Қоғам • 16 Желтоқсан, 2019

Желтоқсан... Еркіндік... Азаттық

76 реткөрсетілді

Бұл ұғымдар Жер бетіндегі жұмыр басты әр пенденің басты арманы, басты құндылықтары. Оның түп-тамыры, сірә, Жаратушы Иенің өз кеңшілік-мәрхабатымен адам баласына сыйлаған еркіндік-еріктілігінен бастау алса керек. Адам баласы өз еркімен таңдау жасап, Жер бетінде қаласа оң, таза, ақ жолмен жүреді, қаламаса – теріс жолға түсуге де ерікті. Әрине теріс жолдың кесірі мен жауапкершілігі және өзіне тиесілі.

Жеке адамға қатысты осындай ерік­тілік құндылығы тірі организм ретінде ұлтқа да тән. Демек кез келген жеке адамның арманы сияқты әр ұлттың арманы да – өзінің және өз ұрпағының азат болуы, өз тағдырын өзі ше­шуге құқылы болуы, тарих­тағы өз жолын таң­дауға ерікті болуы, өз болашағына еркін таң­­дау жасау мүмкіндігі. Осы құн­дылықтардың маңызы мен үшін Қазақ мем­лекеттік уни­верситетінің заң факуль­тетінің 4-курсында оқып жүрген 1986 жы­л­ғы желтоқсанның 16-18 күн­­дері ашылды. «Қазақстанға бас­шы етіп елге белгісіз бі­реу жіберіліпті» деген суыт ха­бар­дың «лениндік ұлт саясатын»,­ «әр ұлттың өз тағдырын өзі ай­қын­дауға еріктілігі» прин­цип­терін күнде қайталап, Құ­рандай жаттап отырған саяси санасы ашық және «коммунистік партияның сара да дана саяса­тына» сенген студенттердің сеніміне атылған оқтай әсер ет­кені рас. Жастықтың жалынымен қақаған аязға қарамай атырылып алаңға шықтық. 

Ұлттық намысы тапталған қазақ жас­тарының жалын атып еліміздің сол кездегі Брежнев ала­ңына аттандап шығуы – не­бәрі бес-ақ жылдан кейін арай­­лап ататын егемендік таңы­ның алдындағы қапас түннің ең бір қараңғы сәтін серпілткен алғашқы белгісіндей еді. 33 жыл бұрынғы егемендік жолын­дағы қазақ халқының соңғы көтерілісі – Алматыдағы Жел­тоқсан көтерілісінің ішінде жү­ріп, көзбен көрген суреттер әлі күнге есімде.

Қақаған аязға қарамай, атыл­ған суық судың астында, кеңес режімі жен­деттерінің темір сойылдары мен арсыл­даған иттеріне төтеп беріп, жа­рыл­ған бастарын таңып алып, көзден аққан ыстық жасымен мұздап қалған қол­дарын жылыта жүріп, қарлыққан дауыс­тарымен «Менің елім, менің жерім, гүлің болып егілемін...» деп, «Менің Қазақстанымды» ұрандата алаң­ды жаңғыртып жүр­ген қазақ жастары...

Айналада түндегі қақтығыста өртен­ген машинаның қаңқасы.. Жер-жерде қармен араласып қатып жатқан қан дақтары... Сол­даттар ұрып-соғып, итіне талатып, құлап қалғандарды машиналарына тиеп әкетіп, қалғандарын алаңнан 200-500 метрдей жерге дейін қуып тас­тайды...

Әуелде ҚазМУ-дың заң фа­культетінің оқу корпусынан оқы­тушылар мен коммунист-комсомол белсенділерінің шебін бұзып, атырылып шыққандағы курстас­тар алаңға жеткенде бір-бірімізден адасып, енді өзі­міздің топтан мен, қос Айгүл – Жүсіпова мен Ибрашева және Шолпан Жүнісова төртеуіміз бір-біріміздің қо­лымыздан тас қы­лып ұстап алып, бірге қашып келе  жатырмыз. 

Соңымыздан түскен прожек­тордың жарығынан алдымыздағы көлеңкемізді көрдік, біздің кө­лең­кемізге енді солдат­тардың кө­леңкесі қосылғанда артымызға қарасақ, дүркірей қашқан нөпір­дің соңғы жағында қалыппыз. Ал көрініс – бұрын-соңды өмірімізде көрмеген, тек соғыс туралы кинодан көрінетін сұмдық сюжет сияқты – қатар-қатар құрсаулы саппен жүгіріп келе жатқан солдаттардың темір қалқандары жерге дейін жетеді, алдыңғы саптарында арсылдаған иттері бірге жүгіріп келеді. Алаң асфальтына соғылған керзі етіктің күр­сіліне иттерінің арсылы, оған қоса қолдарындағы сойыл­дарымен темір қалқанды соқ­қан дауысы қосылған азан-қа­зан сұрапыл шу адамның жанын түршіктіреді... Жанымыз көзі­мізге көрініп, ышқына жүгіріп келе жатқанымызда, сол жақтан бір жігіттердің: «Қыздар! Бері, бері қа­шыңдар!» деген айғайы естіліп, тура жолдан солға қарай жалт бұрылып, екі қабат үйлердің ауласына қарай жанталаса жү­гір­дік. Қараңғыда жанұшыра жү­гіріп келе жатып, сол екпінмен ал­дымыздан қазылып қойған адам бойындай орға ұмар-жұмар құ­лап түстік. Тұра келсек – орда он-он бестей тү­рік жігіттері, екі Айгүлмен үшеуміз. Шол­пан жоқ. Қайда түскенімізді білмей шошып тұрған бізге түрік жігіттер қазақ­ша сөйлеп: «Қыздар, қорық­паңдар! Біз сендермен біргеміз. Бұғыңдар, қа­зір солдаттар кері қайтады, сол кезде шығамыз», дейді. Өздері Алматы маңын­дағы Қаскелең, Талғардан келіпті. 

Жарты сағаттай өткенде алаң жақтағы айғай-шу басылғандай болғасын ордан шықтық. Ендігі ойымыз төртінші құрбымыз Шол­­панды табу. Жол жаққа шық­қандағы көрініс соғыс алаңын елестетеді – алаң бойы сойылдан құлап, айғайлап көмек сұраған қыз-жігіттер, оларды сүйрелеп, машинаға тиеп жатқан солдаттар, сол баяғы арсылдаған иттер...

Кенет алдымыздағы бір үй­дің қабырғасынан ағараңдаған Шол­панның тонына ұқсайтын бейне көрінген соң солай жүгірдік. Жақындап келсек, шы­­нымен Шолпан екен. Алдында ұзын бойлы бір солдат темір сойылын оның кеудесіне көлденеңінен қойып, үйдің қабырғасына жабыстыра ұстап тұр. Қастарына ентіге-ентелей жүгіріп келдік. Еңгезердей орыс жігіті екен, құр­бымыз солдаттың бетіне жәу­діреген көздерімен қиыла қарап тұр. Кішкентай ғана сүйкімді қыздың мөлдіреген қа­ра көздеріне көзі түскенде, қол көтеруге дәті бармаса керек, сірә. Келе сала оған: «Біз демон­странт емеспіз, сабақтан шығып осы маңдағы үйімізге келе жатқан сту­дент­терміз, өтінеміз, жібере салшы...» деп, бар жанымызды салып, жалынып жатырмыз... Әлгі солдат әрқайсысымыздың бетімізге кезек-кезек қарап, бі­раз тұрды да үнсіз ғана бұры­лып кете бергені... Өзіміз сияқ­ты өрімдей жас солдаттың мәрт­тігіне біз де риза болып, артынан алғысымызды жаудырып жатырмыз.

Осылайша адасып қалғанда­ры­мыз бір-бірімізді тауып, табысып, шұр­қырасып қалдық... Солдаттар Үкімет үйінің ғима­ратына жақын жердегі трибуна маңындағы алғашқы позициясына қайтып барды. Араға жиырма-отыз минут салып, ес жиған жастар да алаңға олардың артынан «Менің Қазақстаным»-датып қайта беттеп барады...

Кенет топтың арасынан: «Оты­рыңдар! Отырыңдар!» деген дауыстар естілді. Отырдық. Айнала қалың нөпір отырған кезде басына ораған ақ дәкеден қызыл қаны шығып тұрған бір жігіт тұрған күйі қалды. Сөйт­сек, басқалары отырған кезде тұрған адамның дауысы алыс­қа жетеді екен. Түрегеп тұрған жігіт қарлыққан даусымен ыш­қына айғайлап: «Қыздар! Сен­дер қайтыңдар! Жігіттер! Біз қайтпаймыз! Қалайда үш күн, үш түн шыдаймыз! Бүкіл әлем бізге қа­рап отыр! Қазақтар қорқақ екен, бір рет таяқ жеп еді – қа­шып кетті демесін! Намысты қор­ғаймыз! Қазір поршень зауыты мен АДК-ның күндізгі сменнен шық­қан жігіттері келеді! Түнгі смендегілер сен­­дер жұмысқа барыңдар! Жігіттер! Қыздарды қорғаңдар!» дейді...

«Қазақ халқы өзінің бүгінгі тәуел­сіздігіне тарихта «Ақтабан шұ­бырынды, Алқакөл сұлама» деген сөздермен қалған жоңғар шапқын­шылығы кезеңінен бас­талып, орыс отаршылдығына, одан кейінгі кеңестік қитұрқы саясатпен жал­ғасып, соңы кешегі Желтоқсандағы ұлтжанды, намысшыл, рухы биік жас­тардың көтерілісімен аяқталған небір нәу­беттерді, өрескел қиянат пен мехнат-азаптарды қайсарлықпен жеңе отырып жетті. Осындай қиын-қыстау замандарда қазақ хал­қының «қансыраған кездері болды, бірақ қаза болған жоқ, есеңгіреп соққы алған кездері болды, бірақ есінен адасқан жоқ, сүрінген кездері де болды, бірақ сұлаған жоқ», деген Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың аталы сөздері халқымыздың азаттық – тәуелсіздік жолындағы өткені мен бү­гінін айқын суреттейтін сарабдал баға.

28 жылда «балаңдықты» артқа тас­тап, жалындаған жігіт жасына енді ғана жеткен мемлекетіміздің экономикалық-әлеуметтік, саяси-қоғамдық, халық­ара­лық қатынас салаларында қол жеткіз­ген қуатты жетістіктері, әрине ізгі ниетті әр азаматтың жүрегінде мақтаныш сезі­мін ұялататыны анық. Бүгінгі егемен­дігіміз – ғасырлар қойнауынан жеткен бабаларымыздың тасқа қашап жазып кеткен «Мәңгілік ел» деген ұшқыр қиялының жемісі, орындалған арманы. Бүгінгі еге­мендігіміз – найзасының ұшы­мен, білегінің күшімен болашақ ұрпақ үшін жан алысып, жан беріскен ұлы бабаларымыздың қабыл болған дұғасы, біздер­ге табыстаған аманаты. Аманаты­мызға адал болып, келешек ұр­пақ­қа табыстау – бізге парыз. Еліміздің егемендігі құтты, бере­келі және баянды болғай!

 

Мариям ҚАРАБАЕВА,

Алматы қалалық сотының судьясы

 

Соңғы жаңалықтар

Алматы жасыл қалаға айналады

Экология • 17 Қаңтар, 2020

Көкшетауда беті ашық құдық көп

Аймақтар • 17 Қаңтар, 2020

Шымкентте Поэзия мінбері ашылды

Руханият • 17 Қаңтар, 2020

Бұландыдағы берекелі іс

Аймақтар • 17 Қаңтар, 2020

Мал баққанға бітеді...

Аймақтар • 17 Қаңтар, 2020

Кувейт турнирінде топ жарды

Спорт • 17 Қаңтар, 2020

Гран-при жарысына қатысады

Спорт • 17 Қаңтар, 2020

Екінші қоланы қоржынға салды

Спорт • 17 Қаңтар, 2020

Текелі – еңбекшілер мекені

Аймақтар • 17 Қаңтар, 2020

Жер иесін тапса игі

Аймақтар • 17 Қаңтар, 2020

Өзара тең дәрежелі әріптестік

Қоғам • 17 Қаңтар, 2020

Қала маңындағы мекендер дамиды

Аймақтар • 17 Қаңтар, 2020

Маңызы жоғары жайттар қозғалды

Парламент • 17 Қаңтар, 2020

Ғасырларға ұласар ұлы тұғыр

Руханият • 17 Қаңтар, 2020

«Әділет, шапқат кімде бар...»

Руханият • 17 Қаңтар, 2020

Ұқсас жаңалықтар