Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Егемен Қазақстан
17.07.2018 149
2

Алдымен 6 фавориттен бастасақ. Бірін­ші­лікте бәсі жоғары командалардың 4-еуі Еуропадан, 2-еуі Латын Америкасынан болатын. Франция, Германия, Испания, Португалия, Аргентина және Бразилия. Міне, осы 6 команда мундиальдің алпауыттары саналып, алтын кубокты жеңуі тиіс деп болжанды. Бұл тізімдегі 3 команда: Испания, Португалия, Аргентина плэй-оффтың алғашқы сатысынан «ұшты». Аргентинаның тіпті бұл кезеңге жеткенінің өзі қиын оқиғалармен өрілгенін ұмытпаспыз. Ал әлем чемпионы Германия өз тобынан мүлде шыға алмай, масқара болып 

отанына оралды. Әлем чемпионы болған команда келесі біріншілікте топтан шыға алмай қалып жататын жағдай бұл жолы да қайталанды. 2002 жылы Франция, 2010 жылы Италия, 2014 жылы Испания, енді міне 2018 жылы Германия чемпион деген атқа лайық ойын көрсете алмай кетті. Аталған командалар ішінде Бразилия мен Франция ғана қалды. Ширек финалда Бразилия Бельгиядан жеңіліп, мардымсыз ойынымен біріншілікпен қош айтысты. Фаворит саналғандар қатарынан қалған жалғыз Франция жортып жүріп, дегеніне жетті. 

Үздік сұрмерген атануы тиіс ойыншылар Неймар мен Гризман болатын. Екеуінің өзгелерден оқ бойы озық тұрғанын байқап едік. Неймар 2 гол соққанымен емес, бұл біріншілікте симуляция жасап, әртістігімен ерекшеленді. Оған қарсы 23 рет ойын тәртібі бұзылды. Бірақ бразилиялық шабуылшы осы чемпионатта қақпаға ең көп соққы жасаған футболшы (27 рет) ретінде тіркелді. Ал Франция құрамасының шабуылшысы Антуан Гризман 4 гол соққанымен, «үздік сұрмерген» номинациясы бойынша Харри Кэйн жеңіске жетті. Ол – 6 голдың авторы. 

Чемпионаттың үздік ойыншысы атануы мүмкіндердің қатарында әдеттегідей Криштиану Роналду, Леонель Месси және Неймар үштігі болғаны рас. Біріншілік бас­талмас бұрын бұл тізімге ешкім де қарсы сөз айта алмас еді. Ал енді бұл марапатты Лука Модрич алғанын көріп отырмыз. 4 жылда бір келетін доп додасының болжап айтуға өте қиын жарыс екеніне тағы бір мәрте көз жеткіздік. 

VAR жүйесінің арқасында осы чемпионатта пенальтилер санының да көп болғаны анық. 1990, 1998, 2002 жылғы чемпионаттарда 18 пенальтиден белгіленсе, бұл жолы жанкүйерлер 22 пенальти тамашалады. Сонымен қатар бұл додада автоголдар саны да тым көп болды. 12 автогол соғылып, көптеген жылнамаларға өзгеріс енді. 

Ал жалпы мәлімет үшін айта кетсем, бұл жарыста сонымен қатар 169 гол соғылып, 219 сары қағаз, 4 қызыл қағаз көрсетілді. Ал Хорватия ойыншысы Иван Перишич біріншілік барысында 72 шақырым жер жүгіріп тастапты. 27 мәрте қақпасына кіргелі тұрған доптан құтқарған бельгиялық Тибо Куртуа турнирдің үздік қақпашысы атанды. Негізі көпшілік жанкүйер испаниялық Давид Де Хеа қақпашылар арасында үздік шығар деп үміттенген. 

Сонымен қатар бұл чемпионатта қорғаушылар қатты көзге түсті. Мысалы, чемпион болған Францияда Самуэль Юмтити, Рафаэль Варан, Бенжамен Павар секілді қорғаушылар бір-бірден гол соқты. Франция құрамасы 1998 жылы чемпион болған кезде де үш қорғаушы Лоран Блан, Эмануэль Пети, Лилиан Тюрамдар гол соққан екен. Ал осы чемпионат барысында Колумбия құрамасының қорғаушысы Йерри Мина жалғыз өзі 3 доп соқты. Ал чемпион атанған Рафаэль Варан бір маусымда Чемпиондар лигасында да және әлем чем­пионатында да жеңіске жеткен төртінші футболшы. Оған дейін мұндай атаққа Роберто Карлос, Кристиан Карамбе және Сами Хедира қол жеткізген. Бір қызығы, аталған футболшылардың барлығы да Мадридтің «Реалының» намысын қорғаған. 

Ал әңгімеміздің соңында барлығымызға ұнайтын ақша туралы қозғай кетсек. Чемпион атанған Франция құрамасы 38 миллион еуро көлемінде қаржы алды. Ал күміс жүлдегер Хорватия – 28 миллион. Дегенмен, ел президенті Колинда Китарович әр футболшыға 9,5 мың еуродан сыйақы тағайындапты. Себебі сол 28 миллионның басым бөлігі Хорватия футболының дамуына бөлінері анық. Ал қола жүлдегер Бельгия 24 миллион еуро алса, Англия құрамасы 22 миллион иеленген. Ширек финалға шыққандар 16 миллионнан арқалап қайтса, 1/8 финалда жеңілгендер 12 миллион көлемінде сыйақыға кенелді. Ал жалпы алғанда ФИФА-ның беріп отырған биылғы қаржылай үстеме сыйлықтары осыған дейінгі чемпионаттармен салыстырғанда көбірек. Себебі жарысқа қатысып, топтық кезеңде 3 ойын өткізген командалардың барлығы 9,5 миллионнан алды. 

Осындай қызықтарымен өрілген чемпионат мәресіне жетті. Ендігі кезек – 2022 жылы Қатар мемлекетінде өтетін 22 чемпионатта.

Ермұхамед МӘУЛЕН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

11.12.2018

Маңғыстау облысының әкімдігі Халықаралық жасыл технологиялар орталығымен меморандумға қол қойды

11.12.2018

Алматы облысында «Маревен Фуд» зауыты іске қосылды

11.12.2018

Жерлесіміз УЕФА Атқару комитеті мүшелігіне ұсынылды

11.12.2018

Ақтөбе облысының жастары сарапшылармен бірге Президент мақаласын талқылады

11.12.2018

Талғар агробизнес және менеджмент колледжі 100  жылдығын атап өтті

11.12.2018

Қазақстандық автоөнеркәсіп саласына ірі инвестор келді

11.12.2018

Дональд Трамп Қазақстанды Тәуелсіздік күнімен құттықтады

11.12.2018

Қ.Тоқаев Чехия және Жапония елшілеріне алғыс білдірді

11.12.2018

Қазақстанда ойнайтын үш футболшы Арменияның үздігі атануға үмітті

11.12.2018

Аян Бейсенбаев «Жыл спортшысы» атанды

11.12.2018

Теміртас Жүсіпов: Жылдың үздік боксшысы атағын аламын деп ойламадым

11.12.2018

Елбасы қазақстандық өнім шығаратын үш кәсіпорынды іске қосты

11.12.2018

Ж.Қасымбек әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері туралы баяндады

11.12.2018

Ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндірісі 2,9%-ға артты - А.Евниев

11.12.2018

Биылғы мемлекеттік бюджеттің орындалу қорытындылары қаралды

11.12.2018

Үкіметте жекешелендірудің кешенді жоспарын орындау барысы қаралды

11.12.2018

Н.Нығматулин Чехияның Қазақстандағы Елшісі Э.Жигованы қабылдады

11.12.2018

ЖІӨ тұрақты өсімі үш ай бойы 4,1% деңгейінде сақталып отыр - ҰЭМ

11.12.2018

Алматыда мамандандырылған Халыққа қызмет көрсету орталықтары ашылды

11.12.2018

Таразда сатушысы жоқ дүкен ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу