Қазақстан • 28 Қазан, 2021

Тарихтың көшбасшы ұлы ұмытылмайды

591 рет көрсетілді

Жуырда Қазақстан Республикасы Президентінің Архивінде көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғы­лым академиясының академигі, Мем­лекеттік сыйлықтың және Пре­зиденттің бейбітшілік пен рухани келісім сыйлығының лауреаты Манаш Қабашұлы Қозыбаевтың 90 жыл­дығына арналған «Тарихшы және оның заманы» атты дөңгелек үстел болып өтті. Шара Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығы аясында ұйымдастырылды.

Тарих ғылымының ірі тұлғала­ры­ның басын қосқан іргелі шара Пре­зидент Архивінде сақтаулы тұр­ған М.Қозыбаевтың жеке қор құ­жат­тары негізінде дайындалған тари­хи-құжаттық көрменің таныстырылымынан басталды. Экспозицияда ұсынылған архивтік құжаттар, фотосу­реттер мен аудиовизуалды деректер Манаш Қабашұлының өмір жолының барлық кезеңдерін дәйектілікпен бақы­лауға мүмкіндік береді.

Манаш Қозыбаевтың тұлғалық фе­номені туралы онымен көп жылдар бойы қызметтес болған академиктер мен жоғары оқу орындарының профессорлары, архив мекемелері қызметкерлері қызықты естеліктердің түйінін тарқатты. Көрнекті ғалымның еңбегі мен ерлігін еске алғандардың қатарында мемлекет және қоғам қай­рат­керлері, академиялық ғылым өкіл­дері, ғалымның әріптестері мен жа­қындары: Х.Әбжанов, Л.Дегітаева, Л.Гуревич, С.Қозыбаев, І.Қозыбаев, М.Қойгелдиев, Г.Меңдіқұлова, Н.Ни­ре­тина және басқалар болды.

Отандық тарихтың кем-кетігін бір­ге түгендеп, ғылымның ұзақ жолын­­да М.Қозыбаевпен бірге сапарлас бол­ған белгілі тарихшы академик Мәмбет Қойгелдиев: «Егер ол кісі тарихшы бол­мағанда сөзсіз жақсы жазушы болар еді. Себебі оның тарих туралы жаз­ба­ларының бәрі көркем шығарма тәрізді оқылады» деді. Сонымен бірге ға­лымның жан-жақты терең білі­мі мен өз ұлтын шексіз сүйген халық­шыл мінезіне сүйінетіндігін айтып, ғалыммен қоян-қолтық жұмыс істеген, жадыдан ешбір өшпейтін жылдардың мазмұнды сәттерін еске алды.

– Манаш Қабашұлы ғылымның келешегіне көңіл көкжиегімен терең барлау жасай алатын ерекше қасиетке ие еді. Ол тарих ғылымының дамуына ықпал ететін, серпін беретін зерттеулерге жетекшілік жасады,– деп атап өтті Ұлттық ғылым академиясының академигі Хангелді Әбжанов.

Қазақстан Республикасы Прези­денті Архиві директорының орынбасары, тарих ғылымдарының докторы Қ.Әлімғазинов өз сөзінде Ар­хив 1998 жылдан бастап, ХХ ғасыр­дың басынан қазіргі уақытқа дейін­гі Қазақстанның мемлекет, қоғам және саяси қайраткерлерінің жеке тектік қорларымен жинақтала баста­ға­нын атап өтті. Олардың арасында ака­­демик Манаш Қозыбаевтың көп­қырлы қызметі туралы мәлімет бере­тін бірегей құжаттар бар. Ака­де­мик М.Қозыбаевтың жеке архив құ­жаттары қор құрушының ұлы Ілияс Қозыбаевтың өтініші бойынша 2012 жылы ақпан айында Қазақстан Республикасы Президентінің Архи­віне тапсырылды. Жеке архивтік құ­жаттардың құндылығына сараптама жүргізілгеннен кейін ғылыми ұйымдастырушылық жұмыстардың нәтижесінде 1941-2011 жылдарға ар­нал­ған 476 сақтау бірлігі құрылды.

Ғалымның жеке тектік қорындағы құжаттар мен мәліметтер бойынша «Тарихшы және оның заманы» атты жинақ әзірленіп, жарыққа шықты. ­Бас­қосу кезінде «Раритет» баспасы­нан шыққан жаңа кітаптың да тұсауке­сері өткізіліп, мазмұнды жинақтың ма­ңызы туралы сөз болды. Ұсынылған кітап­та архив құжаттары, мақалалар мен академик М.Қозыбаевтың уақыт пен әріптестері туралы естеліктері арқылы халықтың ұлттық қадір-қасиеті мен тарихи жадысының, отансүйгіштік пен бірлігі қалыптасуының күрделі үрдісі көрсетілген.

Кітаптың оқырман қауымға қарата айтылған соңғы бетіндегі тарих пен тарихшылар туралы толғанысын осыдан жиырма жыл бұрын ғалым былайша түйіндеген екен.

«Әр адам – тарихшы. Ол өз өмір жолын біледі. Ал ол өмір – үлкен тарих­тың бір сынығы, жаңқасы. Саналы жан жеті атасын, өз тайпасын біледі. Ұлт тарихынан пікір өрбіте алады. Тіпті пікір са­йысына түсетіндері бар. Шежіре – әр­бір қазақтың ермегі, ал «ермек» де­сең, жанжалға да қалу қау­пің бар.

Менің олардан айырмам – мен кәсіби тарихшымын. Жеке кейбіреуден көп білгенмен, барша Отан тарихын білем деп айту қиын, мүмкін де емес. Тарих сан-салалы. Көктемде су еріп, жайылып, жылға-жылғамен, сайлармен, тіпті болар-болмас жыралармен ылдилап өзендерге, көлдерге, мұхит­тарға құятын құбылыс осы ұлы та­рихқа да тән» дейді тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында отандық тарих­тың көш­басында болып, ұлтына адал қызмет еткен академик Манаш Қабашұлы.

 

АЛМАТЫ

Соңғы жаңалықтар

Қазақстанда алтын қоры өсті

Экономика • Бүгін, 09:35

Бір тәулікте 683 науқас тіркелді

Коронавирус • Бүгін, 09:19

Халықты ревакциналау тәсілі өзгерді

Коронавирус • Бүгін, 09:15

Балық па, әлде жылан ба?

Аймақтар • Бүгін, 09:07

Үздік шетелдік ойыншы атанды

Теннис • Бүгін, 09:04

Індет кезінде тыныштық та ем

Коронавирус • Бүгін, 09:02

Ташкенттегі жарыс табысты басталды

Ауыр атлетика • Бүгін, 09:01

Ұшақ билеттері қымбаттады

Қоғам • Бүгін, 08:51

Ұқсас жаңалықтар