Әдебиет • 05 Қараша, 2019

Алаш арыстарына арналды

23 реткөрсетілді

Елордадағы Оқушылар сарайында ел тарихындағы елеулі тұлғалар – Сұлтанбек Қожанұлы, Хайретдин Болғанбай, Асылбек Сейіт, Телжан Шонанұлының 125 жыл­дық мерейтойлары аясында «Ұлылықққа тағзым» атты тарихи-танымдық кеш өтті. Кешті Нұрсұлтан қаласы әкімдігінің Тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы мен «Руханият» орталығы ұйымдастырды.

Бұл күнде алаш арыстары туралы том-том еңбектер көп-ақ. Дәл осы тақырыпты зерттеп жүрген ғалымдар соның өзінде зерттелуі кемшін боп жүрген немесе мүлде зерттелмеген тұл­ғалардың бар екенін айтады. Ол енді ғылымның шаруасы. Ал қоға­мы­мыздағы кез келген көзі ашық, сауатты жандардың көбі Алаш қайраткерлері туралы, оларға ортақ қасиеттер, іс-әрекеттер, жағдайлар мен оқиғалар жайында бірқыдыру біледі. Алаш арыстарының көпшілігінің бірнеше тіл білгені, аудармалар жасағаны, оқу­лықтар жазғаны, газет-журналдар­ға тіршіліктің алуан түрлі мәселе­лерін қозғап мақалалар жазғаны, бала оқыт­­қаны, ең бастысы, қазақ дербес ел атанып, өркениетті елдердің қатарына қосылуы үшін бастарын бәйгеге тігіп, Алашорда автономия­сын құрғаны бүгінгі жастардың елік­­теуіне, оларды үлгі тұтуына жарап жатыр. Сол алаштықтардың биыл бірқатарының мерейтойлары әртүр­лі деңгейде, әр­түрлі көлемде аталып өтуде. Оның түрлі себептері де жоқ емес. Зерттелуі кем, іздеушісі аз немесе біз жоғарыда атап өткен Алаш арысы Асылбек Сейіт сынды байыр­ғы қазақтың атақонысы Омбы­да (бүгінгі Ресей территориясы) дү­ниеге келгендіктен онша еленбей жүр­ген дейтіндей себептер жетерлік.

Төрт арыстың мерейтойына арнал­ған кеш бірсыдырғы баяндамалармен шектелмей, әсем әнмен, сұлу сазбен өрнектеліп отырды. Алдымен әр тұлға туралы 4-5 минут көлемінде деректі фильмдерден үзінділер көрсетілді. Осы аз ғана үзінділердің өзінен залға жиылған көрермендер әр тұлға туралы тың да қажетті ақпарат алды ғой деп ойлаймыз. Мәселен, Сұлтанбек Қожанұлы мен Ленин кездескенде пролетариат көсемінің оған «өте қызу­қанды, білімді адам екенсіз» деп баға беруі, Хайретдин Болғанбайдың «Бірлік туы» газетіне большевиктерге қарата «Тұла бойың қан сасиды» деп тақырып қойып, шімірікпей мақала жазғаны, Мағжанның оған «Бір кемі жоқ, бір теңі жоқ Болғанбай» деп баға бергені, Құрылтай жиналысына депутаттыққа Ақмола облысы атынан сайланған Асылбек Сейіт «Қазақ» газетінің «жас доктор, қыз мінезді, ақ қағаздан ақ, ұлтшыл жас» деп мінездеме беруі, түркітанушы, тілтанушы Телжан Шонанұлының оншақты жылда отыздан аса кітап жазып, түрлі проблемаларды қозғаған жүз шақты мақаласын жарыққа шығартуы жеке бастарының қадір-қасиеттерін көрсетіп тұр емес пе?

Кеш барысында арыстар туралы жеке-жеке баяндамалар жасалды. Атап айтқанда тарих ғылымдарының магистрі Ержан Шағимолдин, жас әдебиеттанушы Елдос Тоқтарбай, филология ғылымдарының докторы, академик Дихан Қамзабекұлы, белгілі алаштанушы ғалым, жазушы Тұрсын Жұртбай алаш арыстары жайлы маз­мұнды баяндамаларын көпшілікке ұсынды. Осы жерде айта кететін бір жайт, ол – алаш арыстарының аттарымен көше, елдімекендер мен оқу орындарын атау мәселесі. Бұл туралы академик Дихан Қамзабекұлы айтты. «Астанамыздағы мектептерге Алаш зиялыларының есiмiн беру туралы идеяның қозғалғанына кемiнде 10 жыл болды. Мектеп басшылары Кене­сары ханның да атын сұрайды. Бiрақ ол жүзеге аспай жатыр. Осы идея­мыз­ды университетке кездесуге келген Мемлекеттiк хатшы Қырымбек Көшер­баевқа айттық. Ол зиялы қауым ɵкiл­дерiнiң бұл ұсынысын тиiстi орындар­ға жеткiзетiнiн айтып қуантты», деді Дихан Қамзабекұлы.

Кеште Құрманғазы оркестрінің дом­бы­рашысы Рахат Сәрсенов Құр­ман­ғазының «Төремұрат» күйін, Қазақ ұлттық өнер университетінің оқыту­шысы, дәстүрлі әнші Тельман Нұр­кенов Ақан Серінің әндерін, белгілі дәстүрлі әнші Айгүл Қосанова Қана­пия­ның әнін орындады. Кешті жас ақын Арман Шеризат жүргізді.

 

Айгүл СЕЙІЛ,

«Egemen Qazaqstan»

 

Соңғы жаңалықтар

Оқырманмен ой бөлісті

Руханият • Кеше

«Бір сынаған жаманды...»

Аймақтар • Кеше

Ел игілігін еселеген жан

Руханият • Кеше

Теңгенің тегеуріні

Қаржы • Кеше

Сенім капиталы

Экономика • Кеше

Ұқсас жаңалықтар