Алматы • 05 Желтоқсан, 2023

Туысқан мемлекеттердің медиа бірлігі

134 рет
көрсетілді
6 мин
оқу үшін

Кеше Алматыда ақпарат айдынындағы ауызбірлікті нығайтуға өзіндік үлесін қосып отырған ІІІ Халықаралық түркітілдес журналистер медиа форумы мәреге жетті. Отандық медиа кеңістігінде пікір алуандығына жол ашатын басқа да ауқымды жиындар жеткілікті болғанымен, бұл форумның айырмашылығы да басқа.

Туысқан мемлекеттердің медиа бірлігі

Алматыдағы шетелдік және отандық әріптестеріміздің дидарласуы Медеу мен Шымбұлақтан басталды. Бір жағынан «Түркітілдес журналистер қоры» ҚҚ туризмді насихаттауға да ұмтылып жүр­ге­нін атап өткен жөн.

Қазақстанның барлық облыс, ауданымен бірге, Қырғыз Республикасы, Өзбекстан, Әзербайжан, Түркия, Бел­гия, Ұлыбритания, Нидерландтан түркі­тіл­дес БАҚ басшылары мен өкілдері бас қосқан форумда «Түркітілдес журналистер қоры» қоғамдық қорының президенті Нәзия Жоямергенқызы: «Медиа форумының атауын «Turktime: Түркі мемлекеттерінің медиа бірлігі» деп атауымыздың себебі бар. 2023 жылы Астанада Түркі мемлекеттері ұйымының Х саммитінде Қазақстан ұйым төрағалығын қабылдап алды. Президент Қ.Тоқаев: «Түркі бірлігін таныту үшін біздің төрағалығымыз «Түркі дәуірі!», яғни «Turktime!» ұранымен өтеді», деп мәлімдеді. Осы орайда «Түркі әлемінің келешегі – 2040» атты құ­жат бекітіліп, Түркі мемлекеттері ұйы­мын одан әрі дамыту мақсатында маңызды 8 бағыт – салт-дәстүр, түбі бір түркіге ортақ құндылықтарды біріз­ден­діру, реформалар, ғылым, сенім, инвестиция, медиация және энергияға басымдық берілді. Дәл осы басты бағыт­тар­дың арасында түркітілдес бұқа­ра­лық ақпарат құралдарының бірлігі де болуға тиіс. Себебі кез келген бастаманы халыққа жеткізіп, насихаттайтын – БАҚ өкілдері», деді.

Үш күнге ұласқан форумда соғыстар, пандемия сарқыншақтары, климаттың өзгеруі, ресурстар тапшылығы, эконо­ми­калық қиындықтар, медиа сала­сындағы бәсекелестіктің артуы, ақпараттық манипуляция мен жалған ақпараттардың күшеюі, БАҚ-тағы кәсіби этиканың жиі сақталмауы талқыға түсті.

– Медиа форумда түркі елдерінен жиналған әріптестерімізбен бірге медиа саласындағы түйткілдерді шешудің жолдарын қарастыра отырып, ортақ жобалар жасау жөнінде кеңестік. Басты мақсатымыз – түбі бір түркінің тарих, руханият, өнер, экономика мен саясатын түркі халықтарына насихаттау. Өкінішке қарай, 70 жылға жуық үстемдік құрған кеңес одағы бауырлас халықтарды бір-біріне жат қылды. Әліпбиін өзгерту арқылы қазақ, қырғыз, өзбек, түрікмен, татар, башқұрт, қарақалпақ, тағы басқа ұлттардың арасындағы бауырластық байланысты үзуге тырысты. Біз, түркі елдерінің ақпарат құралдары мен жур­на­листері осы олқылықтардың орнын толтыруға күш салуымыз қажет. Ол үшін қысқамерзімді және ұзақмерзімді стра­тегиялық жоспарларды құра отырып, мақсатты да үздіксіз дамуға мүдделіміз, – дейді Назия Жоямергенқызы.

Форумда Түркия Республикасы Туризм министрлігінің Орталық Азия айма­ғындағы мәдениет және туризм кеңесшісі Алпарслан Акынджы «Жаңа «Жібек жолы» туристік белдеуіндегі Түр­кі ұйымына мүше елдердің ынты­мақ­тастық негіздері» тақырыбында баян­дама жасады.

Ал «Кәсіби этика. Құқық және ақпа­раттық қауіпсіздік» отырысының тіз­гінін «Alatau-aqparat» медиа хол­дингі­­нің бас директоры Ержан Төлек қолға алып, түркиялық журналист Ахмет Түзүн «Журналистикадағы эти­калық қағидалар және тәжірибедегі кедергілер», «Мінбер» журналистерді қолдау орталығының жетекшісі Есенгүл Кәпқызы «Медиа этика», Өзбекстан Парламентінің «Халқ Сузи»-«Народное слово» газетінің жауапты хатшысы Нұрлан Османов «Журналистік әдеп және әлеуметтік жауапкершілік» тақы­рып­­тарында ой қозғады.

«Қазақ газеттері» ЖШС бас дирек­тор­дың орынбасары – Алматы қаласы басылымдарының жетекшісі Думан Анаш модераторлық еткен «Кон­тентті монетизациялау: модельдер, платформалар, стратегиялар» отырысы да оқшау ойларды ортаға салды.

Белгиялық журналист, brukseltruk.be сайтының иесі Юсуф Джинал журналистика шекараға бағынбайтындығын айта келе: «Бір кездері Жібек жолы арқылы сау­да жасағандар – ақпарат тасымалдаушылар да еді. Біз журналис­тер – ақпаратты бір дереккөзден алып, екінші бір дереккөзге жеткізушіміз. Осы қызметті атқару барысында бізге жүк­телген жауапкершілік пен зор мис­сия бар. Біз өзіміздің діліміздің, тілі­міздің, еліміздің өкілі боламыз. Қазір Жібек жолының міндетін онлайн БАҚ өзінің міндетіне алып, атқарып отыр. Мен Түркияда әрі Еуропада журна­лист ретінде қызмет етемін. Мүм­кін­дік­­терімізді пайдалана отырып, өзіміз үшін әрі түркі мемлекеттері үшін түр­лі жоспар құрып, жұмыс істей аламыз. Әлбетте, ол үшін күш бірік­тіруіміз қажет», дейді.

Белгиялық әріптесіміз Түркі мемле­кеттері БАҚ-тарында жұмыла жұмыс істеуге мүмкіндік мол деп есептейді.

«Бүкіл әлемдегі жақұт нарығын да­мыт­қан елдің бірін Белгия құрып отыр. Жақұтты өңдеу өте қиын, жауап­кер­шілікті талап етеді. Сол үшін мамандарды Үндістанда оқытып, тәжіри­бе жинатты. Бүгінде ең мықты мамандар сол елде. Журналистер үшін біз де солай жасай аламыз. Мысалы, Алматыда отырған бір журналист Еуропаның кез келген еліндегі медиада жұмыс істей алады. Яғни маңызды ақпараттарды, түркі елдеріне ортақ құндылықтарды насихаттай аламыз. Алдағы уақытта «Түркітілдес журналистер қорымен» бір­лесіп, Еуропадағы үкіметтік емес ұйымдармен бірге бірқатар жұмысты қолға аламыз. Мұндай жобаларды Түр­киядағы әріптестермен бірлесіп жасап жүрміз, ендігі кезек – Қазақстанда», деді Юсуф Джинал.

«Әлеуметтік журналистика: БАҚ-тағы әлеуметтік мәселелер» атты семинар-тренингте еліміздің әр түкпірінен келген БАҚ өкілдері белгілі психолог Жания Бейсенованың «Психологиялық қысым және эмоцияны басқару», «Эм­патия» тақырыбындағы пайымдарымен танысты.

 

АЛМАТЫ