Өнер • 06 Желтоқсан, 2021

Паганини

49 рет көрсетілді

Паганини, сенің не сиқырың бар осы?.. Жын иектеп кеткендей сахнада еркінен тыс елегізіп, бақ­сыдай аласұрған өнер иесінің өмірі бал мен удың қосын­дысындай еді. Бірақ оны ешкім білмеді. Оның жалынды темпераменті және көз ілеспес жылдамдығы залда отырған көрерменді өртеп жіберердей ыстық болатын. Содан да болар, оны жұрт «XIX ғасырдың долы бораны» санады.

Француз суретшісі Эжен Делакруаның «Па­га­ни­ни­дің портреті» атты шығармасына қарап, өнердің отына өртенген адамның образын анық байқап отырмыз. Құдды, сол қалпында италиялық виртуоз скрипкашы Паганинидің ғұмыр-келбетін, мінез-болмысын кенеп бетіне құйып қойғандай. Талайлы тағдырының көріністері бояу­мен матасып, әлденеден сыр тартады. Бұл – жан азабы.

Ғалымдар скрипканы ер­кін меңгеруі және адамға бей­мә­лім техникасының сыры музыканттың сирек кездесетін сыр­қатына байланысты деп са­найды. Америкалық дәрі­гер Майрон Шоенфельд бір ма­қаласында Никколо Пага­ниниде Марфан синдромы бол­ғаны туралы жазған. Мұн­дай айықпас ауруы бар адамдар еліріп кетуі ғажап емес. Бір­ақ әйгілі өнерпаз аспапты мінсіз басқара білген тамаша музыкантқа айналды. Оның жын-сайтанмен байланысы бар екені әлі де аңыз болып ке­ле­ді. Себебі күні бүгінге де­­йін ол сияқты скрипканың ті­­­лін толық меңгерген ешкім жоқ.

Талант иесі тірісінде кеш бойы бір ішекті скрипкамен ойнап, көрерменді таңғалдырған екен. Неге десеңіз, концерт ке­зінде әуенге берілгені сон­ша­лық, аспаптың ішектері үзі­ліп кете беретін болған. Сон­дай сәттерде композицияны тоқтатуға дәті шыдамаған Па­ганини бір ішекпен соңына дейін әуенді үзбей орындап, халықтың қошеметіне ие бол­ған екен. Былайша айтқанда, өнермен дерттенген.

Картинаға қарасаңыз Пага­нинидің аса бір тартымды адам болмағанын аңдайсыз. Мұны сол дәуірде қарсыласының көбі бетіне басты да. Сыртқы кел­бетіне қарап, оны шынымен де шайтанмен дос екен деген пікір үдей түсті. Десе де ғажайып музыкасы тыңдармандарды өзінен алыс­татпады. Бірақ оның бәрі уақытша еді. Көзі тірі­сінде өнеріне табынған адамдар дүниеден озғанда топырақ салуға жарамады. Бәрі дерлік біртүрлі әрекетінен шошыды.

Бірнеше жыл бойы Пага­­нинидің табыты Еуро­паны ара­лап жүрді. Дін қыз­мет­керлері өлі денені жерлеуге рұқсат бер­меді. Өйткені олар оны «шай­­танның досы» деген өті­ріктен әрі аса ал­мады.

Не деген жа­байы­лық десе­ңіз­ші!

Делакруа музыкантпен жақсы таныс болған­дық­тан, оны аталмыш шығармасының кейіпкері болуға көндіреді. Өнер иесі басында келіскенімен, шыдамы ұзаққа бармады. Суретші картинаны жадында сақтаған бейнемен құрап шық­ты. Оның үстіне, ол еске алу рәсімі кезінде бет әлпетін сызып алған екен. Паганини скрип­када көздерін жұмып ой­най­тын болған. Бақсаңыз, жан дүниесінен дыбыс шыға­ра­тындай бір ұлылықтың нышаны байқалады. Кенептегі тұрысы бір­келкі емес, тура өзінің өмірі се­кілді қалыпқа сыймайды.

Картинаға мұң тұнып тұр­ған­дай, музыканттың жей­десін қоспағанда, түгел дер­лік қара түспен сырланған. Айтпақшы, ол үнемі қара киім киген екен. Бұл ақша тапшылығынан емес, қара түстің барлық кемшілігін жасыратынына сенімділіктен туған үрдіс еді.

Қалай десек те қылқалам шебері Паганинидің даныш­пандығы мен жалғыздығын жеткізе алды. Картинадан Па­ганиниді естіп тұрғандаймыз. Қою түстердің арпалысы скрип­­ка ойнап жатқан ұлы му­­­зы­­кант­тың мәңгілік бей­не­сіне қанат бітіргендей құ­ла­ғыңызға скрипканың үні келеді.

Соңғы жаңалықтар

Мұнай бағасы көтеріле ме?

Экономика • Кеше

Алашорда офицері

Қазақстан • Кеше

471 мың долларға сатылды

Әдебиет • Кеше

Шабыт пен шарап

Әдебиет • Кеше

Ұқсас жаңалықтар