Эксклюзив
Спорт • 20 Мамыр, 2025
Елімізде ұлттық спортқа қаншалықты көңіл бөлініп жатыр
Елімізде ұлттық спортты ұнатып қана қоймай, мән бере айналысып жүргендер нөпірі артып келеді. Қалың қауым ден қойып, қайта сәнге айналған спорттың бірі – садақ ату. Ежелде жауға шапқанда алғышептен қорамсаққа қол салған мергендер орын алған. Бейбіт күнде мазмұны түрленген садақ ату ойды жинақтап, ептілікке баулитын – ұлттық спорт. Елімізде Республикалық садақ ату федерациясы 2019 жылы құрылған. 2022 жылға дейін өзін спорт ретінде дәлелдеп, сол жылдың қазанында тұңғыш рет Маңғыстауда ҚР чемпионаты өтті. Алғашқы мергендер бәсекесіне 200-ге жуық адам қатысқан. Федерация құрылған тұста садақ атуды жанынан серік етіп, кәсіби деңгейде көңіл бөлген 50 спортшы болса, бүгінде бұл көрсеткіш 300-ге жеткен. Оның ішінде 52 мерген ел намысын әр деңгейдегі дүбірлі додаларда қорғап жүр. Сондай-ақ халықаралық деңгейдегі 8 садақшы мемлекет тарапынан стипендия иегері атанған. Садақ атудың тартымдылығы арта түскенін федерацияның 20 өңірде ашылғанын-ақ аңғаруға болады, деп жазады Egemen.kz.
Бизнес • 19 Мамыр, 2025
Жылқы жалындағы GPS немесе қарап жүріп қаржы табу идеясы
Мирас Байжігіт – ауыл шаруашылығындағы цифрлық революциянер. Оның iGPS Tech стартапы бүгінде Қазақстанның түкпір-түкпірінде 100 мыңнан астам жылқыны бақылауға мүмкіндік береді. Барлығы кішкентай інісін GPS сағаттары арқылы қадағалаудан басталған
Мәдениет • 19 Мамыр, 2025
Елімізде «Музей түні – 2025» акциясы қалай өтті
18 мамыр әлем бойынша «Халықаралық музей» күні аталып өтілді. Айтулы датаны еліміздегі мәдени мекендер «Музей түні – 2025» акциясымен айшықтады. Бұл күнді келушілер көңілін бұрып, таңғажайып түн форматында өткізу Қазақстанда 2006 жылдан қалыптасты. ҚР Орталық музейінің осы бастамасы бүгінде бұлжымас дәстүрге айналып, осы жылы жиырмасыншы рет ұйымдастырылды. Қазір ел бойынша 294 музей жұмыс істеп тұр. Өткеннің өрнегін бүгінге жеткізіп, болашаққа аманаттар орындарда 4,5 млн жәдігер сақтаулы. Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәліметінше, былтыр Қазақстан музейлерінің табалдырығын 6,6 миллионнан астам адам аттаған, деп жазады Egemen.kz.
Руханият • 19 Мамыр, 2025
Ұлттық дәстүрдің жандануына жол ашқан мереке
Астанадағы «Балқарағай» демалыс аймағында халқымыздың ежелгі салты – Қымызмұрындық кең ауқымда аталып өтті. Бұл жай ғана мереке емес, көктем мен тіршіліктің оянуын, даланың дархан тынысын сездіретін, халқымыздың ғасырлар бойы сақтап келген қасиетті дәстүрлерінің жаңғыруы. Қазақтың шипалы сусыны қымызды ұлықтауға арналған салтанатқа қала тұрғындары және шетелдік туристер қатысты, деп жазады Egemen.kz.
Парламент • 19 Мамыр, 2025
Жасанды интеллект: Қазақстанда құқықтық негіз қалыптасты
Өткен аптада Қазақстанның цифрлық даму тарихындағы айтулы оқиға орын алып, Мәжіліс палатасы еліміз үшін маңызды қадам жасады. «Жасанды интеллект туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тікелей тапсырмасымен әзірленген заң жобасы – технологиялық прогрестің жылдам қарқынына жауап ретінде жасалған алғашқы іргелі қадам еді.
Қоғам • 16 Мамыр, 2025
Жастар арасындағы жұмыссыздық әлі де өзекті мәселе
Еліміздегі жастар арасындағы жұмыссыздық – қоғамдағы ең өзекті мәселелердің біріне айналып отыр. Әсіресе 16-34 жас аралығындағы жастардың жұмыссыз қалуы тек экономикалық емес, сонымен қатар әлеуметтік дағдарыстың белгілісі секілді. Жастардың жұмыссыз қалу себептері сан алуан. Тіпті дипломы барларының өзі де еңбек нарығында өз орнын таба алмай сенделіп жүр. Бірі сұраныссыз мамандық иесі болса, енді бірі тәжірибесі жоқ деген желеумен шетте қалып отыр.
Технология • 16 Мамыр, 2025
Арманын ғарышқа самғатқан жас өнертапқыш
Ол небәрі 23 жаста. Бірақ соған қарамастан, білім беру саласында елеулі жетістікке жеткен. Алматылық Мирас Нүсіпов бүгінде балаларға зымыран құрастыруды үйретіп жүр. Қазір ол технология мен инженерияға қызығушылықты оятатын тың жобалардың жетекшісіне айналып үлгерген. Осылайша талапты жастың шығармашылық әлемімен біз де танысып көрдік.
Отбасы • 16 Мамыр, 2025
Отбасында әкенің рөлі зор болуы қажет - Бекдайыр Күзембай
Әке – отбасының асыраушысы, қамқоршысы әрі тірегі саналатыны мәлім. Қазақ халқы әкені асқар тауға теңейді. Ал қазіргі уақытта «Отбасы құндылығында» әкенің рөлі қандай? Осы орайда республикалық «Әкелер одағы» қоғамдық бірлестігінің төраға орынбасары, аталған бірлестіктің Астана қаласы бойынша филиал төрағасы, қала әкімдігінің жасөспірімдердің құқығын қорғау комиссиясының мүшесі, «Бала толағай» федерациясының президенті Бекдайыр Күзембаймен әңгімелескен едік.
Денсаулық • 16 Мамыр, 2025
Адам папиллома вирусы қандай ауру
Жыныстық жолмен жұғатын инфекциялар арасында адам папиллома вирусы (АПВ) әлемде ең кең тараған вирустың бірі саналады. Оның кейбір түрлері онкологиялық ауруларға, соның ішінде жатыр мойны обырына себеп болуы мүмкін. Бұл туралы бізге Қалалық емхана бас дәрігерінің орынбасары Жұлдыз Әлпіламқызы айтып берді, деп жазады Egemen.kz.
Руханият • 15 Мамыр, 2025
Лев Толстой: Адамдар ақиқатта ғана біріге алады
Санаға салмақ түсірер сауалдарға жауап таппай дағдарған кезде «бұған ақыл-ой алыптары не дер еді?» деп ойланған кезіңіз болған шығар, қадірлі оқырман. Олар, әрине, ғайыптан тайып түсіңізге енбесе, өңіңізде ұшыраспайды. Бірақ бұған журналистикадағы еркін жанрлардың бірі – ретроспективалық сұхбат мүмкіндік береді. Ол – өмірден өткен адаммен жазып қалдырған еңбегі негізінде әңгімелесу. Біз жазушы, хакім Лев Толстоймен сұхбаттасып көрдік.
Қоғам • 15 Мамыр, 2025
Отбасы құндылықтарын сақтаудың тарихи моделі қандай?
15 мамыр – халықаралық отбасы күні. Мемлекетті құраушы институттың негізіне айналған отбасы күнін атап өту Біріккен Ұлттар Ұйымының бастамасымен бекітілген. Бүгінде Қазақстанда 6,2 миллионнан астам отбасы бар, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 15 Мамыр, 2025
Президент жанындағы әйелдер істері және отбасылық демографиялық саясаты жөніндегі ұлттық комиссиясының қолдауымен осы айдың 12-16 күндеріне ұйымдастырылған республикалық репродуктивті денсаулық апталығында қоғам үшін өзекті әрі маңызды мағлұматтар кеңінен беріліп жатқаны мәлім. Сол орайда Ұлытау облыстық ЖИТС-тың алдын алу орталығының психологы Гүлнұр Беспаевамен әңгімелескен едік, деп жазады Egemen.kz.
Руханият • 14 Мамыр, 2025
«Ер Тарғын» жырын хатқа түсірген жырау кім
Қазақтың «Қобыландысы» мен «Ер Тарғыны» туралы бәріміз білеміз. Бірақ бұл жырлардың ең көркем нұсқасы кімнің аузынан хатқа түскенін көбі біле бермейді. Бір ғасырға жуық уақыт бұрын дала төсінде жырды жанымен тербеткен Марабай Құлжабайұлының есімі бүгінде көп айтылмайды. Ал шын мәнінде, дәл осы жыраудың көмейінен шыққан сөздер арқылы қазақ эпосы алғаш рет қағаз бетіне түскен. Сол жырлар бүгінгі әдебиеттегі ең көркем, ең шынайы нұсқалар болып саналады, деп жазады Egemen.kz.
Медицина • 14 Мамыр, 2025
Ерлер емделуді әлсіздік деп қабылдамауы керек - дәрігер
Ер-азамат – отбасының қорғаны, ұлтының ұстыны. Алайда соңғы жылдары бөріктілердің денсаулығы алаңдатарлық деңгейге түсті. Жүрек аурулары, белсіздік, психикалық күйзеліс, қатерлі ісіктер – мұның бәрі ер адамның өмір сапасын ғана емес, қоғамның да ынтымағын ыдырататын факторлар. Дәрігерлер бұл мәселеге әлеуметтік тұрақтылыққа тікелей ықпал ететін кешенді құбылыс ретінде қарап отыр, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 13 Мамыр, 2025
Жылда жөнделетін көшелер тиімсіз жоспарлаудың көрінісі ме?
Елорданың күн сайын өсіп, дамып жатқаны қуантады. Алайда қала тұрғындарының өмірінде әлі күнге дейін шешілмеген өзекті мәселенің бірі – жол жөндеу жұмыстары. Жыл сайын қайталанатын жөндеу, аяқталмайтын асфальттау мен қайта қазылған көшелер – бұл астаналық жүргізушілердің жүйкесін жұқартатын жағдайға айналды.
Медицина • 13 Мамыр, 2025
Әйелдер ауруының алдын алудың амалдары қандай
Елімізде 12 мамырда денсаулық апталығы басталды. Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия ұйытқы болған шаралар легі маңызды 4 бағытты қамтиды, деп жазады Egemen.kz.
Технология • 13 Мамыр, 2025
Елордада жас өнертапқыштар жарысы өтті
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде Әлихан Мақсұт атындағы «RoboZerde-2025» халықаралық робототехника фестивалі өтті. Ауқымды іс-шараға еліміздің жиырма облысынан, сондай-ақ көршілес Қырғызстан мен Өзбекстан елінен келген екі жүзден астам мектеп оқушысы қатысты. Жас өнертапқыштар алты санатқа сәйкес бақ сынап, өз жобаларын таныстырды, деп жазады Egemen.kz.
Экономика • 13 Мамыр, 2025
Мемлекеттен бала білімі үшін қалай ақша алуға болады
«Келешек» - балаңыздың жарқын болашағы үшін қазірден қамдануға мүмкіндік беретін бағдарлама. Осы бағдарлама шеңберінде ашылған шотқа алғашқы жарнаны мемлекет салады. Оның көлемі - 235 920 - 471 840 теңге. Жинақталған соманы бала колледж, еліміздегі тіпті шет елдегі ЖОО-дағы оқу ақысын төлеуге жұмсай алады. Жинақ салымшысы мемлекеттік грант иегері атанса шоттағы барлық соманы қолма-қол шешіп немесе баспана алу үшін қолдану тетігі қарастырылған. «Келешек» аясында депозит 0-5 жас аралығындағы балалар үшін ғана ашылады. Бастапқы білім капиталын ашудың өзге қандай шарттары бар? Ел азаматтары шот ашу үшін қандай қадамдар жасау керек? Egemen.kz редакциясы жолдаған сауалдарға «Отбасы банкінің» баспасөз қызметі жауап берді.
Медицина • 12 Мамыр, 2025
Отбасын жоспарлаудың артықшылығы неде
Елімізде 12–16 мамыр аралығында өтетін Репродуктивтік денсаулық апталығы – дені сау ұлт қалыптастыру жолындағы маңызды қоғамдық бастама. Бұл күндері барлық өңірінде халықтың жыныстық және репродуктивтік сауаттылығын арттыруға бағытталған ауқымды ақпараттық-ағартушылық шаралар ұйымдастырылып жатыр. Жастар мен болашақ ата-аналарға арналған кездесулер, дәрістер мен кеңестер арқылы еліміз ертеңі саналатын жас ұрпақтың денсаулығын қорғауға бір қадам жақындай түседі, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 12 Мамыр, 2025
Атырауда бір топ жасөспірім екі баланы аяусыз соққыға жыққан
Оқиға Атырау қаласына қарасты Еркінқала ауылында орын алған. Бірнеше жасөспірімнің екі балаға шабуыл жасауы қоғамда алаңдаушылық тудырды, деп хабарлайды Egemen.kz.
Медицина • 12 Мамыр, 2025
Мейіргерлер мәртебесі биіктейтін күн
12 мамыр күні Қазақстан және әлемнің 141 елі мейіргерлердің кәсіби мерекесін атап өтеді. Науқастың алдынан алдымен шығатын мейіргерлер өмір мен өлім арасындағы нәзік шепте қызметін атқарады. Тәуліктік ауысымдарда емімен дем беріп, қолдауымен науқастың халін жақсартуда жан аямайтындардың еңбегін тек мамандық қалыбында мөлшерлеу өлшемге сыймайды, бұл еңбек адамдық сезіммен астасып жатады, деп жазады Egemen.kz.
Саясат • 12 Мамыр, 2025
Үндістан мен Пәкістан татуласа ма
10 мамырға қараған түні Үндістан мен Пәкістан арасындағы қарулы қақтығыс жаңа әрі қауіпті кезеңге аяқ басқан еді. Екі ядролық держава арасындағы ширыға түскен шиеленіс халықаралық қауымдастықтың алаңдаушылығын тудырып, БҰҰ, АҚШ, Ұлыбритания сынды жетекші державаларды арағайын болуға итермеледі. Сөйтіп, АҚШ президенті Дональд Трамптың бастамасымен тараптар атысты толық әрі шұғыл тоқтатуға келісім берді. Хош, тамыры бір, тәңірі бөлек елдердің ұрысы неден басталды, енді қайда бағыт алды, бұдан кейін көршілер тонның ішкі бауындай қайтадан араласып кете ала ма? Egemen.kz тілшісі сараптап көрді.
Өшпес даңқ • 10 Мамыр, 2025
Парадқа кіре алмаған Теңдік Изақов кім?
7 мамыр күні Астанада өткен әскери парад кезінде тыл ардагерінің салтанатты іс-шара аумағына кіре алмай қалғаны туралы бейнежазба әлеуметтік желіде тарап, қоғам назарына ілікті. Кейін бұл ардагер – Қазақстандағы нейрохирургия саласының дамуына зор үлес қосқан, медицина ғылымдарының кандидаты, профессор Теңдік Изақов екені анықталды.
Өшпес даңқ • 08 Мамыр, 2025
Бауыржан Момышұлы Кәкімжан Қазыбаевқа неге ашуланды?
«Журналиске диплом емес, сезгіш жүрек, көргіш көз керек!» Бұл аты аңызға айналған қолбасшы, жазушы Бауыржан Момышұлының жүрек түбінен шыққан ашу-ызасы. Бұл сөздер Рейхстагқа алғаш болып жеңіс туын тіккен лейтенант Рақымжан Қошқарбаевтың есімі ел ішінде ұмыт бола бастаған тұста, ешбір журналистің бұл ерлікке үн қатпағанын көріп, төзімі таусылған сәтте айтылған, деп жазады Egemen.kz.
Өшпес даңқ • 08 Мамыр, 2025
1995 жылы Қазақстанның белгілі жазушысы әрі батыр партизаны Қасым Қайсеновке елдегі ең жоғары марапат — «Халық қаһарманы» атағы берілді. Бұл жаңалықты естігенде, темірдей төзімділігімен танылған жауынгердің көзіне жас келген еді. Ол жылады. Бірақ бұл әлсіздіктен емес, жүрегіндегі жылдар бойғы арман мен әділеттің салтанат құруынан туған көз жасы болатын, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 08 Мамыр, 2025
Ажырасқандарға салық салу – шешім бе, шектеу ме
Соңғы жылдары отбасы институтының әлсіреуі мен ажырасу көрсеткішінің өсуі еліміздегі өзекті мәселеге айналып отыр. Осыған орай Мәжіліс депутаты Ардақ Назаров ажырасқан отбасыларға салық салу туралы ұсыныс айтқан болатын. Депутаттың бұл бастамасына қоғамның көзқарасын білу мақсатында Egemen.kz тілшісі елорда тұрғындарының арасында сауалнама жүргізген еді. Сауалнамаға қатысқан елордалықтардың барлығы дерлік бұл бастаманы қолдамайтындарын жеткізді.
Өшпес даңқ • 08 Мамыр, 2025
Бауыржан Момышұлы «Халық қаһарманы» ма? (мәселенің мәнісі)
«Ұлы тұлғалар» ғылыми-ғұмырнамалық сериясымен жарық көрген «Бауыржан Момышұлы» жинағында ерлігі елге аңыз болған батырдың Қызыл Армия қатарына алынып взвод, рота командирі, полк штабы басшысының көмекшісі, Қазақ әскери комиссариаты нұсқаушысы қызметтерін атқарып ысылғанын баяндайды. Ал Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қолбасшы Бауыржан сол жиған тәжірибесіне сүйеніп 316 атқыштар дивизиясының (кейінірек Панфилов атындағы 8 гвардиялык дивизия) жасақталуына белсене атсалысып, осы бөлім құрамында батальон, полк командирі, кейін дивизия командирі ретінде Мәскеу тубінде, Калинин майданында ерлігімен даңқы шығады. Батыр бабамыз соғыстан кейін де он жылдай әскери қызметте болып, Ворошилов атындағы академияны, Кеңес Армиясы Бас Штабының жанындағы Жоғары әскери академияны аяқтап, осы әскери оқу орындарында генералдарға сабақ беріп, ұстаздық етеді.
Әлем • 08 Мамыр, 2025
Рим папасын сайлау қалай жүріп жатыр
Кеше кешкісін Ватикандағы Сикстин капелласында жиналған кардиналдар жаңа Рим Папасын сайлау мақсатында алғашқы дауыс беру турын өткізді. Алайда үш сағат өткен соң капелла төбесіндегі мұржадан көтерілген қара түтін – понтификтің әзірге сайланбағанын білдірді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 08 Мамыр, 2025
«Жедел жәрдем» қызметі жүйелене ме
Денсаулық сақтау министрлігі жедел медициналық қызметті ұзақ күтуге қатысты шағымдардың көбейгенін ескеріп, оның жұмысын жүйелеу үшін өзгерістер енгізді. 1 мамырдан күшіне енген жұмыс тәртібіне сай емханалардың жанындағы мобильдік бригадалар 8:00-ден 20:00-ге дейін жұмыс істейді. Ал 4-санаттағы шақыртуға мамандар 60 минут ішінде жетуі тиіс. Жеделдіктің 4-санатындағы шақырту дегеніміз не? Бұл санатқа қандай науқастар жатады? Салалық министрлік редакция жолдаған сауалдарға ресми жауап берді, деп жазады Egemen.kz.
Өшпес даңқ • 06 Мамыр, 2025
МәшҺүр Жүсіптің тұмарын тағып соғысқа аттанған жігіт жайлы аңыз
Осы әңгіменің бір үзігін бірнеше жыл бұрын кездейсоқ естіп едім. Жеңіс күні қарсаңында сол дерек ойға оралды. Анық-қанығын білмекке Мәшһүр Жүсіптің шөбересі Абай Шарапиевке хабарластық. Әулиенің тікелей ұрпағы тарихтан сыр шерткен оқиғаны баяндап берді.
