Эксклюзив
Қаржы • Бүгін, 12:33
Зейнетақы жинағының бір бөлігін сенімгерлік басқаруға беру қаншалықты тиімді?
Ел азаматтары зейнетақы жинақтарының бір бөлігін жеке инвестициялық портфельді басқарушыларға (ИПБ) сенімгерлік басқаруға бере алады. Бұл тетік азаматтарға өз қаражатын инвестициялау стратегиясын таңдауға мүмкіндік бергенімен, оған деген қызығушылық әлі де төмен. Бүгінде еліміздегі 26,7 трлн теңге көлеміндегі зейнетақы активтерінің небәрі 105,8 млрд теңгесі ғана жеке басқарушылардың қолында. Бұл жалпы көлемнің шамамен 0,4 пайызына тең. Зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға берудің артықшылықтары мен тәуекелдері қандай? Бұл тетік қаншалықты тиімді? Egemen.kz тілшісі осы сауалға жауап іздеп көрді.
Әскер • 29 Мамыр, 2026
Сарбаздарға грант беру әскерге қызығушылықты арттырды ма?
Елімізде 2023 жылы мерзімді әскери қызмет өткерген азаматтарға білім беру гранттарын беру бағдарламасы іске қосылды. Бағдарлама аясында мерзімді әскери қызметін үздік аяқтаған жастар Ұлттық бірыңғай тестілеусіз жоғары оқу орындарына түсе алады. Сонымен қатар оларға жатақханадан орын беріліп, шәкіртақы төленеді. Бұдан бөлек, әскери кафедраға конкурссыз қабылдану мүмкіндігі қарастырылған. Осы мүмкіндікті қанша жас пайдаланды? Сарбаздарға грант беру бастамасы жастардың әскерге деген қызуғышылығын оята алды ма? Egemen.kz тілшісі бұл сұраққа жауап іздеп көрді.
Қоғам • 29 Мамыр, 2026
Астананың масасы мазаны алып барады: Зиянкестерді улау қазан айына дейін жалғасады
Астанада күн жылына салысымен маса мен түрлі шыбын-шіркей қаптап, тұрғындардың мазасын қашыра бастады. Биыл күн толық ысымай жатып-ақ қансорғыш жәндіктер көбейіп, көшеде еркін серуендеуге кедергі келтіріп отыр. Әсіресе кешкі уақытта саябақтар мен тұрғын үй аулаларында масаның көптігі мұңға айналған. Терезені аша алмай отырған тұрғындар да жетерлік. Жылда қаланы жәндіктерден залалсыздандыру жұмыстары жүргізіледі. Атқарылып жатқан жұмыстар туралы Egemen.kz тілшісі білді.
Ғылым • 28 Мамыр, 2026
Су саласындағы венгерлік тәжірибе: қазақ жастары не үйреніп жүр?
Бүгінде Орта Азия елдері үшін су мәселесі ең өзекті мәселеге айналып отыр. Осыған байланысты 2024 жылы сәуір айында Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында Үкімет Қазақ ұлттық су шаруашылығы және ирригация университетін құру туралы шешім қабылдады. Жаңа оқу ордасына су саласының мамандарын дайындау тапсырмасы жүктелді. Құрылғанына бір жылдан асқан білім ордасының 44 студенті былтыр Венгрияға тегін білім алуға жолдама алған. Бүгінде олар халықаралық стандартқа сәйкес су саласының түрлі бағыттары бойынша білім алып жатыр, деп хабарлайды Egemen.kz.
Руханият • 28 Мамыр, 2026
Татьяна Бурмистрова: 30 жылдай мүлдем сахнаға шықпай, елеусіз қалған кездерім де болды
Талайды талантымен тәнті еткен дәстүрлі әнші Татьяна Бурмистрованың қазақ еліне деген ықыласын елемеу мүмкін емес. Өзге ұлт өкілі бола тұра, қазақтың тілін кейбір өз тілін өгейсініп жүрген қарагөздерімізден артық біліп, артық дәріптеп жүргені сүйсінтеді.
Қоғам • 25 Мамыр, 2026
Бір айдан соң мектеп бітіру кеші өтеді: Қымбат кеш − мәртебе ме, ысырап па?
Қазір мектеп бітіру арзан болмай тұр. Бітіруші түлектің киер киімінен бастап, баратын мейрамханасына дейін қымбат. Салтанатты кештің аста төк дастарқанына жайғасу үшін әр адам 45-60 мың теңге аралығында төлеуі қажет. Сонда бір отбасы мейрамхананың өзіне 135-180 мың теңге шығаруы керек. Баласын қатардан қалдырғысы келмегендер қолындағы барын беріп, жетпегенін несиемен жамап жатыр. Жалпы биыл мектеп бітірушілер қанша қаржы жұмсап жатқандығы жөнінде Egemen.kz тілшісі анықтап көрді.
Білім • 25 Мамыр, 2026
Мамандық таңдау: Түлектер нені ескеруі керек?
Алдағы он жылда Қазақстанда түрлі сала бойынша миллиондаған маман қажет болады деген болжам бар. Әсіресе жұмысшы мамандықтарына, білім беру саласына, медицинаға, құрылыс пен ауыл шаруашылығына сұраныс жоғары сақталады. Өндіріс орындарының көбеюі мен аймақтардың дамуы инженерлер мен техникалық мамандарға деген қажеттілікті арттырып отыр, деп хабарлайды Egemen.kz.
Әдебиет • 25 Мамыр, 2026
Тарихқа құрметпен қарап, өскелең ұрпаққа тағылым дарыту – кез келген азаматтың қастерлі парызы. Бұл ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтып, елдің өнегелі өткені мен бүгінін жалғайтын рухани құбылыс. Тарихқа тағзым етіп, талайғы дәуірдің қазынасын жиып жүргендердің бірі – Ғалымбек Жәпек. Бүгінде «Һибатулла Тарази» мешітінің наиб имамы болып қызмет ететін маманның жеке кітапханасында жүзге тарта ескі кітаптар мен көне қолжазбалар жинақталған, деп жазады Egemen.kz.
Сұхбат • 22 Мамыр, 2026
Нитрат пен химия: Ерте піскен жемістердің денсаулыққа зияны бар ма?
Көктем мезгілі басталысымен-ақ базарлар мен дүкендерде ерте пісетін көкөністер мен жемістер пайда бола бастайды. Дәл осы кезеңде қияр, қызанақ, редис, құлпынай және басқа да маусымдық өнімдерге сұраныс артады. Жаздың бастапқы тұсында да сөрелерде самсап тұратын мұндай өнімдер тұтынушыларды өзіне ерекше тартып тұрады. Көкөністер мен жемістер дұрыс тамақтанудың маңызды бөлігі екені белгілі. Алайда ерте піскен өнімдердің денсаулыққа пайдасы бар ма? Осы орайда Астана қаласының Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Мұхамғали Арыспаевпен сұхбаттасқан едік.
Білім • 22 Мамыр, 2026
Астана мектептеріндегі орын тапшылығы мәселесі қалай шешілмек?
Астана қаласында үй маңайындағы мектепке баланы орналастыру оңай емес. Білім ордасы алдымен тұрғылықты мекенжайдан тіркеу сұратады. Мұқият тексерістен өткен соң, бала сыныптағы 30-дан аса оқушының қатарына қосылады. Қазір көп мектептегі жағдай – осы. Мектептерде орын тапшы. Жалпы былтырғы оқу жылында 20 мыңнан аса балаға орын жетіспеушілігі сезілген. Бүгінде 1 200 орындыққа арналған білім ордаларында 4 мыңға жуық бала оқиды. Жыл сайын жаңа мектептердің саны артқанымен бұл мәселені толық шеше алмай отыр. Осы мәселеге қатысты Egemen.kz тілшісі қалалық білім басқармасына хабарласқан болатын.
Ғылым • 22 Мамыр, 2026
Қатерлі ісікті анықтауға бес сурет жеткілікті: Жас ғалым әзірлеген алгоритмнің ерекшелігі қандай?
АҚШ-тың Финикс қаласында өткен Regeneron ISEF 2026 дүниежүзілік ғылыми-инженерлік көрмесінде Қазақстан атынан жеті оқушы бес ғылыми жобаны ұсынып, ел намысын қорғады. Әлемнің 60-тан астам елінен 1700-ге жуық жас зерттеуші қатысқан байқауда Тараз қаласындағы Зияткерлік мектебінің 11-сынып оқушысы Арнұр Артықбай Сауд Арабиясының Король Фахд атындағы Мұнай және пайдалы қазбалар университетіне (KFUPM) білім беру грантын иеленді. Жасанды интелект арқылы қатерлі ісікті анықтауға арналған жоба дайындап шығарған жас дарын жүйенің ерекшелігін айтып берді, деп хабарлайды Egemen.kz.
Қоғам • 21 Мамыр, 2026
Дәрігерлер: Жабық формадағы туберкулез қоғамға қауіп төндірмейді
Қазақстанда туберкулезбен күрес жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Соңғы жылдары елімізде аталған сырқат бойынша көрсеткіштердің біртіндеп төмендеуі байқалғанымен, дәрігерлер сақтықты бәсеңдетпеу керектігін айтады. Осы орайда Астанадағы №8 қалалық емхананың салауатты өмір салты дәрігері Аружан Ерболқызымен және осы емхананың физиатр дәрігері Азамат Асылбекұлымен туберкулез дертінің қазіргі ахуалы, алдын алу және емдеу жолдары туралы әңгімелескен едік, деп жазады Egemen.kz.
Ипотека • 21 Мамыр, 2026
Шілдеден бастап ипотека алу қиындайды: Сарапшылар не дейді?
Елімізде ипотека арқылы баспана алу қиындайды. Шілде айынан бастап ипотекалық несиенің жылдық сыйақы мөлшерлемесі 25 пайыздан 20 пайызға азаяды. Ел пайыз төмендеді деп қуанғанымен, банктер енді баспананы кімдерге берілетінін біраз талдап, таразылап барып шешетін болады. Сарапшылардың айтуынша, енді ипотека алғысы келген азаматтың қарыз жүктемесі мен табысы банк тарапынан мұқият тексеріледі. Бұған дейін де оңай болмаған үйлі болу мәселесі, одан әрі де қиындай түспек. Аталған мәселеге байланысты саладағы сарапшыларға Egemen.kz тілшісі сауал жолдады.
Логистика • 21 Мамыр, 2026
Қазақстан логистикасы: елдің транзиттік әлеуеті қалай дамып жатыр?
Қазақстан соңғы жылдары көлік-логистика саласын дамытуға айрықша назар аударып келеді. Географиялық тұрғыдан алғанда ел Еуропа мен Қытайды, Ресей мен Орталық Азияны байланыстыратын маңызды транзиттік дәліздердің торабында орналасқан. Сарапшылардың айтуынша, бұл артықшылықты тиімді пайдалану Қазақстанды аймақтық логистикалық хабқа айналдыруға мүмкіндік береді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 20 Мамыр, 2026
Көзге көрінбейтін бақылау: Жасырын патруль қалай жұмыс істейді?
Алматы қаласында «STOP бұзушылық» ауқымды жедел алдын алу іс-шарасы аясында жолдарда жасырын патрульдеу форматы енгізілген болатын. Осы жүйе қоғамда қызу талқыланып жатыр. Бірі мұны жолдағы тәртіпті күшейтудің тиімді тәсілі десе, енді бірі жүргізушілерге бақылаудың артуы ретінде қабылдайды. Осыған байланысты Egemen.kz редакциясы Ішкі істер министрлігіне ресми сауал жолдап, жаңа жүйенің мақсаты мен тиімділігін зерделеп көрді.
Экономика • 20 Мамыр, 2026
Мұнай нарығындағы құбылыс: Әлемдік геосаяси жағдай отандық жанармай бағасына әсер ете ме?
Әлемдік мұнай нарығы соңғы апталарда қайтадан құбылды. Бұған Таяу Шығыстағы геосаяси шиеленіс, OPEC+ ұйымының өндіріс саясаты, мұнай жеткізу тізбегіндегі тәуекелдер себеп болып отыр. Бұл өзгерістер еліміздегі баға саясатына қалай ықпал етеді? Осы сауал төңірегінде сала сарапшысымен әңгімелескен едік.
Білім • 19 Мамыр, 2026
ҰБТ жүйесі қашан және қалай өзгереді?
Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Мәжіліс кулуарында ұлттық бірыңғай тестілеу жүйесін кезең-кезеңімен жаңарту жоспарланып отырғанын мәлімдеген болатын. Министрдің айтуынша талапкерлердің тек пәндік білімін ғана емес, сыни ойлау, коммуникация және цифрлық сауаттылық секілді дағдыларын бағалайтын жаңа формат енгізілуі мүмкін. Осыған орай Egemen.kz тілшісі аталған министрлікке «ҰБТ жүйесіне өзгерістер қашаннан бастап енгізіледі, тест құрылымы сақтала ма әлде түбегейлі жаңара ма?» деген сауал жолдаған болатын.
Білім • 19 Мамыр, 2026
Қазақстанда биыл ашылатын ЖИ университетіне кімдер түсе алады?
Биыл Астанада Жасанды интеллект университеті ашылады. Жаңа оқу орны Alem.АІ (ЭКСПО) базасында орналасады. Университет 1500 студентке лайықталған, деп хабарлайды Egemen.kz.
Қоғам • 14 Мамыр, 2026
«30 минуттық қуат»: BYD көліктерінің иелері неге дабыл қақты?
Қазақстанға 2025 жылы BYD Destroyer 05 көліктерін әкелген азаматтар мемлекеттік кірістер органдарының әрекетіне наразылық білдіріп жатыр. Өйткені, көліктер сол кездегі заңнамаға сай рәсімделгеніне қарамастан, кейіннен кедендік төлемдер қайта есептеліп, шоттар бұғаттала бастаған. Бұл туралы кәсіпкер Дәулет Әшімхан әлеуметтік желідегі парақшасында жазды, деп хабарлайды Egemen.kz.
Технология • 08 Мамыр, 2026
Қазақстан әскери мақсаттағы дрон өндірісін қаншалықты жолға қойды?
Заманауи соғыс тәсілдері өзгеріп, дрондар қосымша құрал ғана емес, әскери операциялардың ажырамас бөлігіне айналғаны мәлім. Соңғы жылдары Қазақстан ұшқышсыз авиациялық жүйелерді дамытуға айрықша мән бере бастады. Осы орайда әскери мақсаттағы дрон өндірісін жолға қою, оны жүйелі түрде дамыту және отандық кадрлармен қамтамасыз ету мәселесі күн тәртібіне шыға бастады. Әскердегі ұшқышсыз жүйелердің нақты мүмкіндіктері мен оларды даярлау ісі қалай ұйымдастырылған? Қазақстан бұл бағытта қандай деңгейге жетті?
Мереке • 06 Мамыр, 2026
Қазақ халқы ежелден атты ердің қанаты, батырдың сенімді серігі деп ерекше құрметтеген. Тарихта Қобыландының Тайбурылы, Алпамыстың Байшұбары, Қабанбайдың Қубасы мен Исатайдың Ақтабаны сынды тұлпарлардың ерлікке толы жорықтары туралы көптеген аңыздар сақталған. Ер қанаты саналған қазаққа қадірлі жануар бүгінгі күні де Жамбыл облысындағы 91678 әскери бөлім құрамында ел қауіпсіздігі жолында қызмет етіп келеді.
Несие • 27 Сәуір, 2026
Несие төлемін кешіктіргенде нені білген жөн?
Қазіргі таңда тұрмыстық қажеттіліктерді шешуге, ірі сатып алулар жасауға немесе күтпеген шығындарды жабу мақсатында несие алу қалыпты жағдайға айналды. Алайда кейде қаржылық қиындықтар туындап, несиені уақытылы төлеу мүмкін болмай қалады. Мұндай жағдайда борышкерлерге нені білген маңызды? Осы сауал төңірегінде қажетті кеңестер алу үшін сарапшы мамандарға жүгінген едік.
Саясат • 22 Сәуір, 2026
Саясаттанушы: Ұлан-Батыр Қазақстанды Орталық Азияға шығатын қақпа ретінде қарастырады
Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсухтың Қазақстанға жасаған мемлекеттік сапары екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті жаңа деңгейге көтерген маңызды дипломатиялық оқиға болды. Сапар барысында саяси диалогты тереңдету, экономикалық ынтымақтастықты кеңейту және бірқатар инфрақұрылымдық жобаны ілгерілету мәселелері талқыланды. Осы тақырып аясында біз саясаттанушы Айсұлу Рахметпен сұхбаттасып, Қазақстан мен Моңғолия арасындағы қарым-қатынастардың даму үрдістерін, экономикалық және көлік-логистикалық байланыстардың болашағын талқыладық. Сарапшы екіжақты ынтымақтастықтың негізгі драйверлері мен аймақтық ықпалдастықтағы маңызына кеңінен тоқталды. Сұхбат барысында Айсұлу Рахмет тарихи-мәдени байланыстардың, сондай-ақ нақты инфрақұрылымдық жобалардың екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті нығайтудағы рөлін ерекше атап өтті. Оның пікірінше, қазіргі бастамалар ұзақ мерзімді өзара тиімді ынтымақтастықтың берік негізін қалыптастырады.
Футбол • 21 Сәуір, 2026
48 команданың бәйгесі: Жаңа формат сенсацияларға жол аша ма?
Биыл жаһан жұртшылығы көз тіккен футболдан әлем чемпионаты өтеді. Төртжылдықтың басты аламаны осы жылы форматымен ғана емес, өткізілу тәсілімен де ерекшеленіп, әлемдік футболдың жаңа парағын ашқалы отыр. Қазірдің өзінде чемпионатқа қатысқалы отырған командалар анықталып, дайындық күшейе түсті. Ал чемпиондық бойынша көшбасшылардың бірі саналған Италия ұлттық құрамасының іріктеуден өте алмауы болар бәйгенің қызығын арттырып жіберді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 16 Сәуір, 2026
Түйткілі көп газ мәселесі: Нысандарда қауіпсіздік ережелері неге сақталмайды?
16 сәуір – Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы қызметкерлері күні. Алайда мерейлі күннің аясында мерекелік көңіл-күйден бөлек, ел қауіпсіздігіне тікелей қатысты түйткілді мәселелер де назардан тыс қалмауы тиіс. Әсіресе, қоғамдық тамақтану орындары мен көпқабатты тұрғын үйлердегі газ қауіпсіздігінің ахуалы бүгінде басты бақылауда. Осы орайда, қала тыныштығын сақтау жолында атқарылып жатқан бақылау жұмыстары мен анықталған заңбұзушылықтардың жай-жапсарын «Астана қаласының тұрғын үй және тұрғын үй инспекциясы басқармасы» ММ маманы Рақымжан Бектанов тарқатып берді.
Қоғам • 16 Сәуір, 2026
Мемлекеттік бағдарлама әлде ипотека: Үй алудың ең тиімді жолы қандай?
Баспана мәселесі – еліміздегі ең өзекті тақырыптардың бірі. Соңғы жылдары мемлекет тарапынан халықтың тұрғын үйге қолжетімділігін арттыру мақсатында жеңілдетілген бағдарламалар іске қосылып жатыр. Ипотекалық бағдарламалар саны көбейгенімен, олардың әрқайсының өзіндік ерекшелігі бар. Мемлекеттік бағдарламалар мен жеңілдетілген несиелердің қайсы тиімді екенін Egemen.kz тілшісіне тұрғын үй сарапшысы, «Квартал» жылжымайтын мүліктер агенттігінің директоры Анна Таянович айтып берді.
Қоғам • 15 Сәуір, 2026
Көлік жүргізу кезінде телефон пайдалану: Бейнебақылау камералары қалай жұмыс істейді?
Бүгінде жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету ісінде технологияның тіліне жүгіну үйреншікті құбылысқа айналды. Көше бойындағы сансыз камералар құқықбұзушылықтың әрбін сәтін қалт жібермей тіркеп тұр. Алайда цифрлық жүйенің қырағылығы мен заңның әділдігі тоғысқан тұста жүргізушілерді мазалайтын сауалдар аз емес. Бұл ретте Ішкі істер министрлігі көлік басқару кезінде телефонды пайдалану мен оған салынатын айыппұл төңірегіндегі өзекті мәселелерге ресми түсініктеме берді, деп жазады Egemen.kz.
Өнер • 14 Сәуір, 2026
Киелі аспапты жанына серік еткен «Қобыз әже»
Қобыз – қазақ халқының рухани әлемін тереңнен толғайтын, сыры тылсым, үні мұңға толы өзгеше аспап. Бұдан 4 000 жыл бұрын пайда болған көне аспап туралы әңгіме қозғау қиынның қиыны. Өйткені, қобыз – бағзы бабаларымыздың кие тұтқан бір тотемі және осынау аспапты жанына серік тұтқандар сирек. Сондай жанның бірі – Бақыткүл Кәрібай. Біз 40 жасында қобыз ұстауға біржола бекіп, кейіннен «Қобыз әже» атанған Бақыткүл Аханқызымен әңгімелескен едік.
Қоғам • 14 Сәуір, 2026
Жануарларды қорғау және қоғам қауіпсіздігі: Қаңғыбас иттердің шабуылына қалай тосқауыл қоямыз?
8 сәуір күні Мәжілістің жалпы отырысында «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңға енгізілетін түзетулер қабылданды. Депутаттар қолданыстағы заңның ниетін емес нақты нәтижесін талдап, жануарларды қорғау мен азаматтардың қауіпсіздігі арасындағы тепе-теңдікті табуды алға тартты. Мәжіліс ұсынған дерекке ден қойсақ, соңғы бір жылда иттердің шабуылынан шамамен 41 мың адам зардап шеккен. Олардың жартысынан көбі қараусыз иттердің кесірінен болған. Мәжілісмендер елдің басты байлығына баланған адам тағдырына төнген қауіпке мемлекет міндетті түрде жауап беруі тиіс екенін жеткізді. Ал жоғарыда аталған заңға енгізілген түзетулер қаңғыбас иттердің қоғамға қауіпін қалай сейілтеді? Құжат ит иелеріне қандай жауапкершілік жүктеп отыр? Заңға енгізілген осы және өзге де маңызды міндеттер мен жаңашылдықтарды депутат, «Ауыл» партиясы фракциясының мүшесі Анас Баққожаев тарқата түсіндірді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 14 Сәуір, 2026
Көлік көп, орын аз: Автотұрақ мәселесі қалай реттеледі?
Елімізде көлік тізгіндеушілер саны артқан сайын автотұрақ мәселесінің де өзектілігі артып келеді. Бұл бүгінде мегаполистерден өзге қалалардың да «бас ауруына» айналып отыр. Аталған мәселе қоғам белсенділері мен жауапты органдар тарапынан бірнеше мәрте талқыға түсіп, соңғы жылдары Астана мен Алматы қалаларында оң өзгерістерге қол жеткізіліп отыр. Дегенмен тұрақтардың жетіспеушілігі ескі тұрғын үйлердің тұрақты проблемалар тізімінен әлі де түспей келеді.
