсу Қостанай, Атырау және Қызылорда облыстарында тіркелді. Инвестициялардың ұлғаюы өңірлердің көбінде байқалады», деді Р.Дәленов.

Жыл басынан бері 2,6 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. 2020 жылға жоспар 15 млн шаршы метрді құрайды. Ауыл шаруашылығында өнім 2,5%-ға өсті. Сонымен қатар макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін орталық және жергілікті атқарушы органдар келесі аспектілерге назар аудару қажеттігін айтты.  «Нұрлы жер», «Нұрлы жол» және «Жұмыспен қамтудың жол картасы» бағдарламалары аясында белсенді құрылыс жұмыстарының маусымын жедел іске қосу; Аванстық төлемдерді барынша төлеу және ішкі өндірісті жүйелі қолдаумен мемлекеттік сатып алуды жылдам өткізу; Нарықты азық-түлікпен белсенді қамтамасыз ету және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарына бағаның бекітілген шекті мәндерінен жоғары өсуіне жол бермеу; «Бизнестің жол картасы» мен «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламалары аясында жеңілдетілген кредит беру үшін жобалар пулын қалыптастыру; Аймақтық және республикалық жобалар бойынша негізгі капиталға инвестициялардың нысаналы деңгейіне қол жеткізуді қамтамасыз ету.

Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаевтың айтуынша, төтенше жағдай кезінде наурызда жылдық инфляция 2020 жылға белгіленген 4-6% нысаналы дәлізден асып, 6,4%-ға дейін көтерілді. Инфляцияға негізгі үлесті азық-түлік тауарларының қымбаттауы қосты, олардың өсуі 9,3%-ға дейін жылдамдады. Мұндай динамика, бір жағынан, көкөністер бағасының маусымдық өсуі­нен, ал екінші жағынан карантиннің енгі­зі­луіне байланысты тосын сұраныстан туын­дады.

Валюта нарығындағы жағдай сырт­қы іргелі факторлардың әсерімен қалып­тасуда. Қаржылық тұрақтылықты қамта­масыз ету және алыпсатарлық мәмілелерді шектеу мақсатында биылғы 10 наурыздан бастап Ұлттық банк интервенция жүргізді. Сонымен қатар, валюта ұсынысының төмендеуі және теңгенің айырбастау бағамына күрт қысым жасау талаптарында валюталық сауда-саттықта алғаш рет франкфурттық аук­цион әдісі іске қосылды. Бұл шара бағамға алыпсатарлық қысымды төмендетуге бағытталды. Валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс­тың теңгерімін арттыру үшін Үкі­метпен бірлесіп шетел валютасы ұсыны­сын ұлғайту бойынша шаралар қабыл­данды. Оған квазимемлекеттік сектор субъектілерінің экспорттық валюталық түсімнің бір бөлігін міндетті сатуы және валюталық депозиттерді екінші деңгейдегі банктердегі шоттарға аударуы, заңды тұлғалардың валютаны сатып алуына және сатуына қойылатын талаптарды күшейтуі кіреді.

Сондай-ақ Е.Досаев Мемлекет басшы­сының бастамасымен дағдарысқа қарсы шаралардың бірінші топтамасы шең­берінде атқарылған жұмыстар туралы айтып берді. Экономиканың басым салаларын жеңілдікпен кредиттеу бағдар­ламаларында биылғы 10 сәуір­дегі жағдай бойынша банктер жалпы сомасы 422,2 млрд теңгеге 619 өтінім қабыл­дады. Ұлт­тық банк бағдарламаны қаржы­ланды­руды 1 трлн теңгеге дейін жет­кізіп, 400 млрд теңгеге ұлғайту туралы шешім қабыл­дады, бұл азық-түлік қауіп­сіз­дігін қам­тамасыз етуге және импортқа тәуел­ділікті төмендетуге бағытталады.

 Жергілікті бюджет кірістері асыра орындалды

Премьер-Министрдің бірінші орынбасары – Қаржы министрі Әлихан Смайыловтың айтуынша, 2020 жылғы І тоқсанда мемлекеттік бюджеттің кірістері есептілік кезеңнің жоспарына қарағанда 89,9%-ға, соның ішінде республикалық кірістер 78,8%-ға, жергілікті бюджеттер 121,4%-ға орындалды. Сыртқы фак­тор­лардың экономикаға теріс әсерінен рес­пуб­ликалық бюджеттің кірістері 10,5%-ға (89,5%) төмендеді. Жоспар 378 млрд теңгеге орындалмады. Бұл негізінен са­лықтар есебінен қалыптасты.

«Қалыптасқан экономикалық жағ­дайға қарамастан, бизнес алдындағы өз міндеттемемізді уақтылы орындадық. Есепті кезеңде оларға 193 млрд теңге көле­мінде қосылған құн салығы қайтарылды. Бұл 2019 жылдың ұқсас кезеңімен салыс­тыр­ғанда 84 млрд теңгеге көп», деді Ә.Смайылов.

8 сәуірде қабылданған нақтыланған республикалық бюджетте кірістер бо­йынша жылдық жоспар 6,4 трлн теңге сомасында бекітілді. Жергілікті бюджет кіріс­­тері 134 млрд теңгеге артығымен орын­­далып, 759 млрд теңгені құрады. Асыра орындалу негізінен салықтар есебі­­нен қалыптасты – 127 млрд теңге. Бар­­лық өңірде кірістердің жоспары арты­ғымен орындалды. Жергілікті бюджет шы­ғыстары 1,2 трлн теңгеге игерілді.

 Машина жасау өндірісі 30,4%-ға өсті

Өнеркәсіптік және энергетика сала­лар­ындағы жағдай туралы баяндаған Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұлов бірінші тоқсан бойынша өнеркәсіп өндірісінің көлемі 105,8%-ды құрағанын айтты. Оның ішінде тау-кен өнеркәсібі 105%, өңдеуші өнеркәсіп 108,8% болған. Машина жасау саласында өндіріс көлемі 30,4%-ға өсті. Фармацевтикада өндіріс көлемі 32,2%-ға, жеңіл өнеркәсіпте 14,2%-ға, былғары және оған жататын өнімдер 18,9%-ға, киім өндірісі 14,7%-ға өсті. Қазір «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы шеңберінде саланың дамуы бойынша бірқатар нормативтік актілер мен жүйелі шаралар қабылдануда. Көлік қызметі кешенінде І тоқсан бойынша нақты көлем индексі 98,7%-ды құрады. Себебі Қазақстан аумағында коронавирустың таралуына жол бермеу мақсатында жолаушылар автобусының тасымалы, жолаушылар пойызы, әуе қатынастары тоқтатылды.

«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ басқарма төрағасы Ахметжан Есімовтің айтуынша, қазіргі жағдай экономиканың барлық саласына әсерін тигізді.

«Мұнай-газ саласы сыртқы фактор­лар­дың ықпалына қарамастан, біршама тұрақты. Бірінші тоқсанның қорытындысы бо­йынша өнеркәсіптік көрсеткіштер мұ­най өндіру көлемінің 102%-ға асыра орындалуымен қамтамасыз етілді», деді ол.

А.Есімов есепті кезеңде 4,3 млн тонна немесе жоспарлы көрсеткіштен сәл төмен мұнайдың қайта өңделгенін атап өтті, бірақ бұл өткен жылғы деңгейден 30%-ға артық. Газ тасымалдау көлемі 24,4 млрд текше метрді құрады, бұл жос­пар деңгейінде, бірақ өткен жылғы көрсет­кіш­тен 10%-ға жоғары.

«Жүк сегменті біршама тұрақты, жүк айналымының орындалмауы 6%-ды құрайды, бірақ былтырғы деңгейде сақ­талды. Соған қарамастан, көлемін арт­тыруға нақты перспективалар бар. Біз Қы­тайдан келетін жүктердің транзиттік жөнел­тілуінің жанданғанын байқап отырмыз. Жалпы, компаниялардағы жағдай іс­­кер­­лік жағдайда, жұмыс тұрақты жүріп жа­­тыр. Өндірістік қызметкерлер қысқар­тыл­ған жоқ, жалақы төлеу бойынша кіді­ріс­­тер жоқ, кәсіпорындарда қауіпсіздік та­лап­­тары мен санитарлық-эпидемиялық ба­қы­лау нормалары сақталған», деді қор бас­шысы.

Бұған дейін тұрғын үй және коммер­циялық жылжымайтын мүлікті жалға алу­шыға 2,3 млрд теңге сомасына жалдау төлемдерін осы жылдың 1 маусымына дейін кейінге қалдыру туралы шешім қа­былданды. Жеңілдіктер 37 мың аза­матқа қатысты болады. Сонымен қатар Денсаулық сақтау, Ішкі істер, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлік­теріне 500 млн теңге сомасына қорғаныс маскаларын сатып алуға қаржы бөлінді.

 390 мың тонна дизель отыны жеткізіледі

Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев I тоқсанда мұнай және конденсат өндіру көлемі 23,6 млн тоннаны құрағанын айтты. Бұл жоспардың 103,1%-ы. Мұнай экспорты 18,9 млн тоннаны немесе 2019 жылдың сәйкес кезеңіне 102,7%-ды құрады. Жақындағы ОПЕК+ отырысында биыл 1 мамырдан бастап жаһандық мұнай өндіруді тәулігіне 9,7 млн баррельге дейін азайту жөнінде шешім қабылданғанына орай, бүгінде 2020 жылдың мұнай өндіру көлемінің жоспарын 90 млн тоннадан 84,5 млн тоннаға төмендету қарастырылуда.

«Президент тапсырмасы бойын­ша ауыл шаруашылығы тауарын өндіру­ші­лерге көктемгі егіс жұмыстарын жүргізу үшін төменгі бағамен – литріне 165 тең­геге 390 мың тонна дизель отынын жеткізу ұйымдастырылды», деді Н.Ноғаев.

Мемлекеттік материалдық резервте мұнай өнімдерін сақтау көлемі ұлғайды. Бүгінде мұнай өнімдерін жөнелту жүзеге асырылуда. 3,2 мың тонна авиаотын және 11,2 мың тонна бензин тиелді.

 Дағдарысқа қарсы шараларды бақылауды тапсырды

Қаралған мәселені  Премьер-Министр А.Мамин қорытындылады. Оның ай­туын­ша, биыл қаңтар-наурыз айларында ІЖӨ өсімі 2019 жылдың сәйкес кезе­ңінде 2,7%-ды құрады. Негізгі капиталға салын­ған инвестициялар 5,1%-ға артты. Алтын-валюта қоры 30 млрд долларға жетті, Ұлттық қор активтері 57,5 млрд доллар болды. Еліміздің негізгі салалары жалпы оң динамика көрсетті. Тау-кен өндірісі саласындағы өсім 5%, өңдеу саласында 8,8%, құрылыста 11,7%, машина жасауда 30,4%-ды көрсетті. Дегенмен әлемдегі пандемияға байланысты енгізілген шек­теулердің әсері біртіндеп байқала бастады: Осы жылдың бірінші тоқсанында сауда­ның өсуі 1%-ды, қаржы саласы мен сақтан­дыру қызметтерінің өсімі 0,7%-ды құрады, ал көлік қызметі 1,3%-ға төмен­деп, теріс динамика көрсетті.

Биылғы бірінші тоқсанның қоры­тын­дысында негізгі көрсеткіштер бо­йынша әлеуметтік-экономикалық дамудың озық қарқыны Ақмола, Батыс Қазақстан, Түркістан, Қостанай, Қара­ғанды облыс­­тарында және Нұр-Сұлтан қаласында қамтамасыз етіледі, орташа респуб­ликалық көрсеткіштерге Алматы, Ақтөбе, Маңғыстау, Солтүстік Қазақ­стан, Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарын­да және Алматы қаласында қол жеткізілді, кейбір көрсеткіштер бо­йынша республикалық деңгейден төмен дең­гейді Атырау, Жамбыл, Қызылорда облыс­тары, сондай-ақ Шымкент қаласы көрсетті.

Үкімет басшысы орталық және жергілікті атқарушы органдардың бірінші басшыларына бюджет қаражатының уақтылы әрі сапалы игерілуін, соның ішінде экономиканың нақты секторларына дейін жеткізілуін бақылауда ұстауды тапсырды.

Премьер-Министр әлемдік және өңірлік экономикалардағы қазіргі сын-тегеуріндерге жауап ретінде Үкіметтің дағдарысқа қарсы шаралар кешенін қабылдап, іске асырып жатқанын атап өтті: Жұмыспен қамтудың жол картасы бекітілді, құрылысты кеңейту бойынша бірқатар мемлекеттік бағдарламаны қаржыландыру ұлғайтылды, ШОБ кәсіпорындарын салықтық ынталандыру енгізілді, «Қарапайым заттар экономикасы» жеңілдікпен несиелендіру бағдарламасы кеңейтілді.

«Қажет шаралар қабылданды, енді өңірлер қарқынды жұмыс істеуі керек. Барлығы мемлекеттік органдардың тиімді және үйлесімді жұмысына байланыс­ты» деген А.Мамин, қатаң санитарлық-эпидемиялық шараларды сақтаумен бірге өңірлерде дағдарысқа қарсы шаралардың іске асырылуына бақылауды қамтамасыз етуді тапсырды.

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар