Әлем • 11 Мамыр, 2020

Тайваньның тағдыры саяси дауға айналды

50 рет көрсетілді

Тайваньды Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына бақылаушы ретінде тіркеу мәселесі халықаралық дауға ұласып барады. Нақтырақ айтқанда, АҚШ пен Қытай арасындағы жанжалдың бір бөлігіне айналатын түрі бар.

ДДҰ-ның жыл сайынғы дәстүрлі жиыны биылғы 18-19 мамырға жос­пар­ланған. Әдетте конферен­цияға әр елдің өкілдері баратын еді, бі­рақ коро­на­вирусқа байланысты іс-шара ви­део бай­ланыс арқылы өт­пек. Жиын бары­сын­да БҰҰ-ға мүше мемлекеттер бір жыл ішін­де ат­қарылған жұмыстың есе­бін тың­дап, алдағы жоспарды бекітеді.

АҚШ тарапы аталған конферен­цияға Тайваньды бақылаушы ел ретін­де қатыстыруға мүдделі. Осы­ған байланысты Құрама Штат­тардың дипломаттары еуропалық әріптестері мен басқа да мемлекеттерге сауын айтып отыр. Бұған Бейжің билігі түбегейлі қарсы.

«Мен бүкіл әлем халқын, Еуро­падағы әріптестерімді Тайвань­ның Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйы­мы­ның жиынына және басқа да БҰҰ шараларына бақылаушы ретінде қатысуын қолдауға шақырамын. Сон­дай-ақ ДДҰ-ның Бас директоры Тед­ростан биылғы конференцияға Тай­ваньды қатыстыруды өтінемін. Мұндай қадам­ға оның күші жетеді әрі бұған дейін ДДҰ басшылары бірнеше рет ондай әрекетке барған», деді АҚШ-тың мем­лекеттік хатшысы Майк Помпео.

Франция Сыртқы істер ми­нистр­­лігі Құрама Штаттардың ұсы­­ны­­сына келісетініне тоқталып, Тай­вань­ға бақылаушы мәртебесін беру­дің маңызын атап өтті. Жал­пы, М.Помпеоның бастамасын Ұлы­­британия, Германия секілді Еуро­­па­дағы басқа да мемлекеттер қол­дауы ықтимал. Өйткені олар үшін Қытай­дың күш алып кеткені қажет емес.

ДДҰ тарапы Тайваньның мәрте­бесіне қатысты ресми түсініктеме беруден бас тартып отыр. Дегенмен, мұндай геосаяси мәселеде ұйымға мүше мемлекеттердің келісімінсіз Тайваньға бақылаушы мәртебесін беруге құқығы жоқ екенін алға тартады.

Жалпы, осы коронавирус пандемиясы кезінде Тайвань мен ДДҰ бірнеше мәрте түсініспей қалды. 2019 жылғы 31 желтоқсанда осы елдің дәрігерлері ДДҰ-ға хат жолдап, коронавирус туралы қолда бар мәліметпен бөлісуді сұраған. Хат­та медицина қызметкерлері Қытай­дағы жаңа ауру түрі адамнан адамға жұғуы мүмкін екенін ескерткен. Бірақ Денсаулық сақтау ұйымы тайваньдықтардың ескертпесіне мән бермеген сыңайлы.

ДДҰ-ның бас кеңесшісі, доктор Брюс Эйлуард RTHK арнасына берген сұхбатында Тайваньды Қытай­дың аймағы деп мәлімдеді. ДДҰ бас кеңесшісінің пікіріне Тай­вань тарапы бірден жауап қатты. Ел президенті Тсай Инг-вен пандемиямен күрестегі өз елінің әрекетін бағалайтын кез келетінін айтты. Ал осы елдің сыртқы істер министрі Джозеф Ву тіпті қатты кетіп, Twitter-дегі парақшасына «ДДҰ-да «Тай­вань» сөзін айта алмайсыңдар ма? Пан­демиямен күресте саясатты қоя тұру керек», деп жазды.

Әлемдік аренада үстемдік етуге талпынған екі мемлекеттің Тай­ваньға шүйлігуінің мәні мынада. Тайвань – БҰҰ тарапынан ресми мойын­дал­ма­ған мемлекет. Сон­дықтан ДДҰ құра­­мына енбеген. Алайда 2009-2016 жылдары ұйым­ға бақылаушы мәрте­бесін алған. Бірақ Қытай бұған қарсылық көрсетіп, Тай­вань одан да айырылып қалды. Яғни ДДҰ-ның кезектен тыс кездесулеріне, ма­ңыз­ды мәселелер тал­қыланған жиын­дары­нан шет қалып жүр. Биыл ко­ро­­на­вирус пандемиясы туралы тал­қы­­лау­лар өткенде де Тайвань тағы қа­тыс­­тырылған жоқ.

Әйтсе де, алдағы жиынға да Тай­вань­­ның бақылаушы ретінде ша­қы­­рылуы неғайбыл. Франция секіл­ді бір­қатар мемлекеттің Ақ үй­ ұсынысын қол­­да­­ға­нына қара­мастан, Қытайдың ық­­па­лына төтеп беру оңай емес. Негізі Тай­­­ваньның мәртебесі ДДҰ-ға мүше 194 мем­­лекеттің дауыс беруі ар­қы­лы анық­талады. Қытай сол ел­дер­дің ба­сым бөлігіне қаржылай һәм бас­қа­лай да кө­мек­тесіп жүр. Әсіресе Аф­рика се­кіл­­ді шет­елдік инвес­тицияға мұқ­таж мем­­­лекет­тер­ге юань аяған емес. Ен­деше, олар­­­дың ақшасын ала отырып Қытайға қырын қарамайтыны айтпаса да түсінікті.

Жалпы, Қытайдың шетелдерге қомақты инвестиция құюы Афри­ка­мен шектелмейді. Кейінгі 10 жыл­да оның көлемі 2 трлн долларға жетті. Бей­жің билігі «Бір белдеу, бір жол» жоба­сы аясында Шығыс Еуропаның 16 еліне қаржылай көмегін ұсынды. Қытайдың Шығыс Еуропаға салған инвестициясының көлемі 8 млрд доллардан асып кеткен.

Азияда да Қытайдың қалдырған қолтаңбасы жетерлік. 2017 жылы Ма­лай­зия 12 млрд доллар қарыз алды. Бейжің Пәкістанға 62 млрд дол­лар инвестиция құюға ынта танытып отыр.

Алда-жалда Ақ үй билігі Тай­вань­ды ДДҰ-ға бақылаушы ретін­де қа­тыстыруға әлем елдерінің көзін жет­кізсе, АҚШ үшін саяси сах­надағы зор жеңіс саналмақ. Өйт­кені Құрама Штат­тары мен Қытай­дың арасынан қара мысық жүгіріп өткені кеше ғана емес. Сауда соғы­сы, коронавирустың шығуы секіл­ді көптеген мәселеде Қытай мен АҚШ жиі шекісіп қалады. Де­ген­­мен Бейжің билігінің әлемдік арена­­дағы ықпалын күшейту үшін қар­­жы аямайтынын ескерсек, Құрама Штат­тардың үндеуіне тұрмысы тө­мен елдердің құлақ асуы неғайбыл. Ең бас­тысы, «екі түйе сүйкенсе, арасын­­да шыбын өледі» кейпі келмесе болғаны...

 

Соңғы жаңалықтар

Елордада STEM олимпиадасы өтті

Аймақтар • Бүгін, 10:30

Пневмонияның 43 жағдайы тіркелді

Коронавирус • Бүгін, 09:10

Саңлақтар сыр бермеді

Күрес • Бүгін, 08:28

Білім мен рухани бірлік алаңы

Руханият • Бүгін, 08:23

Ел чемпионатында топ жарды

Спорт • Бүгін, 08:20

Ой түбінде жатқан сөз...

Қоғам • Бүгін, 08:17

Аңыздар айқасы тең аяқталды

Кәсіпқой бокс • Бүгін, 08:15

Тәжікстаннан да төмен тұрмыз

Футбол • Бүгін, 08:07

Алға ұмтылған Ақмола

Елорда • Бүгін, 08:02

Көреген көшбасшы

Елбасы • Бүгін, 07:45

Әлемнен алғыс алған тұлға

Елбасы • Бүгін, 07:33

Құрметті отандастар!

Қоғам • Бүгін, 07:30

Елбасы және Сыр елі

Аймақтар • Бүгін, 07:28

Қылмыс азайып келеді

Қоғам • Бүгін, 07:22

Шала туған шақалақтар

Қоғам • Бүгін, 07:15

Сол қолдың соққысы сан соқтырды

Кәсіпқой бокс • Бүгін, 07:07

Саңлақтар сыр бермеді

Спорт • 27 Қараша, 2020

Тұрғын үй алаяғы қолға түсті

Қоғам • 27 Қараша, 2020

Ұқсас жаңалықтар